لیگ قهرمانان آسیا

لیگ فوتبال

لیگ قهرمانان آسیا (به انگلیسی: AFC Champions League)، که در گذشته با نام مسابقات جام باشگاه‌های آسیا شناخته می‌شد، یک تورنمنت سالانه فوتبال باشگاهی قاره‌ای است که توسط کنفدراسیون فوتبال آسیا اداره می‌شود. در فصل ۲۰۰۳−۲۰۰۲ به عنوان ادامهٔ جام (قهرمانان آسیا) معرفی شد. در جام باشگاه‌های آسیا[۱] (لیگ قهرمانان آسیا)، ۱ تا ۴ تیم برتر هر کشور در این جام حضور دارند (تعداد تیم‌ها بستگی به رتبه‌بندی هر کشور دارد و به فراخور آن می‌تواند افزایش یا کاهش یابد). این رقابت فقط شامل تیم‌های برتر آسیا می‌باشد. این مسابقات مهم‌ترین مسابقات باشگاهی در سطح آسیا است و می‌توان آن را هم‌ارزش با جام لیبرتادورس، لیگ قهرمانان اروپا، لیگ قهرمانان آفریقا، لیگ قهرمانان کونکاکاف دانست.

لیگ قهرمانان آسیا
AFC Champions League fa.svg
سال بنیان‌گذاری۱۹۶۷؛ ۵۳ سال پیش (۱۹۶۷)
سرزمینآسیا و اقیانوسیه (ای‌اف‌سی)
تعداد تیم‌های حاضر۳۲ (مرحله گروهی)
(۲۴ فدراسیون)
وبگاهوبگاه رسمی
Soccerball current event.svg لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۲۰

مجموعاً ۳۲ تیم در دور مقدماتی این رقابت با یکدیگر مسابقه می‌دهند. باشگاه‌هایی از لیگ‌های قدرتمند آسیایی به صورت مستقیم سهمیه حضور در رقابت‌ها را به دست می‌آورند. علاوه بر آن، باشگاه‌هایی از لیگ‌های کم‌اعتبارتر هم می‌توانند با برگزاری یک دیدار پلی آف سهمیه حضور در رقابت‌ها را به دست آورند، ضمن اینکه آن‌ها می‌توانند در ای‌اف‌سی کاپ حضور یابند. از سال ۲۰۰۹ به این سو، قهرمان رقابت‌ها نمی‌تواند به صورت مستقیم سهمیه سال بعد رقابت‌ها را به دست آورد. قهرمان لیگ قهرمانان آسیا، سهمیه حضور در جام باشگاه‌های فوتبال جهان را به دست می‌آورد.

تیم‌های کره‌ای با ۱۱ قهرمانی، تیم‌های ژاپنی با ۷ قهرمانی، تیم‌های عربستانی با ۵ قهرمانی و تیم‌های ایرانی، چینی و اسرائیل نیز هرکدام با ۳ قهرمانی، بیشترین قهرمانی در لیگ قهرمانان و جام باشگاه‌ها را داشته‌اند. از تیم‌های ایرانی استقلال تهران ۲ قهرمانی و پاس ۱ قهرمانی این مسابقات را درکارنامهٔ خود دارند.

با شروع فرمت جدید هیچ تیمی از ایران نتوانسته قهرمانی را بدست آورد فقط سه تیم سپاهان، ذوب آهن و پرسپولیس هر کدام یک بار به مرحله پایانی رسیدند اما از رسیدن به قهرمانی بازماندند و به مقام نایب قهرمانی رسیدند.

پیشینه

۲۰۰۲–۱۹۶۷: جام باشگاه‌های آسیا

رقابتها با عنوان مسابقات قهرمانی باشگاهی آسیا در سال ۱۹۶۷ شروع شد. تورنمنتی برای قهرمانان لیگ یا قهرمان اول فوتبال هر کشور آسیایی. باشگاه‌های قدرتمند اسرائیلی ۴ دوره ابتدایی مسابقات را تحت سلطه خود قرار دادند. بعضی وقتها با مواجه نشدن تیم‌های عربی با نمایندگان اسرائیل در سال ۱۹۷۰ توسط باشگاه لبنانی هومنتمن و در سال ۱۹۷۱ توسط باشگاه الشرطه عراق روبه رو شدند. مسابقات در سال ۱۹۷۲ برگزار نشد و بین سال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۸۵ تعطیل شد و سرانجام با خروج اسرائیل از آسیا مسابقات بعد از ۱۳ سال در سال ۱۹۸۵ از سر گرفته شد. همچنین از سال ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۸ مسابقاتی با عنوان جام باشگاهی آفریقا–آسیا بین قهرمانان جام باشگاه‌های آسیا و لیگ قهرمانان آفریقا برگزار شد. در سال ۱۹۹۰ کنفدراسیون آسیا مسابقاتی تحت عنوان جام برندگان جام آسیا را تأسیس کرد و در سال ۱۹۹۵ سوپرجام آسیا را تأسیس کرد اما در سال ۲۰۰۳−۲۰۰۲، با انحلال جام برندگان جام، رقابتهای فوتبال (جام باشگاه‌های آسیا) با عمده تغییراتی، به لیگ قهرمانان آسیا تغییر نام داد.

۲۰۰۲ به بعد: دوران لیگ قهرمانان آسیا

رقابتهای باشگاهی آسیا از سال ۲۰۰۲ با نام لیگ قهرمانان آسیا تاکنون ادامه دارد. در سال ۲۰۰۴ کنفدراسیون فوتبال آسیا مسابقاتی با نام ای‌اف‌سی کاپ را تأسیس کرد.

بازی ویدیویی لیگ قهرمانان آسیا

امتیاز لیگ قهرمانان آسیا هم‌اکنون در اختیار شرکت کونامی و بازی ویدیویی PES است و هر سال در بازار به فروش می‌رسد.[نیازمند منبع]

آمار و ارقام

باشگاهی

جدول زیر لیست باشگاه‌ها همراه با تعداد و سال‌های قهرمانی و نایب قهرمانی آن‌ها را در لیگ قهرمانان آسیا و جام باشگاه‌های آسیا نمایش می‌دهد.

قهرمانی‌ها نایب قهرمانی‌ها سال‌های قهرمانی سال‌های نایب قهرمانی
۱   الهلال عربستان سعودی ۳ ۴ ۱۹۹۱–۹۲، ۱۹۹۹–۲۰۰۰، ۲۰۱۹ ۱۹۸۶–۸۷، ۱۹۸۷–۸۸، ۲۰۱۴، ۲۰۱۷
۲   پوهانگ استیلرز کره جنوبی ۳ ۰ ۱۹۹۶–۹۷، ۱۹۹۷–۹۸، ۲۰۰۹ -
۳  استقلال ۲ ۲ ۱۹۶۹–۷۰، ۱۹۸۹–۹۰ ۱۹۹۰–۹۱، ۱۹۹۸–۹۹
  سئونگنام کره جنوبی ۲ ۲ ۱۹۹۵–۹۶، ۲۰۱۰ ۱۹۹۶–۹۷، ۲۰۰۴
۵   اوراوا رد دایموندز ژاپن ۲ ۱ ۲۰۰۷، ۲۰۱۷ ۲۰۱۹
  چونبوک هیوندای موتورز کره جنوبی ۲ ۱ ۲۰۰۶، ۲۰۱۶ ۲۰۱۱
  الاتحاد عربستان سعودی ۲ ۱ ۲۰۰۴، ۲۰۰۵ ۲۰۰۹
۷   گوانگ‌ژو اورگراند جمهوری خلق چین ۲ ۰ ۲۰۱۳، ۲۰۱۵ -
  السد قطر ۲ ۰ ۱۹۸۸–۸۹، ۲۰۱۱ -
  سوون سامسونگ کره جنوبی ۲ ۰ ۲۰۰۰–۰۱، ۲۰۰۱–۰۲ -
  تای‌فارمرز تایلند بانک ۲ ۰ ۱۹۹۳–۹۴، ۱۹۹۴–۹۵ -
  مکابی تل آویو ۲ ۰ ۱۹۶۹، ۱۹۷۱ -
۱۳   العین امارات متحده عربی ۱ ۲ ۲۰۰۳ ۲۰۰۵، ۲۰۱۶
  جوبیلو ایواتا ژاپن ایواتا ۱ ۲ ۱۹۹۸–۹۹ ۱۹۹۹–۲۰۰۰، ۲۰۰۰–۲۰۰۱
۱۵   لیائونینگ جمهوری خلق چین ۱ ۱ ۱۹۸۹–۹۰ ۱۹۹۰–۹۱
  هاپوئل تل آویو ۱ ۱ ۱۹۶۷ ۱۹۷۰
۱۷   کاشیما آنتلرز ژاپن ۱ ۰ ۲۰۱۸ -
  وسترن سیدنی واندررز استرالیا ۱ ۰ ۲۰۱۴ -
  اولسان هیوندای کره جنوبی ۱ ۰ ۲۰۱۲ -
  گامبا اوساکا ژاپن ۱ ۰ ۲۰۰۸ -
  پاس تهران(منتقل به همدان) ایران ۱ ۰ ۱۹۹۲–۹۳ -
  توکیو وردی ژاپن ۱ ۰ ۱۹۸۷–۸۸ -
  جف یونایتد چیبا ژاپن ۱ ۰ ۱۹۸۶–۸۷ -
  بوسان ای‌پارک کرهٔ جنوبی ۱ ۰ ۱۹۸۵–۸۶ -
۲۵   اف‌سی سئول کرهٔ جنوبی ۰ ۲ - ۲۰۰۱–۰۲، ۲۰۱۳
  الاهلی عربستان سعودی ۰ ۲ - ۱۹۸۵–۸۶، ۲۰۱۲
۲۷   پرسپولیس ۰ ۱ - ۲۰۱۸
  الاهلی امارات متحده عربی ۰ ۱ - ۲۰۱۵
  ذوب‌آهن اصفهان ایران ۰ ۱ - ۲۰۱۰
  آدلاید یونایتد استرالیا ۰ ۱ - ۲۰۰۸
  سپاهان اصفهان ایران ۰ ۱ - ۲۰۰۷
  الکرامه سوریه ۰ ۱ - ۲۰۰۶
  پلیس ترو تایلند ۰ ۱ - ۲۰۰۲–۰۳
  دالیان شاید هایچانگ جمهوری خلق چین ۰ ۱ - ۱۹۹۷–۹۸
  النصر عربستان سعودی ۰ ۱ - ۱۹۹۵–۹۶
  العربی قطر ۰ ۱ - ۱۹۹۴–۹۵
  نادی العمان عمان ۰ ۱ - ۱۹۹۳–۹۴
  الشباب عربستان سعودی (منحل شده) ۰ ۱ - ۱۹۹۲–۹۳
  یوکوهاما مارینوس ژاپن ۰ ۱ - ۱۹۸۹–۹۰
  الرشید الکرخ سوریه ۰ ۱ - ۱۹۸۸–۸۹
  الشرطه عراق ۰ ۱ - ۱۹۷۱
  یانگزی کرهٔ جنوبی ۰ ۱ - ۱۹۶۹
  سلانگور مالزیا ۰ ۱ - ۱۹۶۷

کشوری

جدول زیر لیست کشورها در تعداد قهرمانی و نایب قهرمانی باشگاه‌ها در لیگ قهرمانان آسیا و جام باشگاه‌های آسیا را نشان می‌دهد.

رده کشور قهرمانی‌ها نایب قهرمانی‌ها
۱   کره جنوبی ۱۱ ۶
۲   ژاپن ۷ ۳
۳   عربستان سعودی ۴ ۹
۴   ایران ۳ ۵
۵   چین ۳ ۲
۶   اسرائیل ۳ ۱
۷   تایلند ۲ ۱
  قطر ۲ ۱
۹   امارات متحده عربی ۱ ۳
۱۰   استرالیا ۱ ۱
۱۱   عراق ۰ ۲
۱۲   مالزی ۰ ۱
  عمان ۰ ۱
  سوریه ۰ ۱

جایزه بازی جوانمردانه

سال باشگاه
۲۰۰۸   گامبا اوساکا
۲۰۰۹   پوهانگ استیلرز
۲۰۱۰   سئونگنام ایلهوا چونما
۲۰۱۱   چونبوک هیوندای موتورز
۲۰۱۲   اولسان هیوندای
۲۰۱۳   اف‌سی سئول
۲۰۱۴   الهلال
۲۰۱۵   گوانگ‌ژو اورگراند
۲۰۱۶   العین
۲۰۱۷   اوراوا رد دیاموندز
۲۰۱۸   پرسپولیس

آقای گل

گلزنان برتر

سال ملیت باشگاه تعداد گل
۰۳–۲۰۰۲   هائو هایدونگ   دالیان ۹
۲۰۰۴   فرهاد مجیدی   استقلال ۱۴
۲۰۰۵   محمد کالون   الاتحاد ۶
۲۰۰۶   مانگو آلوز   گامبا اوزاکا ۸
۲۰۰۷   موتا   سئونگنام ۷
۲۰۰۸   نانتاوات تانسوپا   کرانگ تای بانک ۹
۲۰۰۹   لیندرو   گامبا اوزاکا ۱۰
۲۰۱۰   خوزه موتا   سوون سامسونگ ۹
۲۰۱۱   لی دونگ-گوک   چونبوک موتورز ۹
۲۰۱۲   ریکاردو اولیویرا   الجزیره ۱۲
۲۰۱۳   موریکی   گوانگ ژو اورگراند ۱۳
۲۰۱۴   آساموا جیان   العین ۱۲
۲۰۱۵   ریکاردو گولرت   گوانگ ژو اورگراند ۸
۲۰۱۶   آدریانو   اف سی سئول ۱۳
۲۰۱۷   عمر خربین   الهلال ۱۰
۲۰۱۸   بغداد بونجاح   السد ۱۳

بهترین بازیکن

بهترین بازیکنان

سال بازیکن باشگاه
۲۰۰۷   فرهاد مجیدی   استقلال
۲۰۰۸   یاسوهیتو اندو   گامبا اوساکا
۲۰۰۹   نو بیونگ-جون   پوهانگ استیلرز
۲۰۱۰   ساشا اوگننوفسکی   سئونگنام
۲۰۱۱   لی دونگ-گوک   چونبوک موتورز
۲۰۱۲   لی کیون-هو   اولسان هیوندای
۲۰۱۳   موریکی   گوانگ ژو اورگراند
۲۰۱۴   آنته کوویچ   وسترن سیدنی
۲۰۱۵   ریکاردو گولار   گوانگ ژو اورگراند
۲۰۱۶   عمر عبدالرحمان   العین
۲۰۱۷   یوسوکه کاشیواگی   اوراوا رد دیاموندز
۲۰۱۸   یوما سوزوکی   کاشیما آنتلرز

دورهٔ جدید

تعداد تیم‌های منتخب هر کشور با توجه به رنکینگ کنفدراسیون فوتبال آسیا برای هر لیگ داخلی و به دست آوردن شرایط لازم ای‌اف‌سی انتخاب شده‌اند.

از لیگ قهرمانان آسیا در سال ۲۰۰۹ رقابت‌ها با شکل جدیدی برگزار شد. تیم‌ها در دو منطقه غرب آسیا و شرق آسیا و در هر منطقه ۱۶ تیم منتخب قرار گرفته‌اند. با توجه به سهمیه بندی، تیم‌های غرب آسیا و شرق آسیا از لیگ قهرمانان آسیا در سال ۲۰۱۴ تا دیدار فینال با یکدیگر رو به رو نخواهند شد. ۱۶ تیم هر منطقه در ۴ گروه ۴ تیمی به‌طور رفت و برگشت به مصاف هم می‌روند، از هر گروه ۲ تیم اول در بازی یک‌هشتم‌نهایی با یکدیگر مسابقه می‌دهند.

دو تیمی که از گروه خود صعود کرده‌اند به شکل زیر با یکدیگر به رقابت می‌پردازند (تیم اول هر گروه مسابقه دور برگشت را میزبانی می‌کند):

  • در سمت غرب:
    • تیم دوم گروه A با تیم اول گروه C
    • تیم دوم گروه C با تیم اول گروه A
    • تیم دوم گروه B با تیم اول گروه D
    • تیم دوم گروه D با تیم اول گروه B
  • و در سمت شرق:
    • تیم دوم گروه E با تیم اول گروه G
    • تیم دوم گروه G با تیم اول گروه E
    • تیم دوم گروه F با تیم اول گروه H
    • تیم دوم گروه H با تیم اول گروه F

از لیگ قهرمانان آسیا در سال ۲۰۱۳ مسابقات دور یک‌هشتم نهایی به صورت رفت و برگشت انجام می‌شود.

مسابقات از دور یک‌چهارم نهایی با در نظر گرفتن تقسیمات منطقه‌ای یعنی غرب آسیا و شرق آسیا، با قرعه‌کشی معین خواهد شد، در این قرعه‌کشی امکان بازی دو تیم از یک کشور با یکدیگر در این مرحله وجود دارد.

در مرحلهٔ نیمه نهایی، از مرحلهٔ یک‌چهارم نهایی دو تیم صعودکننده از غرب آسیا با یکدیگر و دو تیم صعودکننده ازشرق آسیا با یکدیگر دیدار خواهند کرد.

و در آخر برندهٔ دیدارهای نیمه نهایی که یک تیم از غرب آسیا و دیگری از شرق آسیا به مرحلهٔ فینال صعود کرده‌اند، در دو دیدار رفت و برگشت مسابقه می‌دهند.

سهمیه بندی

قاره آسیا به دلیل وسعت زیاد و اختلاف مسافت و ساعت و همچنین تغییرات آب و هوایی متفاوت هر منطقه نسبت به هر کشور امکان همگروهی کشورهای شرقی و غربی آسیا تا حد زیادی سخت و طاقت فرسا و همین‌طور شامل هزینه‌های هنگفت می‌شود؛ به همین دلیل کنفدراسیون فوتبال آسیا تصمیم به سهمیه بندی جداگانه برای کشورهای شرقی و غربی برای راحتی و عدم مشکل و همچنین حفظ کیفیت مسابقات در نظر گرفته که سهمیه هر کشور و منطقه به شرح زیر است:

تغییرات زیر آخرین تغییرات اعمالی در لیگ قهرمانان سال ۲۰۲۰ می‌باشد.

شرق آسیا

کشورهای کره‌جنوبی و چین دارای ۳ سهمیهٔ مستقیم و یک سهمیه پلی‌آف، کشور ژاپن دارای ۲ سهمیه مستقیم و ۲ سهمیه پلی‌آف، کشور استرالیا دارای ۲ سهمیهٔ مستقیم و یک سهمیهٔ پلی‌آف، کشور تایلند دارای ۱ سهمیه مستقیم و ۲ سهمیه پلی‌آف و کشور مالزی دارای ۱ سهمیه مستقیم و ۱ سهمیه پلی‌آف می‌باشند و کشورهایی که حائز شرایط حضور در بالاترین سطح مسابقات باشگاهی آسیا باشند (مانند مالزی، ویتنام، سنگاپور و …) و شاهد رشد فوتبال باشند طبق صلاحدید کارشناسان AFC می‌توانند در مرحله پلی آف ورودی مسابقات تیم داشته باشند و در صورت موفقیت در آن مرحله به مرحله گروهی راه یابند.

غرب و مرکز آسیا

کشورهای امارات و عربستان سعودی دارای ۳ سهمیهٔ مستقیم و ۱ سهمیهٔ غیر مستقیم (پلی‌آف)، کشورهای قطر و ایران دارای ۲ سهمیهٔ مستقیم و ۲ سهمیهٔ غیر مستقیم (پلی‌آف)، کشور ازبکستان دارای ۱ سهمیهٔ مستقیم و ۲ سهمیهٔ غیر مستقیم (پلی‌آف) بوده و کشور عراق ۱ سهمیه مستقیم و ۱ سهمیه غیر مستقیم (پلی‌آف) دارد. البته کشورهای دیگری که امتیاز بالایی از نظر ملی و باشگاهی در سطح آسیا کسب نمایند می‌توانند در مرحله پلی آف صاحب ۱ سهمیه باشند و در صورت موفقیت در آن مرحله به مرحله گروهی برسند (مانند تاجیکستان، هند، اردن، کویت و بحرین)

البته این تقسیم‌بندی و سهمیه بندی هر ۲ سال یکبار به نسبت عملکرد تیم‌های ملی، باشگاهی و امکانات آن کشور تغییر می‌کند که شرایط فوق آخرین تغییرات اعمال شده می‌باشد.

جستارهای وابسته

منابع

  1. «AFC Champions League: The drama, the glory.... | AFC». ۲۰۱۷-۰۳-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۳-۰۳.