باز کردن منو اصلی

قاسم غنی (زادهٔ ۱۲۷۲ در سبزوار - درگذشتهٔ ۱۳۳۱ در سان‌فرانسیسکو) سیاست‌مدار، دیپلمات، پزشک، ادیب و نویسندهٔ ایرانی بود.[۱]

قاسم غنی
61375 UnitedNations 1945 Iran Delegation GhassemeGhani.jpg
وزیر بهداری
در زمانِمحمدرضا شاه پهلوی
وزیر فرهنگ
مشغول به کار
۱۳۲۳ – ۱۳۲۳
نخست‌وزیرمحمد ساعد
پس ازسرلشکر علی ریاضی
پیش ازسید باقر کاظمی
سفیر کبیر ایران در مصر
مشغول به کار
مهر ۱۳۲۶ – آبان ۱۳۲۷
پس ازمحمود جم
پیش ازعلی دشتی
اطلاعات شخصی
زاده۱۲۷۲ خورشیدی
سبزوار، ایران
درگذشت۹ فروردین ۱۳۳۱ خورشیدی
سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
ملیت ایران
فرزندانسیروس غنی
شغلپزشک، سیاست‌مدار، نویسنده
مذهباسلام

محتویات

زندگی و مشاغلویرایش

او در ۳ رمضان ۱۳۱۰ ه‍.ق برابر با ۲۱ مارس ۱۸۹۳ در سبزوار به دنیا آمد و در بیروت و فرانسه تحصیل کرد. در ۹ فروردین ۱۳۳۱ برابر با ۲۹ مارس ۱۹۵۲ در سان فرانسیسکو، کالیفرنیا درگذشت و در نزدیکی همان شهر مدفون است.

چند بار نمایندهٔ مجلس شورای ملی شد و دو بار وزیر شد (بهداری و فرهنگ). در ۱۳۱۴ استاد دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه تهران شد. زبان‌های فرانسه، انگلیسی و عربی را می‌دانست.[۲] با محمد قزوینی در تصحیح دیوان حافظ و با محمدعلی فروغی در تصحیح رباعیات خیام همکاری کرد. دیوان تصحیح‌شده توسط محمد قزوینی و قاسم غنی جز برترین تصحیحات دیوان حافظ به‌شمار می‌رود.[۳] قاسم غنی با بسیاری از مشاهیر ایرانی و بین‌المللی (از جمله آلبرت اینشتین) دوست یا آشنا بود.[۴] در ۱۳۲۷ از سوی دربار برای ترتیبات طلاق محمدرضا پهلوی و فوزیه به مصر سفر کرد. او در سال ۱۹۴۵ م از اعضای هیئت نمایندگی ایران در کنفرانس سان‌فرانسیسکو بود که سازمان ملل متحد را پایه گذاشت.[۵] غنی هم‌چنین در اوایل سلطنت محمدرضاشاه پهلوی مدتی وزیر بهداری (به اقتضای رشته تحصیلی و حرفه‌اش که پزشکی بود) و سپس وزیر فرهنگ (به اقتضای تحقیقات ادبی و تاریخی و حافظ‌شناختی‌اش) و بعد سفیر ایران در مصر (برای گرفتن طلاق فوزیه از محمدرضاشاه) و سپس سفیر ایران در ترکیه و سازمان ملل متحد (در مقام عضویت در هیئت نمایندگی ایران برای تشکیل سازمان ملل متحد و کمیسیون حقوق بشر) شد؛[۶] یک بار هم، به قول خودش، پیشنهاد نخست‌وزیری را رد کرد.[۷] غنی محمد مصدق را در جهت ملی کردن صنعت نفت و کوتاه کردن دست انگلیسی‌ها از ایران تأیید می‌کرد، و در برخورد مصدق با دربار هم، پشتیبان مصدق و ملّیون بود.[۸] مجموعه یادداشت‌های او در سیزده جلد به کوشش پسرش سیروس غنی منتشر شده‌است.

ترجمه‌ها و تالیفاتویرایش

اولین ترجمه‌های غنی به برگردان‌های کتب ادبی از زبان فرانسوی به فارسی برمی‌گردد، هرچند که پیشه اصلی وی پزشکی بوده‌است. از همین رو ادیبانی چون احمد کسروی به وی در این رابطه خرده گرفته‌اند و حتی بعضی مثل منوچهر فرمانفرماییان برگردان‌های وی از فرانسوی به فارسی را از کسی غیر او برشمرده‌اند.[۹] غنی هم‌چنین در ترجمهٔ آثار حقوقی نیز فعالیت‌هایی داشته‌است. از جمله تالیفات مهم او، «تاریخ تصوف» است که منبع اصلی تفکری وی در این تألیف، کتاب «عرفای مسلمان» به قلم رینولد نیکلسون و هم‌چنین آثار هنری وینفیلد است.[۱۰][۱۱]

کارنامه غنیویرایش

کتابی تحت عنوان کارنامه ی غنی توسط سید حسن امین با موضوع نقدی بر تحولات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی عصر پهلوی حول محور زندگی فرهنگی و سیاسی قاسم غنی چاپ و منتشر شده‌است.[۱۲]

آثارویرایش

  • رسالهٔ ابن سینا
  • بحث در آثار و افکار و احوال حافظ
  • معرفةالنفس
  • تاریخ تصوف در ایران
  • تاریخ عصر حافظ
  • بحثی در تصوف
  • بریان‌پزی ملکه سبا (ترجمه از اثر آناتول فرانس)
  • عصیان فرشتگان (ترجمه از اثر آناتول فرانس)
  • تائیس (ترجمه از اثر آناتول فرانس)
  • یادداشت‌ها (۱۳ جلد)

منابعویرایش

  1. مصاحب، غلام‌حسین، دائرةالمعارف فارسی، تهران، امیرکبیر، چاپ دوم، ج۲، ص۱۸۱۴
  2. امین، سیدحسن، «دکتر قاسم غنی: چهره آشنای فرهنگ و سیاست»، یغما، سال ۲۴، ش۱۰(۱۳۵۰)، صص۶۰۵–۵۹۹
  3. تأملی بر یادداشت‌های دکتر قاسم غنی در حواشی دیوان حافظ
  4. یادداشت‌های دکتر قاسم غنی. به کوشش سیروس غنی. تهران: زوار. ۱۳۷۶. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  5. غنی، دکتر قاسم، یادداشت‌ها، چاپ سیروس غنی، لندن، ج۸، ص۳۹۹
  6. غنی، دکتر قاسم، یادداشت‌ها، چاپ سیروس غنی، لندن، ج۸، صص۲۴۸–۲۴۷
  7. امین، سید حسن (۱۳۸۳). «نهضت ملی و مصدق از دیدگاه دکتر قاسم غنی». اسفند (۱۲). تهران: ۲۱–۲۵. دریافت‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۳.
  8. یادداشت‌های دکتر قاسم غنی. ۳. به کوشش سیروس غنی. تهران: زوار. ۱۳۷۷. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  9. فرمانفرماییان، منوچهر، از تهران تا کاراکاس، تهران، نشر تاریخ، ۱۳۷۸، ج۲، ص۴۲: «کتاب‌های آناتول فرانس را داده ترجمه کرده‌اند و به نام خودش به چاپ رسانیده‌است.»
  10. زندگی و آثار دکتر قاسم غنی به قلم سیدحسن امین
  11. زندگی و آثار دکتر قاسم غنی به قلم سیدحسن امین
  12. امین، سید حسن (۱۳۵۰). قاسم غنی: چهره آشنای فرهنگ و سیاست. بیست و چهارم. تهران: مجله یغما. ص. ۵۹۹. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  • مصاحب، غلامحسین، دائرةالمعارف فارسی، تهران ۱۳۵۶
  • . ۱. زوار. ۱۳۶۷. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک); پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)