عبدالقاهر جرجانی

زبان‌شناس ایرانی

عبدالقاهر بن عبدالرحمان ابوبکر جرجانی (۴۰۵/ ۱۰۱۴ –۴۷۴ق/ ۱۰۸۱ق) زبان‌شناس و ادیب (در زبان عربی) ایرانی در سدهٔ پنجم هجری و از نخستین پایه‌گذاران علم معانی و بیان است.[۱][۲][۳] از زندگی او اطلاع چندانی در دست نیست. او در جرجان به دنیا آمد و خانواده او ایرانی بودند. جرجانی در همان شهر نزد ابوالحسین محمدبن حسن فارسی نحو آموخت. پس از مرگ استادش، در جرجان به تدریس پرداخت و در آنجا شاگردان بسیاری داشت. احمدبن عبداللّه مهابادی، ابوالحسن علی‌بن‌محمد فصیحی، فضل‌بن اسماعیل تمیمی، محمدبن احمد ابیوردی، احمدبن ابراهیم شَجَری و خطیب تبریزی از شاگردان او بودند. او به عربی شعر می‌سرود و به گفته فیروزآبادی اشعار فراوانی داشت. او آثاری در زمینه علوم بلاغی برای اثبات اعجاز قرآن تألیف کرد. او همچنین به رابطه میان علم نحو و معنی پرداخته‌است.[۱]

ابوبکر گرگانی
عبدالقاهر بن عبدالرحمن گرگانی
نام در زمان تولد۳۸۸ ه‍.ش
گرگان
درگذشت۴۵۷ ه‍.ش
گرگان
ملیتایرانی
شهروندیخلافت عباسی
شاگردابوعلی نحوی فارسی
استادابن خطیب تبریزی
پیشهزبان‌شناس و مفسر قرآن
دورانروزگار زرین اسلامی
شناخته‌شده برایدستور زبان شناسان، مفسران ایرانی و شاعران
آثاراسرار البلاغه، دلایل الاعجاز و عوامل المئه
سبکزبان‌شناسی، زبان عربی و شعر
دورهسده‌های میانی
دیناسلام
مذهباهلسنت و جماعت
مکتبعلم نحو، فرهنگ
والدین
  • عبدالرحمن بن محمد گرگانی (پدر)

آثارویرایش

  • اسرارالبلاغة
  • دلائل الاعجاز
  • الرسالة الشافیة
  • العُمْدَه
  • المغنی
  • المُقْتَصِد
  • الایجاز
  • التکملة
  • التذکرة
  • الجمل

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ مدخل «عبدالقاهر جرجانی» در دانشنامه جهان
  2. عبد القادر جرجانی و اسرار البلاغهء او
  3. فروخ، عمر (۱۹۸۴). تاریخ الأدب العربی (PDF). سوم. بیروت: دارالعلم للملایین. صص. ۱۸۳.