ماسال

شهری در استان گیلان


ماسال شهری در استان گیلان ایران که در کنار کوه‌های تالش واقع شده‌است. مردم این شهر به زبان‌ تالشی سخن می‌گویند. معنی کلمه ماسال کوه وار یا کنار کوه یا دارای کوه است، که از کلماتی مانند مسال، مازال و… گرفته شده‌است.[۱]

ماسال
Masal's nature 2.jpg
کشور ایران
استانگیلان
شهرستانماسال
بخشمرکزی
نام(های) پیشینمسال، مازال، رودکنار، سر بازار
مردم
جمعیت۴۹٬۳۸۹ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۸۰ متر
اطلاعات شهری
شهردارکاتوزی
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۱۳۴۴۶۶
پانویسنمایش روی نقشه ایران http://www.irangpsmap.com/ShowCity.asp?id=1990&lang=2
رودخانه خالکایی

شهر ماسال در کنار رودخانه خالکایی واقع است، که این رودخانه از قله مرتفع شاه‌معلم ماسال سرچشمه می‌گیرد پس از طی ۴۰ کیلومتر از درون شهر ماسال گذر می‌نماید.

جاذبه‌های دیدنیویرایش

ماسال جدا از اینکه منطقهٔ مرتفع و بکری باشد با کلبه‌ای چوبی به شهر آبشار نیز معروف است، آبشارهایی از قبیل آبشار ویوز در مجاورت منطقه ییلاقی اولسبلنگاه در ماسال، آبشار خون با ارتفاع بیش از ۱۵ متر، آبشار تولی نساء و آبشار رامینه با ارتفاع ۱۰ متر و همین‌طور غارهایی همچون غار باستانی خندیله پشت، غار چسلی، غار کلچال را می‌توان در این شهرستان نام برد. جاده نیمه آسفالت ماسال به خلخال با عبور از دل جنگل و کوه مسیر فوق‌العاده‌ای برای کوهنوردان می‌شود.

 
طبیعت زیبای ییلاقات ماسال
 
مراتع ماسال

ماسال در قدیم رودکنار نامیده می‌شد و محل تشکیل شنبه‌بازار کنونی بوده‌است. وجود همین شنبه‌بازار باعث رشد آبادی کوچک رودکنار شد. در شهرستان ماسال بیش از ۱۷ غار بزرگ و کوچک وجود دارد که بزرگ‌ترین آن‌ها غار آویشو است که بین مناطقی همچون تالی بنه، انده چو و خماسون در بستر دره‌ای کم‌آب قرار دارد. این غار شگفت‌انگیز که در حوزه جغرافیایی بخش شاندرمن شهرستان ماسال واقع شده و همچنین از بزرگترین غارهای گیلان و در نوع خود یکی از کم نظیرترین غارها در سطح کشور است.تا کنون تا 2000 متری این غار پیمایش شده است از مناطق دیدنی ماسال میتوان به ییلاقات اولسبلنگاه و شاندرمن اشاره کرد.

جمعیتویرایش

  • براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ جمعیت ماسال برابر با 49389 نفر بوده‌است.[۲]

مردمویرایش

مردم این شهر به زبان‌ تالشی[۳] سخن می‌گویند.

اغلب قومیت‌هایی که در این شهرستان زندگی می‌کنند تالش زبان‌ها هستند که دهقانان معروف شاندرمن نیز از این قبایل محسوب می‌شوند. در طول سال‌های اخیر مهاجران زیادی برای زندگی نه کار از استان‌های اطراف به این شهرستان سرازیر شده‌اند. جمعیت این شهرستان و استان گیلان با نرخ بالای کهنسالی درگیرند که از دلایل آن مهاجرت جوانان این شهرستان به دیگر استان‌ها و ایدئال بودن این شهرستان برای بازنشستگان و افراد بیمار می‌توان برشمرد. از روستاهای شهرستان ماسال می‌توان به آهکلان طاسکوه، وشمه‌سرا، خانقابر، شالما، لوحه سرا، چسلی، کوچکام و… را نام برد که هر کدام از این روستاها زیبایی خودش را دارد. اغلب روستاییان کشاورز برنج هستند و در کنار کشاورزی دام‌پروری نیز انجام می‌دهند. گویش تالشی را باید از جمله گویش های اصیل ایرانی دانست که به گروه شمال غربی زبان های ایرانی تعلق دارد و بزعم بعضی صاحب نظران زبان شناس ، زبان تالشی جزو زبان پهلوی اشکانی است . زبان تالشی نیاز به تحقیق بیشتری دارد پس از گذشت هزاران سال هنوز هم در لابه لای جملات و عبارات آن ، واژه هایی را می توان یافت که هر یک یادگار و نشانه ای از زبان های کهن ایران باستان است . زبان تالشی ، این یادگار ارزشمند ایران باستان ، فزون تر از هزار سال است که از یورش و هجوم زبان های بیگانه تازی ، ترک و مغول دور مانده و خود را به صورت گویشی اصیل محفوظ داشته است . بی شک این زبان در گذشته های دور ، تنها در این سرزمین متداول نبوده ، بلکه در بیشتر مناطق بویژه در شمال ایران گسترش داشته با این تفاوت که در هر منطقه گویش آن ، با آوایی مخصوص تلفظ می شده است. کشاورزی ، دامپروری، صنعت و معدن شهرستان و جنگل

شهرستان ماسال با دارا بودن 7250 هکتار اراضی شالیزاری و 459 هکتار اراضی باغی از نظر کشاورزی و تنوع محصول از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا مستعد بودن خاک سبب شده است که انواع محصولات باغی و زراعی در شهرستان کشت گردد . که مهمترین محصول این شهرستان برنج - باقلا - مرکبات - گوجه سبز - سبزیجات  و غیره می باشد . در ضمن مردم این منطقه پس از برداشت برنج به کشت دوم تمایل زیادی داشته و محصولاتی چون شبدر و ... جهت تمکن اقتصادی کشت می نمایند. ضمناً در  شهر ماسال بازار هفتگی در روز شنبه و در بخش شاندرمن روز پنج شنبه برگزار می گردد که دارای رونق فراوان است .  علاوه بر کشاورزی ، دامداری شهرستان با دارا بودن بیش از 250 هزار واحد دامی سنگین و سبک یکی از مهمترین تولید کنندگان فرآورده های دامی از جمله گوشت قرمز - گوشت مرغ-  پنیر - کره - شیر - لر ( ماده غذای بسیار خوشمزه و پر کالری که ترکیبی از شیر و آب پنیر می باشد ) ، ماست و پشم و پوست و ... که در سطح استان از شهرت خوبی برخورداراست ،  می باشد . همچنین پرورش زنبور عسل در شهرستان ماسال رایج و عسل طبیعی این شهرستان نیز معروف است . صنایع دستی :   به علت اشتغال مردم این شهرستان به دامداری و استفاده بهینه از محصولات دامی ، صنایع دستی این شهرستان نیز به حالت سنتی از رونق و پویایی خاصی برخوردار است . بانوان این دیار در شال بافی ، جوراب بافی ، و بافت چادر شب تبحر خاصی دارند و تار سیاه را با عشق و معنویتی خاص بر پود سفید و رخشنده گره می زنند تا هم صیقلی بر روح خویش زنند و هم هنری ماندگار را ارائه نمایند . خطوط منحنی این آثار گواهی است بر سادگی و عمق تفکر خالق این آثار . در این شهرستان بعضی از مردان نیز هنرهایی از جمله ساخت قاشق های چوبی ، قند شکن ، قندان ، تخت گوشت ، و دسته داس و تبر و همچنین ساخت داس درو را فرا گرفته و با ساخت آن امرار معاش می کنند .
شهرستان ماسال با دارا بودن 7250 هکتار اراضی شالیزاری و 459 هکتار اراضی باغی از نظر کشاورزی و تنوع محصول از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا مستعد بودن خاک سبب شده است که انواع محصولات باغی و زراعی در شهرستان کشت گردد . که مهمترین محصول این شهرستان برنج - باقلا - مرکبات - گوجه سبز - سبزیجات  و غیره می باشد . در ضمن مردم این منطقه پس از برداشت برنج به کشت دوم تمایل زیادی داشته و محصولاتی چون شبدر و ... جهت تمکن اقتصادی کشت می نمایند. ضمناً در  شهر ماسال بازار هفتگی در روز شنبه و در بخش شاندرمن روز پنج شنبه برگزار می گردد که دارای رونق فراوان است .  علاوه بر کشاورزی ، دامداری شهرستان با دارا بودن بیش از 250 هزار واحد دامی سنگین و سبک یکی از مهمترین تولید کنندگان فرآورده های دامی از جمله گوشت قرمز - گوشت مرغ-  پنیر - کره - شیر - لر ( ماده غذای بسیار خوشمزه و پر کالری که ترکیبی از شیر و آب پنیر می باشد ) ، ماست و پشم و پوست و ... که در سطح استان از شهرت خوبی برخورداراست ،  می باشد . همچنین پرورش زنبور عسل در شهرستان ماسال رایج و عسل طبیعی این شهرستان نیز معروف است . آب وهوای شهرستان ماسال  این منطقه به دلیل كوهستانی بودن دارای زمستانهای گرم وبا درصد رطوبت بیشتر از 75درصد می باشد . بیشترین رطوبت در شهریور ماه مشاهده می شود . شهرستان ماسال كه سابقا جزئی ازمنطقه وسیع تالش بود درسال 76 مستقل وبه شهرستان تبدیل شد كه شامل دو بخش : مركزی وشاندرمن ، چهار دهستان : شاندرمن ، شیخ نشین ، حومه و ماسال ونیز 98 آبادیست كه از این تعداد 12 آبادی خالی از سكنه است . براساس سر شماری 1375جمعیت این شهرستان بالغ بر 47961 نفر است كه از این تعداد 16000نفر در شهر وبقیه ساكن روستاها هستند . نام ماسال از « مازال » یا« مزال» به معنی كوه یا كوه وار گرفته شده ، مردم ماسال تالشند وبه زبان تالشی تكلم می كنند . اقتصادشهرستان ماسال  این شهرستان بر پایه كشاورزی ودامداری استوار است ، فعالیتهایی از قبیل برنج كاری ، پرورش طیور ، پرورش پیله ابریشم و گاو وگوسفند رایج است . تولید شال وصنایع چوبی از صنایع دستی منطقه محسوب می شود دراین شهرستان مانند سایر نقاط گیلان بازار هفتگی در روز شنبه هر هفته تشكیل می شود ونقش مهمی در اقتصاد منطقه دارد. مناطق جنگلی   منطقه باستانی اسبه ریسه با غارها و صخره های بلند گردشگاه جنگلی ریزه مندان ییلاق شالماء – چسلی – بیلگاه دون – اپسی دشت – دشت النزه – ویرگاه – خندیله پشت – مارجونه – رشت پشت – وشنه راه – واشیار – اولسته بلنگاه – صی فی مانم – نمه پشت – خشکه دریا – تلارگاه ملومه بند ـ سوچاله  غار خنده پشت فهرست جاذبه های تاریخی     وشمه سرا    مناطق باستانی ، تاریخی درخانه – گیله سرا – وردم قلعه کول منطقه یادمانی مشهد میرزا (محل شهادت میرزا کوچک) مناطق ییلاقی ، تاریخی، سنگ بست ، خون، خندیله پشت و تفنگ ساز رامینه - ماسال رامینه از توابع ماسال میباشد که در غرب گیلان واقع شده است. کل مسیر با اتومبیل قابل طی شدن است. . منطقه گبرستان(قبرستان)خندیله پشت  عکس از قبرستان  تاریخی منطقه خندیله پشت   که  به  دلیل  نبودن قبر  به سمت قبله  به این قبرها  گبر گفته میشود کهنشان  دهنده  تاریخ  و  تمدن شهرستان ماسال میباشد  و  همان گونه که در تصویر پاین میبینید در نوک این قله بقعه  نیز میباشد  که یکی از امازادگان یلاقی شهرستان ماسال به شمار می آید قابل ذکر است که در این مناطق حفر  های غیر مجاز زیادی نیز صورت  گرفته است  و  اشیا و لوازم  تاریخی و فرهنگی که نمایان گر تاریخ این شهرستان میباشد به تاراج  رفته و هیج برخوردی نیز با ین اعمال صورت نگرفته است و این اعمال همچنان ادامه دارد.   ماسال فرزند غرب گیلان سرزمینی است که در دل کوهستان های قامت برافراشته است.مردمش تالشند و در گذران حیات پرتلاش (تالش)از تالوش تعقیر شکل یافته «کادوس»کادوسی ها تالشان باستان قبل از کاسی ها ،آریایی ها ، کیمیری ها، اسکیت ها ، بقول پروفسور ساموئل گریمر (دوران قهرمانی و دوران گوچ های باستانی ملت ها از آن سوی کو های قفقاز به مناطق جنوب سرازیر و در اولین برخورد تالش را برگزیدند و در آنجا مستقر شدند. کادوسی ها  به علت خیشاوندی نزادی با «کاسی ها» آریائیان –سکاها با آنها برخورد دوستانه داشتند. مرگان می گوید: این قوم پنج هزار سال پیش قبل از میلاد در این سرزمین می زیستند و از تمدن نسباً پیشرفته ای برخوردار و مردمی جنگجو و سوارکار بودند. جهانگیر سرتیپ بوردر«تاریخ ماد» از قول «گزنفنون» مینویسد کورش وقتی به پارس بازگشت و برای هر یک از ایالات والی انتخاب تا مالیات بگیرند. نامی از این جهت از کادوسی ها (ماسالی ها) ها در تالش برده نشد و این نشانگر عدم پرداخت مالیات به دولت مقتدر کوروش بود. در زمان داریوش و جانشینان او تالشان در داخل اتحادیه نظامی قبایل کوهستانی قرار داشتند و از هزاره دوم پیش از میلاد استفاده از فلزات در تالش آغاز شد. رضا لیپایی ماسالی   رضا لیپایی ماسالی معروف به )رضا اف) فرزند شیرعلی ساکن لیپا ماسال یکی از مردان برجسته ماسال-تالش و گیلان است. وی برای اولین بار حدود 85 سال پیش کارخانه ابریشم کشی را در ماسال تاسیس کرد و پس از به عمل آوردن به صورت تجارت و دادستد با شوروی سابق معامله میکرد و کالای خود را پس از حمل به انزلی سپس با (پیراخود-لوتکا-کشتی )به (بادکوبه –باکو)می رساند همچنین وی اولین چاپخانه را در آن زمان از روسیه به ماسال آورد و همچنین اولین تاجری بود که قاشق و چنگال را از خارج وارد ایران کرد از دوستان وی میتوان کربلائی یعقوب ماسالی نام برد تاریخ تولد وی 1265و تاریخ وفات وی 1320

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ عبدلی، علی، تالشی‌ها کیستند، تهران: انتشارات ققنوس، چاپ دوم، تابستان ۱۳۶۹.
  2. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران). ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲.
  3. «مرگ تدریجی یک زبان». خبرگزاری ایسنا. ۸ مهر ۱۳۹۳.