ابراهیم حاتمی‌کیا

فیلمنامه‌نویس و کارگردان ایرانی
(تغییرمسیر از ابراهیم حاتمی کیا)

ابراهیم حاتَمی‌کیا (زاده ۱ مهر ۱۳۴۰ در تهران) کارگردان، فیلمنامه‌نویس، تدوینگر و بازیگر سینمای ایران است. وی دانش‌آموختهٔ رشته سینما ( گرایش فیلمنامه‌نویسی ) از دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر است.[۱] وی فعالیت‌های سینمایی خود را با ساخت فیلم‌های کوتاه و مستند در رابطه با سینمای جنگ آغاز کرد. او برای ساخت فیلم آژانس شیشه‌ای جایزه بهترین فیلم‌نامه و کارگردانی را از شانزدهمین جشنواره فیلم فجر دریافت کرد.[۲] حاتمی کیا تا کنون دو بار برای فیلم‌های آژانس شیشه‌ای و به رنگ ارغوان موفق به کسب سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی جشنواره فیلم فجر شده است. همچنین وی برای فیلم ربان قرمز نامزد جایزه صدف طلایی جشنواره فیلم سن‌سباستین شد.[۳] در سال ۱۳۹۳ حاتمی کیا یکی از نه سینماگری بود که نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر برای یک عمر فعالیت دریافت کرد. حاتمی کیا در رأی‌گیری از ۵۵ فیلم‌شناس ایرانی به سال ۱۳۸۱ به عنوان یکی از ده فیلم‌ساز برتر تاریخ سینمای ایران شناخته شد و همچنین در نظرسنجی از ۴۳ منتقد برای بهترین کارگردانان پس از انقلاب در رده چهارم قرار گرفت.[۴][۵]

ابراهیم حاتمی‌کیا
Ebrahim Hatamikia.jpg
زاده ۱ مهر ۱۳۴۰ (۵۶ سال)
تهران
ملیت ایران ایرانی
تحصیلات سینما گرایش فیلمنامه‌نویسی از دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر
زمینه فعالیت کارگردان، فیلمنامه‌نویس، تدوینگر، بازیگر
سال‌های فعالیت ۱۳۵۹ تا کنون
فرزندان نیره، یوسف، اسماعیل
وب‌گاه رسمی -

صفحه شخصی در اینستاگرام

صفحه در وب‌گاه IMDb
صفحه در وب‌گاه سوره

محتویات

زندگی و فعالیت‌هاویرایش

حاتمی کیا در سال ۱۳۴۰ در یک خانواده مذهبی با اصالت «آذربایجانی»[۶][۷][پیوند مرده] تهران متولد شد. باورها و اعتقادات مذهبی خانواده مانع از تماشای تلویزیون و راهیابی وی به سینما می‌شد. آزادی دوران جوانی و مصادف شدن با انقلاب اسلامی دو عاملی بود که او را به سوی سینما سوق داد. او فعالیت‌های سینمایی‌اش را از سال ۱۳۵۹ با نوشتن فیلم‌نامه و کارگردانی فیلم‌های کوتاه در فضای جبهه و جنگ آغاز کرد. حاتمی کیا در سال ۱۳۶۴ نخستین فیلم بلند خود را به نام هویت برای شبکه دوم سیما ساخت که می‌کوشید تصویری واقع گرایانه از گرایش‌های سیاسی آن دوران پرآشوب ارائه دهد. پس از ساخت این فیلم خسرو دهقان منتقد سینما استعداد حاتمی کیا را کشف کرد و در یکی از نشریات سینمایی نوشت، فیلمساز خوش قریحه‌ای دارد وارد سینما می‌شود. حاتمی کیا در سال ۱۳۶۷ در دوره فیلمنامه‌نویسی دانشگاه هنر تهران شرکت می‌کند و در سال ۱۳۷۲از پایان‌نامه خود با موضوع نئورئالیسم ایتالیا دفاع می‌کند.[۸] وی در دومین تجربه سینمایی خود فیلم دیده‌بان را ساخت. اغلب منتقدان، از کرخه تا راین و آژانس شیشه‌ای را بهترین فیلم حاتمی کیا می‌دانند.[۹]

ویژگی و سبکویرایش

بیشتر آثار حاتمی کیا رابطه کم رنگ یا پر رنگی با جنگ ایران و عراق دارد. آثار او دارای نماد‌ها و استعاره‌های گوناگون است. در بیشتر آثار حاتمی‌کیا عنصر پلاک به عنوان نماد هویت حضور دارد.[۱۰] حاتمی کیا به عنوان یک سینماگر مؤلف، معتقد به عقیده شخصی و نگاه سینمایی خودش است. نگاه به هویت ملی و اعتقاد فردی در آثار وی به چشم می‌خورد. حاتمی کیا سعی کرده است در آثار خود در کنار آرمان‌گرایی از واقعیت‌ها نیز فاصله نگیرد. دریچه عرفان و نقد نیز در آثار وی مشهود است.[۱۱]

جوایزویرایش

 
ابراهیم حاتمی کیا و سید علی قائم‌مقامی در پشت صحنه فیلم چ
 
حاتمی‌کیا جایزه ققنوس بهترین کارگردان برای ساخت فیلم بادیگارد دریافت کرد.
 
ابراهیم حاتمی‌کیا در اختتامیه پنجمین جایزه سینمایی ققنوس
 
ابراهیم حاتمی‌کیا، برندهٔ ۲ سیمرغ بلورین بهترین کارگردان
دیده‌بان
مهاجر
وصل نیکان
  • برنده دیپلم افتخار بهترین فیلم نامه چهارمین دوره جشنوراه فیلم دفاع مقدس برای فیلم وصل نیکان
از کرخه تا راین
خاکستر سبز
بوی پیراهن یوسف
  • نامزد تندیس بهترین فیلم نامه ششمین دوره جشنوراه فیلم دفاع مقدس برای فیلم بوی پیراهن یوسف
برج مینو
  • نامزد تندیس بهترین کارگردانی ششمین دوره جشنوراه فیلم دفاع مقدس برای فیلم بوی پیراهن یوسف
آژانس شیشه‌ای
روبان قرمز
ارتفاع پست
به رنگ ارغوان
به نام پدر
دعوت
  • نامزد تندیس زرین بهترین فیلم و بهترین فیلم نامه بیست و هشتمین دوره جشن خانه سینما برای فیلم دعوت
  • نامزد تندیس زرین بهترین کارگردانی و بهترین فیلم نامه بیست و هشتمین دوره جشن خانه سینما برای فیلم دعوت
گزارش یک جشن
  • نامزد لوح سپاس بهترین فیلم انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران برای فیلم گزارش یک جشن
چ
  • برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه ملی سی و دومین دوره جشنواره فیلم فجر برای فیلم چ
  • برنده جایزه ویژه هیئت داوران بهترین فیلم نامه و کارگردانی بخش سینمای بین‌الملل جشنواره فیلم فجر برای فیلم چ
  • برنده جایزه ویژه هیئت داوران بخش بین‌الملل سیزدهمین جشنواره فیلم مقاومت برای فیلم چ
بادیگارد
به وقت شام

فیلم پرواز به وقت شام در مرحله ساخت قرار دارد و فیلم برداری آن در شهریور ماه۱۳۹۶ به پایان رسیده است. این فیلم در سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر در بهمن ماه سال ۱۳۹۶ پخش خواهد شد.[۱]

آثارویرایش

فیلم‌های سینماییویرایش

نام فیلم سال نویسنده کارگردان
به وقت شام ۱۳۹۶  Y


 Y


بادیگارد ۱۳۹۴  Y


 Y


چ ۱۳۹۲  Y


 Y


گزارش یک جشن ۱۳۸۹  Y


 Y


دعوت ۱۳۸۷  Y


 Y


به نام پدر ۱۳۸۴  Y


 Y


به رنگ ارغوان ۱۳۸۳  Y


 Y


ارتفاع پست ۱۳۸۰ -  Y


موج مرده ۱۳۷۹  Y


 Y


روبان قرمز ۱۳۷۷  Y


 Y


آژانس شیشه‌ای ۱۳۷۶  Y


 Y


برج مینو ۱۳۷۴  Y


 Y


بوی پیراهن یوسف ۱۳۷۴  Y


 Y


خاکستر سبز ۱۳۷۲  Y


 Y


از کرخه تا راین ۱۳۷۱  Y


 Y


وصل نیکان ۱۳۷۰  Y


 Y


مهاجر ۱۳۶۸  Y


 Y


دیده بان ۱۳۶۷  Y


 Y


هویت ۱۳۶۵  Y


 Y


سریال‌های تلویزیونیویرایش

نام سریال سال نویسنده کارگردان توضیحات
حلقه سبز ۱۳۸۵  Y


 Y


در سال ۱۳۸۶ از شبکه سه پخش شد
خاک سرخ ۱۳۸۱ -  Y


از شبکه یک سیما پخش شد

بازیگرویرایش

نام فیلم سال نویسنده کارگردان
زندگی خصوصی آقا و خانم میم ۱۳۹۰ - -
کلاه قرمزی ۸۸ (مهمان برنامه) ۱۳۸۸ - -
دعوت ۱۳۸۷  Y


