باز کردن منو اصلی

قاسم هاشمی‌نژاد

مترجم و نویسنده ایرانی

قاسم هاشمی‌نژاد (زادهٔ ۱۳۱۹ در آمل – درگذشتهٔ ۱۳ فروردین ۱۳۹۵ در تهران) نویسنده، روزنامه‌نگار، مصحح و مترجم ایرانی بود. او در دههٔ ۱۳۴۰ در روزنامهٔ آیندگان نقد ادبی می‌نوشت و در سال ۱۳۵۸ یکی از بهترین رمان‌های پلیسی ایران را با نام فیل در تاریکی نوشت[۲] که مشهورترین اثر وی نیز به‌شمار می‌رود.

قاسم هاشمی‌نژاد
زادروز ۱۳۱۹ خورشیدی
آمل
درگذشت ۱۳ فروردین ۱۳۹۵ (۷۶ سالگی)
محل زندگی تهران[۱]
ملیت ایران ایران
پیشه داستان‌نویس، منتقد ادبی، عرفان‌پژوه

منوچهر آتشی دربارهٔ او گفته‌است شعرهای هاشمی‌نژاد، از نخستین سطرها، جای او را در میان شاعران خطه «شعر ناب» باز می‌نماید. شعرهایی که بیان و زبان در آنها، سرشار از تراوندگی و تازگی است، جز اینکه این خصلت، وجه مشترک همه شاعران این خطه است؛ وجه اشتراکی که هویت اینگونه شعر را- هم تعیین می‌کند و هم در معرض تردید قرار می‌دهد- یک بار دیگر هم این حرف را زده‌ام: همه شاعران این راه، زبانی مشابه دارند، هر چند همه‌شان در کار خود صمیمی باشند. آنچه در شعرهای هاشمی‌نژاد (چنان‌که در شعرهای کریم‌پور و علی‌پور و…) جلب توجه می‌کنند پرش و پرواز ذهنی اوست در دستیابی به افق‌ها و نگاه‌های تازه. این توفیق، هرگاه با حلول شاعر در کلام خود همزمان و همگام شود و شعرش را در جای معین- در کنار شعرهای دیگر و نه آمیخته با آنها- قرار دهد و هویتش را فریاد زند، کارساز افتاده‌است.

محتویات

زندگی‌نامهویرایش

قاسم هاشمی‌نژاد در سال ۱۳۱۹ زاده شد.[۳] مادربزرگ وی خیرالنساء هاشمی‌نژاد زنی بود روستایی از شهر آمل استان مازندران که قاسم هاشمی‌نژاد زندگی وی را در پوششی رازآمیز در داستان «خیرالنساء (۱۲۷۰–۱۳۶۷): یک سرگذشت» خود نوشته‌است.[۴]
وی از دراویش نعمت‌اللهی گنابادی بود و مورد لطف بزرگان این سلسله قرار داشت.[۵] او در ۱۳ فروردین ۱۳۹۵ شمسی، بر اثر عفونت ریه و سرطان در تهران درگذشت.[۶]

فعالیت‌های ادبیویرایش

نقد ادبیویرایش

هاشمی‌نژاد از کسانی بود که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، خود دست به قلم داشت و رمان و داستان می‌نوشت، اما در نقدنویسی هم قریحهٔ خود را نشان داد. او برای مدتی کوتاه در دههٔ ۱۳۴۰[۷] و در سال ۱۳۵۱ در روزنامهٔ آیندگان[۸] نقدهای ادبی روشنگرانه‌ای می‌نوشت و در صفحه‌ای با عنوان «عیارسنجی کتاب» به تحلیل محتوا و ساختار آثار داستانی می‌پرداخت.[۹] نقدهایی که او بر آثار هوشنگ گلشیری نوشت، موجب شد که آن آثار شهرت فراوانی پیدا کنند. هاشمی‌نژاد و شمیم بهار و جوان بااستعداد دیگری به نام حسین رازی، منتقدانی بودند که هم در زمینهٔ نقد ادبی و هم نقد سینمایی و زمینه‌های دیگر خوش درخشیدند و آثار قابل‌ملاحظه‌ای نوشتند، اما زود از صحنهٔ ادبی خارج شدند و با وجود امکانات زیاد، کتابی از مجموعه آثار خود منتشر نکردند.[۱۰]

گفتگوهای هاشمی‌نژاد با نویسندگانی چون ابراهیم گلستان و هوشنگ گلشیری که سال‌ها پیش انجام شده، هنوز از بهترین گفتگوهایی‌ست که از این نویسندگان منتشر شده‌است.[۱۱]

داستانویرایش

رمان فیل در تاریکی هاشمی‌نژاد، رمانی است که بسیاری از منتقدان آن را از بهترین آثار داستانی ایرانی در ژانر پلیسی دانسته‌اند.[۱۲] یکی از نکات مهم این رمان، خلق لهجه‌های مختلف در زبان فارسی است که در ادبیات فارسی بی‌سابقه بود و بتوان در کنار فارسی شکر است محمدعلی جمال‌زاده به عنوان آثار موفق در این زمینه از آن نام برد.[۱۳] نعمت حقیقی از این رمان فیلمی ساخت با بازی فرامرز قریبیان که این فیلم هیچ‌گاه به پایان نرسید.[۱۴]

