نایبیان کاشان

(تغییرمسیر از عصیانگران نایبی)

نایبیان کاشان گروهی جنجالی مسلح علیه حکومت وقت بودند. که در اواخر سده ۱۳ خورشیدی (اواخر قاجاریه) در حدود کاشان و مناطق پیرامون آن حضورداشتند.

نایب حسین کاشی و اطرافیانش.


سردسته این گروه نایب حسین کاشی به همراه فرزندان خود بوند. او اصالتاً از ایل بیرانوند لرستان بود. پدربزرگ او از خرم‌آباد به کاشان تبعید شده بود و در آنجا ساکن شد. نایب حسین مردی نافرمان بود ولی در عین حال از او در کاشان به نام رابین‌هود زمان خود یاد می‌شود. مبارزات نایبیان با حکومت قاجار روایت های بسیاری دارد که گاه به حواشی کشیده شده .

در اواخر قاجاریه، به دلیل ضعف حکومت مرکزی راهزنی و ناامنی کشور را فرا گرفته بود. «سهام‌السلطنه» حاکم وقت کاشان به دلیل ضعف در برقراری امنیت، از حسین کاشی کمک خواست و ناچار شد، وی را نایب حکومت کاشان کند. از این پس حسین کاشی به نایب حسین کاشی مشهور شد.

نایب حسین کاشی در سرکوبی راهزنان موفق بود. ولی پس از چندی افرادی به دور خود گرد آورد، که به «نایبیان کاشان» معروف شدند. نایب حسین به همراه فرزند بزرگش «ماشاءاللّه خان»، که حکومت مرکزی و ارتش نیز از سرکوب آنان ناتوان بودند.


عباس خوش عمل کاشانی کتاب خاطرات خطی یکی از نایبیان را در اختیار دارد که آن نایبی جنایات خود و سرکردگان و همرزمانش را شرح داده‌است.

در روایتی از فردی ناشناس نقل شده که روزی نایب حسین کاشی خدمت ملاحبیب الله شریف رسید ملا از او خواست که توبه کند ولی نایب حسین گفت من کار اشتباهی نکرده‌ام من از ثروت مندان گرفته و به فقرا کمک می‌کنم و بعضی از این افراد ثروتمند را باید اینگونه با آنها رفتار کرد و برای اثبات حرفش به فردی که در آن مجلس حضور داشت گفت برو به یکی از افراد ثروتمند کاشان بگو ملاحبیب الله شریف گفته برای کاری خیر به ۵۰ دینار محتاج است فرد رفت و پس از مدتی با دست خالی برگشت و گفت به من گفتند که هم‌اکنون در تنگنا قرار دارم و برایم مقدور نیست انشاالله چند روز دیگر… پس از آن نایب حسین به یکی از افراد خودش گفت برو به همان فرد بگو که نایب حسین به ۵۰۰ دینار محتاج است آن فرد رفت و بعد از مدتی با ۱۰۰۰ دینار برگشت و گفت به من گفتند به نایب حسین سلام برسان و بگو این پول ناقابل است در آن هنگام نایب حسین به ملا رو کرد و گفت دیدی… آن فرد پول داشت ولی به شما نداد و پس از آن هزار دینار را تقدیم به ملا حبیب‌الله کرد و از خدمت ایشان مرخص شد.

نایب حسین به دلیل جا به جایی زیاد میان مناطق مختلف پول‌ها و سکه‌هایش را در مناطقی مختلف که فقط خود از آنها مطلع بود خاک می‌کرد و تنها سرنخ از گنج عظیم نایب حسین سه سنگ است.

قلعه کرشاهی در کاشان مطعلق به نایبیان بوده .