محمدصادق کوپال

سیاست‌مدار ایرانی

محمد صادق (خان) سالار نظام (سرلشکر) کوپال از رجال نظامی اواخر قاجاریه و اوایل دوره پهلوی (ف. اواخر ۱۳۳۴ه ش. / ۱۳۷۵ه ق)

صادق خان کوپال
استاندار آذربایجان غربی
مشغول به کار
۱۳۲۰ – ۱۳۲۱
پس ازامان‌الله عزالممالک اردلان
پیش ازاسماعیل مرزبان
فرمانده نیروی هوایی شاهنشاهی ایران
شروع به کار
۵ مرداد ۱۳۱۰
رئیس شهربانی
مشغول به کار
۱۳۳۰ – ۱۳۳۱
مشغول به کار
۱۱ شهریور ۱۳۰۸ – آذر ۱۳۰۹
پس ازمحمد درگاهی
اطلاعات شخصی
زاده
محمدصادق خان کوپال

۱۲۷۲ خورشیدی
خوی،
درگذشت۱۳۳۴ خورشیدی (۶۵ سال)
تهران،
ملیت ایران
محل
تحصیل
استانبول
شغلسیاستمدار
مذهباسلام
والدینمیرزا محمد تاجر
خدمات نظامی
درجهسرلشکر
فرماندهفرماندهی‌ها
  • رئیس کل ژاندارمری
  • رئیس ستاد لشکر آذربایجان
  • فرماندهی نیروهی هوائی
جنگ‌ها/عملیات‌هاجنگ با طرفداران سالار الدوله

زندگی‌نامهویرایش

سرلشکر محمدصادق کوپال فرزند میرزا محمد تاجر، متولد ۱۲۷۲ در خوی است. پس از انجام تحصیلات مقدماتی در ایران، به استانبول رفت و از دانشکدهٔ افسری آنجا در رشتهٔ توپخانه فارغ‌التحصیل گردید و دانشگاه جنگ آن کشور را نیز گذرانید. بعد از مراجعت به ایران، وارد ژاندارمری شد و مدارج نظامی را در آنجا طی کرد. در جنگ‌های مختلف از جمله جنگ با سالارالدوله شرکت داشت. مدتی نیز ریاست ژاندارمری فارس با او بود. در آن سمت نیز خدماتی انجام داد. در جنگ بین‌المللی اول جزء مهاجرین بود و مدتی در کرمانشاه و استانبول اقامت داشت. در ۱۲۹۹ با درجهٔ سرهنگی فرمانده ژاندارمری کردستان بود که کودتا انجام گرفت و او به تهران احضار شد و در تشکیلات جدید ارتش، آجودان شد و مدتی والی پشتکوه بود. در ۱۳۰۸ با درجهٔ سرتیپی ریاست شهربانی به او محول شد ولی ریاست او زیاد طول نکشید و در آذر ۱۳۰۹ برکنار شد. در دوره کوتاه ریاست کوپال بر شهربانی روند تعقیب مخالفان سیاسی حکومت رضاشاه ادامه یافت. برخی رجال درجه اول نظیر نصرت‌الدوله فیروز در این دوره محاکمه و در زندان شهربانی محبوس شدند.

مشاغل بعدی او عبارتند از ریاست اداره نظام وظیفه، رئیس ستاد لشکر آذربایجان، وابسته نظامی در ترکیه، ریاست رکن چهارم ستاد ارتش، فرماندهی نیروهی هوائی و ریاست قورخانه.

 
شماره دو سمت چپ: محمد صادق کوپال

کوپال بعد از شهریور ۱۳۲۰ استاندار آذربایجان غربی شد و مدتی نیز ظاهراً به جرم فاشیست بودن در زندان متفقین بسر برد. بعد از آزادی از زندان، ریاست دادرسی ارتش را گرفت. در ۱۳۲۶ با احراز درجهٔ سرلشکری، رئیس ژاندارمری کل کشور گردید و در ۱۳۳۰ ریاست شهربانی به او سپرده شد؛ ولی اوضاع و احوال آن روز ریاست او را طولانی نکرد و در تیرماه ۱۳۳۱ از کار کنار رفت و بازنشسته شد و از آن تاریخ به بعد کاری به او داده نشد.

او تنها افسری است که در ارتش ایران مدت ۲۰ سال در درجهٔ سرتیپی توقف نموده است. کوپال در اوایل سلطنت رضاشاه یکی از صاحبان قدرت بود و با اشخاصی مانند تیمورتاش و داور و نصرت‌الدوله برابری می‌کرد. به همین دلیل در ۳۸ سالگی به ریاست نظمیه کل مملکتی (شهربانی کشور) منصوب شد ولی نتوانست موقعیت خود را حفظ کند. سرلشکر کوپال در سال ۱۳۳۴ در سن ۶۵ سالگی در تهران درگذشت و در ابن بابویه شهرری به خاک سپرده شد.

سمت‌هاویرایش

  • فرماندهی آتشبار توپ شنیبدر کوهستانی در توپخانه
  • حکومت پشتکوه از ۱۳۴۷
  • ریاست کل شهربانی کشور
  • سرپرستی کل اداره هواپیمایی (از ۱۳۵۰ ه ق. / ۱۳۱۰ ه ش)
  • ریاست اداره کل ژاندارمری
  • فرمانداری نظامی رضائیه (از شهریور ۱۳۲۰ ه ش)
  • ریاست کل شهربانی (از ۱۳۳۰ ه ش.

درجات نظامیویرایش

  • سلطانی (سروانی) (۱۳۳۰ ه ق)
  • سرگردی (۱۳۳۳)
  • سرتیپی (۱۳۴۸ ه ق. / ۱۳۰۸ ه ش)
  • سرلشکری (۱۳۶۵)

منابعویرایش

  • عاقلی، دکتر باقر (چاپ اول سال ۱۳۸۰). شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. جلد سوم. نشر گفتار باهمکاری نشر علم. ص. ۱۲۹۶. تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک); پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  • علی بابایی، غلامرضا. تاریخ نیروی هوایی ایران.
  • https://web.archive.org/web/20140708023726/http://www.arteshi.com/archive/index.php/t-3498.html. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژوئیه ۲۰۱۴. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  • http://dic.abadis.net/Word/FaToFa/کوپال/. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  • (PDF) http://www.shahyad.net/iiarmy/Air/IIAF-Leadres.pdf. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)