نثر هاشمی‌نژاد نثری است حساب‌شده که آرایه‌های کهنه‌نما سنگینش نکرده‌است.[۱۵]

عرفانویرایش

عرفان و تصوف از دیگر حوزه‌هایی‌ست که هاشمی‌نژاد در کنار نقد و ترجمه و قصه‌نویسی به آن پرداخته‌است. از کتاب‌های او در این زمینه می‌توان از سیبی و دو آینه نام برد که کتابی‌ست «در مقامات و مناقب عارفان فرهمند». هاشمی‌نژاد در این کتاب به زندگی، آثار و عقاید عارفان بزرگ پرداخته‌است و در چهار بخشِ سرنگاشت، روایت‌ها، کمینه‌ها و گزیده‌گویی‌ها، هریک از این عارفان نام‌آشنا را به خوانندهٔ علاقه‌مند به حوزهٔ عرفان معرفی کرده‌است. حسین منصور حلاج، بایزید بسطامی، ابراهیم ادهم، رابعه ادویه، ابوسعید ابی‌الخیر و ابوبکر بلخی از جمله عارفانی‌اند که در این کتاب به معرفی زندگی، افکار و آثارشان پرداخته شده‌است.[۱۶]

آثارویرایش

تألیفویرایش

داستانی
کودکان
شعر
تصحیح و نقد

ترجمهویرایش

پانویسویرایش

  1. احمدی، «پرسه»، مجلهٔ هفت، ص ۴۲.
  2. میرعابدینی، «گزارشی از ادبیات داستانی در…»، مجلهٔ کلک، ص ۷۵.
  3. داتاتریا، آوادوگیتا: سرود رستگاری، فهرست‌نویسی کتاب.
  4. میرعابدینی، «گزارشی از ادبیات داستانی در…»، مجلهٔ کلک، ص ۷۵.
  5. «قاسم هاشمی‌نژاد درگذشت». مجذوبان نور، پایگاه خبری دراویش نعمت‌اللهی گنابادی.
  6. «قاسم هاشمی‌نژاد درگذشت». هنرآنلاین. ۱۳ فروردین ۱۳۹۵.
  7. میرعابدینی، «گزارشی از ادبیات داستانی در…»، مجلهٔ کلک، ص ۷۵.
  8. تقی‌زاده، «روش‌شناسی نقد ادبیات داستانی»، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، ص ۳۱.
  9. «قاسم هاشمی‌نژاد، نویسندهٔ «فیل در تاریکی» درگذشت». رادیو زمانه. دریافت‌شده در ۱ آوریل ۲۰۱۶.
  10. تقی‌زاده، «روش‌شناسی نقد ادبیات داستانی»، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، ص ۲۸.
  11. «تازه‌های «نشر مرکز»», روزنامهٔ شرق, ص ۱۴.
  12. «تازه‌های «نشر مرکز»», روزنامهٔ شرق, ص ۱۴.
  13. احمدی، «پرسه»، مجلهٔ هفت، ص ۴۲.
  14. احمدی، «پرسه»، مجلهٔ هفت، ص ۴۲.
  15. میرعابدینی، «گزارشی از ادبیات داستانی در…»، مجلهٔ کلک، ص ۷۵.
  16. «تازه‌های «نشر مرکز»», روزنامهٔ شرق, ص ۱۴.
  17. هاشمی‌نژاد، فیل در تاریکی.
  18. هاشمی‌نژاد، تک‌چهره در دو قاب.
  19. هاشمی‌نژاد، خیرالنساء.
  20. هاشمی‌نژاد، عشق‌نامهٔ ملیک مطران.
  21. توی زیبایی راه می‌روم.
  22. هاشمی‌نژاد، قصهٔ اسد و جمعه.
  23. هاشمی‌نژاد، گواهی عاشقی اگر بپذیرند.
  24. هاشمی‌نژاد، پری‌خوانی.
  25. هاشمی‌نژاد، در ورق صوفیان.
  26. هاشمی‌نژاد، قصه‌های عرفانی.
  27. هاشمی‌نژاد، حکایت‌های عرفانی.
  28. هاشمی‌نژاد، سیبی و دو آینه.
  29. فتحی، منبر یک رسانهٔ عمومی در اسلام.
  30. کارنامهٔ اردشیر بابکان.
  31. الیوت، مولودی: نمایش منظوم.
  32. رایش، بشنو، آدمک.
  33. رایش، بشنو، آدمک.
  34. چندلر، خواب گران.
  35. لعل، من منم.
  36. داتاتریا، آوادوگیتا: سرود رستگاری.
  37. هاشمی‌نژاد، کتاب ایوب.

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش