باز کردن منو اصلی

حاج شیخ عبدالله حائری مازندرانی (رحمت‌علیشاه) (زادهٔ ۱۲۴۱ خورشیدی – درگذشتهٔ ۱۳۱۶ خورشیدی) از مشایخ کبار سلسلهٔ نعمت‌اللهی گنابادی بود.

حاج شیخ عبدالله حائری مازندرانی رحمت‌علیشاهَ
َAbdollah Haeri.jpg
زادروز۱۲۴۱ خورشیدی
نجف
درگذشت۱۳۱۶ خورشیدی
تهران
پیشهتصوف
لقبرحمت‌علیشاه
همسرآمنه خانم کرمانشاهی
فرزندانرقیه (همسر مهدی سلطانی)، زکیه (همسر زین‌العابدین رهنما)، مرضیه (شیرزاد)، فاطمه (خواجه‌نوری)، بانوایران (زُهّادی)، هادی حائری، مصطفی حائری
والدینزین‌العابدین حائری مازندرانی

زندگی‌نامهویرایش

نامش عبدالله و پدرش زین‌العابدین حائری مازندرانی، از مراجع بزرگ کربلا بود. در سال ۱۲۸۴ (قمری) متولد شد و آخرین فرزند پدرش بود. در نزد پدرش و چندتن دیگر از علمای بزرگ عراق تحصیل کرد و در سن بیست سالگی از پدرش اجازه اجتهاد گرفت. در سال ۱۳۰۵ (قمری) در کربلا برای نخستین بار با سلطان علیشاه گنابادی که از مکه به کربلا آمده بود ملاقات کرد و مجذوب و سرسپرده وی شد؛ ولی به محض آنکه این امر آشکار گشت، برادرش شیخ حسین حائری او را با ضرب و شتم از کربلا راند و در برابر مردم از خود طرد کرد. در سال ۱۳۱۱ (قمری) از طرف «سلطان‌علیشاه» مأذون در اخذ بیعت ولایتی شد و به رحمت‌علی ملقب گردید. او خدمات زیادی برای سلسله نعمت‌اللهی انجام داد که از آن جمله یافتن فرزند گمشده سلطان‌علیشاه که پس از پدرش قطب بعدی سلسله شد، و بازگرداندن او به بیدخت بود. در دوران ۱۰ سالهٔ قطبیت حاج ملاعلی گنابادی «نورعلیشاه ثانی»، اجازهٔ شیخیت وی تمدید و به رحمت‌علیشاه ملقب شد. رحمت‌علیشاه در سفر آخر نوعلیشاه ثانی در کاشان همراه وی بود و پس از مسموم شدن قطب، او را به شهر ری منتقل و مدفون نمود. پس از رحلت نورعلیشاه با جانشین وی حاج شیخ محمّدحسن صالح‌علیشاه تجدید بیعت نمود و از طرف وی نیز مأذون در شیخیت گردید. در سال ۱۳۵۶ قمری (۱۳۱۶ خورشیدی) در تهران بدرود حیات گفت و در حرم شاه عبدالعظیم حسنی و در مقبره‌ای که سعادت علیشاه و نورعلیشاه ثانی مدفون بودند دفن گردید.[۱][۲]

فضلا و استادان بسیاری مثل استاد بدیع الزمان فروزانفر در خدمتش تلمّذ می‌کردند و کسب فیض می‌نمودند، فروزانفر در مقدّمه فیه مافیه مصَحَّح خود از وی چنین یاد می‌کند: «درین میان آن معدن ظرافت و کان ملاحت حاج شیخ عبدالله حائری که پیوسته اش به مدد تشویق در کار می‌آورد، در اواخر سال ۱۳۱۶ رخت به سرای جاوید افکند. جانش غریق رحمت است؛ یا ربّ غرقه تر باد.[۳]»[۴]»

رحمت‌علیشاه با رضاشاه رابطه بسیار صمیمی داشت، به نحوی که رضاشاه در دوران پادشاهی به ملاقات او می‌رفت و به توصیه‌های وی عمل می‌کرد. با توصیه او رضاشاه حکم اعدام زین‌العابدین رهنما را به تبعید تقلیل داد. فرزندش هادی حائری و بدیع‌الزمان فروزانفر از شاگردان معروف او بودند. وی به‌همراه سید نصرالله اخوی، محمدکاظم عصار، شیخ علی بابا فیروزکوهی، سید محمد فاطمی قمی و منصور السلطنه قانون حقوق مدنی ایران را در زمان پهلوی اول نگاشت.

عبدالحسین اورنگ ملقب به شیخ الملک نماینده ادوار مجلس شورای ملی در خاطرات خود به نقل از رضاشاه نقل کرده‌است که شیخ عبدالله حائری فرزند شیخ زین‌العابدین حائری مازندرانی در مدت اقامت رضاخان سلطان آباد اراک به وی گفته‌است: «روزی تو سلطان مقتدر این مملکت خواهی شد و آن روز شفقت و محبت به خلق خدا را از شما می‌خواهم.»[۵]

آثارویرایش

حاج شیخ عبدالله حائری (رحمت علیشاه) چندین کتاب عرفانی از جمله فیه مافیه مولوی، رساله کنزالحقائق از شیخ محمود شبستری، زادالمسافرین اثر میرحسینی هروی (کنزالحقائق و زادالمسافرین را در یک مجلّد) و سبحةالأبرار جامی را برای اوّلین بار تصحیح و با مقدّمهٔ خویش در سال ۱۳۵۳ قمری مطابق ۱۳۱۳ خورشیدی به چاپ رسانید.[۶]

پیوند به بیرونویرایش

  • خاطراتی از حاج شیخ عبدالله حائری رحمت‌علیشاه و خاندان حائری در مصاحبه افسانه نجم‌آبادی با پوری سلطانی، دنیای زنان در عصر قاجار

منابعویرایش

  1. قاسمی، ابوالفضل. خاندان آیت‌الله‌زاده مازندرانی. مجله وحید، شماره ۲۴۲، صص۷–۸
  2. «جناب رحمت علیشاه». هفت وادی. ۱۸ مه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۹۱.
  3. فیه مافیه، تصحیح و مقدّمه بدیع الزمان فروزانفر، مقدّمه، صفحه ج/
  4. عرفان ایران، شماره 11، گردآوری و تدوین دکتر سید مصطفی آزمایش، انتشارات حقیقت، تهران: زمستان 1380. صفحه 77. /
  5. حیدری، محسن (۱۳۹۵). اورنگ محمدعلی شاه یا اورنگ سردار اسعد. تهران: تمتی. صص. ۲۰۳. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۹۶-۲۰۰۴-۰-۱ مقدار |شابک= را بررسی کنید: length (کمک).
  6. عرفان ایران، شماره 11، گردآوری و تدوین دکتر سید مصطفی آزمایش، انتشارات حقیقت، تهران: زمستان 1380. صص 77-76 (به انضمام پاورقی).