 Y


بوی پیراهن یوسف ۱۳۷۴  Y


 Y


دیده بان ۱۳۶۷  Y


 Y


مجموعه پلاک و انتشار فیلم نامهویرایش

مجموعه پلاک که حاوی سه فیلم کوتاه و سیزده فیلم بلند ساخته ابراهیم حاتمی کیا است در سال ۱۳۸۹ رونمایی شد. مجموعه پلاک شامل ۲۸ حلقه دی وی دی با سه زیرنویس فارسی، عربی و انگلیسی در ۱۴ قاب است. به علاوه به همراه هرکدام از فیلم‌ها، یک حلقه دی وی دی شامل موسیقی کامل فیلم، پشت صحنه، مصاحبه و عکس‌های صحنه و پشت صحنه ارائه شده است.[۱۲] همچنین انتشارات فرهنگ کاوش چند فیلمنامه از حاتمی کیا را منتشر کرده است. همچنین در سال ۱۳۹۵ آرت بوک فیلم بادیگارد نیز انتشار یافت.[۱۳]

نقدها و نظرهاویرایش

. . . من اونجا دستِ آقای بیضایی رو می‌بوسم با فیلم باشو، غریبه کوچکاش. یعنی می‌آد وارد این بحث می‌شه اتّصال این دو تا رو به هم معنی می‌کنه. اونم به شمال می‌ره، ولی از جنوب می‌آد به شمال می‌رسه. معنی داره اون موقع. اون می‌گم روشنفکری که . . .

حاتمی‌کیا، در گفتگو با فریدون جیرانی

حاتمی‌کیا، کیانوش عیاری را متهم کرده که در فیلم آبادانی‌ها، حکومت جمهوری اسلامی ایران را به «ایتالیای دوران فاشیسم» تشبیه کرده است.[۱۴]

ابراهیم حاتمی‌کیا، فیلم گیلانه ساخته رخشان بنی‌اعتماد را اثری «تلخ و ناامید» خوانده که با به تصویر کشیدن رنج‌های مادرِ یک مجروحِ جنگ ایران و عراق، بیننده را به این نتیجه می‌رساند که «اشتباه کردیم جنگیدیم».[۱۴]

ابراهیم حاتمی‌کیا در ابتدا عباس کیارستمی را مردی بزرگ نامید و بعد از چند سال وی را «عزیزکرده جشنواره‌های خارجی» نامیده است. حاتمی کیا بعدها بعد از نظر کیارستمی دربارهٔ جنگ عراق و ایران، به دیدار عباس کیارستمی رفت و در مصاحبه‌ای با فیلم نت گفت: من با فیلم سازی او مشکلی ندارم و سر تعظیم فرود می‌آورم اما با حرف‌های او در مورد جنگ مخالفم.[۱۵][۱۶]

ابراهیم حاتمی کیا همچنین در سی و سومین جشنواره فجر در حالی که نقش اول فیلمش پرویز پرستویی جایزه سیمرغ نقش اول مرد را دریافت کرد در شب اهدا جایزه در برج میلاد حضور نداشت و به نوعی اعتراض خود را اعلام کرد که با حمایت پرستویی همراه شد.

وی در مورد آثار افرادی چون اصغر فرهادی در سال ۱۳۹۵ گفت: «. . . ولی اگر رفتم در حوزه‌ای غیر از جهاد هشت‌سالهٔ ایران حرف زدم، بکوبید توی دهان من. من هرچه گفتم در این حوزه بوده، چون به خودم این حق را می‌دهم که برای این گربه‌ای که عمر و جوانی‌ام را برایش گذاشتم حرف بزنم. وگرنه در مقابل فیلمسازیِ کیارستمی و فرهادی واقعاً خضوع دارم. با فرهادی رفیقم و مدت‌ها با او ارتباط عمیق داشتم که حاصلش شد فیلم «ارتفاع پست»، اما این بحث تعارف‌بردار نیست. من و فرهادی نان و نمک هم را خورده‌ایم و ساعت‌ها و روزها حرف زده‌ایم. اما آن حوزه، حوزه‌ای است که من اصلاً پدر و مادر هم نمی‌شناسم. پای من هنوز به جبهه بند است.»[۱۷]

پس از توهین نشریه یالثارات حاتمی‌کیا در جشن منتقدان گفت: «می‌خواستم بگویم قسم به قلم.. عزیزان اینجا صاحب قلم و اندیشه و محترمند. دیروز خبردار شدم و دیدم حرمت قلم اینقدر زایل می‌شود جز اینکه همه باید به این واکنش تندی داشته باشیم نیست. نمی‌دانم این خشونت از کجا می‌آید؟ این قلم در خلوتگاه خودش هم چنین چیزهایی نباید بنویسد.» حاتمی‌کیا در ادامه انتقادهای خود از این نشریه اضافه کرد: «متاسفم در کشوری زندگی می‌کنم که با خون حسین (ع) این‌چنین بازی می‌شود… من کم نواخته نشدم از این مجله از زمانی که یک صفحه بیشتر نبود… اگر معذرت نخواهند یا کسی واکنش نشان ندهد به نظرم این بی غیرتی است»[۱۸]

نظرات دیگرانویرایش

مرتضی آوینی دربارهٔ وی گفته است: «من هیچ‌کس دیگر را نمی‌شناسم که هم‌چون حاتمی‌کیا فیلم بسازد … حاتمی‌کیا همهٔ وجود خود را در فریم‌ها می‌دمد و هر بار خود را می‌سوزاند تا از شعلهٔ آن چراغی برافروزد و هر بار ققنوس وار از همان آتش، حیات دوباره می‌گیرد».[۱۹]

علی معلم، از اعضای هیئت انتخاب جشنواره فیلم فجر، ابراهیم حاتمی‌کیا را «بچه لوس سینمای ایران» نامیده، که علی‌رغم بهره‌مندی از همه امکانات همیشه در حال شکایت است. معلم یادآور شد: حاتمی کیا چه امتیازی دارد که کسی نباید به او حرف بزند؟ مگر وی مرجع تقلید سینما است که تعیین کند که باید به چه کسی جایزه بدهند؟ ایشان در هشت سال گذشته برای ساخت فیلم، پول میلیاردی از دولت سابق دریافت کرده است.[۱۴]

چندین منتقد سینما در واکنش به حملات حاتمی‌کیا به اصغر فرهادی از عدم صداقت و «کینه‌توزی» او گفتند و کیومرث پوراحمد اظهارات او را ناشی از «حسادت» دانست و از او پرسید: «اگر فیلم‌هایت جهانی نشد، به اصغر فرهادی چه مربوط است؟».[۱۴]

انسیه شاه‌حسینی در واکنش به حملات ابراهیم حاتمی‌کیا به عباس کیارستمی در مورد جنگ ایران و عراق گفت: «حاتمی‌کیا باید اهالی سینما را دور هم جمع کند نه این‌که تفرقه ایجاد کند».

پانویسویرایش

  1. «ابراهیم حاتمی‌کیا». سازمان سوره. بازبینی‌شده در ۱۹ آوریل ۲۰۰۷. 
  2. «ابراهیم حاتمی‌کیا». وب‌گاه «فرهنگسرا». بازبینی‌شده در ۱۹ آوریل ۲۰۰۷. 
  3. «جشنواره‌های مربوط به ابراهیم حاتمی‌کیا». سازمان سوره. بازبینی‌شده در ۱۹ آوریل ۲۰۰۷. 
  4. بهترین کارگردانان پس از انقلاب انتخاب شدند
  5. فراستی. «بهترینهای عمر ما». ۱۳۸۱. ۷۳. 
  6. همشهری - حاتمی کیا
  7. Souzanchi، Saleh. «ابراهیم حاتمی‌کیا | بیوگرافی». ebrahimhatamikia.com. بازبینی‌شده در 2017-01-07. 
  8. «چه کسی استعداد حاتمی کیا را کشف کرد». دیدی دیگر. 
  9. «زندگینامه: ابراهیم حاتمی کیا». همشهری آنلاین. 
  10. سینمای حاتمی کیا | ناشر = فصل نامه مطالعات ملی
  11. ابراهیم حاتمی کیا؛ آرمانگرای واقع بین
  12. از پلاک حاتمی کیا رونمایی شد
  13. آرت بوک فیلم «بادیگارد» به بازار می‌آید
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ ۱۴٫۳ قهرمانی یکه یا فیلم‌سازی وابسته؟ چرا حاتمی‌کیا معترض است، بی‌بی‌سی فارسی
  15. حاتمی‌کیا خواستار برخورد مسئولان سینمایی با کیارستمی شد، دویچه وله فارسی
  16. حاتمی‌کیا به عیادت کیارستمی رفت
  17. صحبت‌های حاتمی‌کیا درباره بیضایی، کیارستمی و فرهادی
  18. اعتراض شدید به یالثارات؛ از حقیقی تا حاتمی کیا
  19. «از زمین تا آسمان». گروه مجلات همشهری. 

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش