باز کردن منو اصلی
موقعیت نجیرم در قرن چهارم برگرفته از کتاب المسالک و الممالک

بندر نَجیرُم بنا به تحقیقات و نظر باستان‌شناسی معروف انگلیسی و سرپرست چند فصل کاوش سیراف دیوید وایت هوس نام بندری تاریخی در غرب بندر دیر و منطقه بتانه و بی بی خاتون است.[۱]

نجیرم از مهمترین بنادر سواحل شمالی خلیج فارس است. در زمان تجارت جاده ابریشم این بندر نقش به سزایی در تجارت بین‌المللی داشته‌است.

اورل اشتاین در کتاب بررسیهای تاریخی در شمال غربی هندوستان و جنوب ایران در سال ۱۹۳۷ از منطقهٔ بی بی خاتون دیدن و آن را جایگزین نجیرم عنوان می‌کند. اصطخری معروف به الکرخی، جغرافی دان مسلمان (وفات: ۳۴۶ هـ. ق) در کتاب مسالک و الممالک خود که بر اساس کتاب صورالاقالیم اثر ابوزید بلخی است، در ذکر بنادر سواحل خلیج فارس پس از مهروبان و سینیز و جنابه، از نجیرم در کنارهٔ دریا یاد کرده و سیف را میان جنابه تا نجیرم ثبت کرده و سیراف را در شرق نجیرم معرفی می‌کند. او نجیرم را دارای منبر و جزء سیراف معرفی می‌کند.[۲]

در کتاب حدود العالم(۳۲۷ هجری) نوشته شده‌است که: «نجیرم شهری است بر کران دریا و جای بازرگانان است».[۳] ابن حوقل: «اشاره می‌کند که در میان توج و نجیرم، مصب رودی است که شهرهای ملجان و کمارج در طرف چپ آن قرار دارند؛ و نیز در طرف چپ نجیرم مصب رودی است که از دریاچهٔ سکان می‌آید و در طرف راست این رود شهرهای کهرجان و نابند واقع است… وی سیراف را دارای دو منبر به نام‌های نجیرم و جم معرفی می‌کند. ابن حوقل فاصلهٔ سیراف تا نجیرم را دوازده فرسخ ثبت کرده‌است و نجیرم را جزء نواحی گرمسیر معرفی می‌کند»[۴] یاقوت حموی نجیرم را بر بلندی کوه در مسیر بصره به سیراف توصیف کرده و فاصلهٔ نجیرم تا سیراف را پانزده فرسخ عنوان می‌کند.[۵] نجیرم مرکز مهم تجارت دریایی بود که بی بی خاتون و بتانه و در غرب بندر دیر جایگزین آن شده‌است.[۱] و دریانوردان آن از یک طرف تا سواحل جنوبی عربستان و سواحل شرقی آفریقا، و از طرف دیگر تا سواحل هندوستان، چین جزایر اقیانوس آرام و حتی تا جزایر ژاپن ارتباط برقرار می‌کردند؛ و نقش واسطه راه آبی ابریشم را به غرب داشتهاست.[۶]

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ وایتهاوس, دیوید (1386). سیراف بندری ساسانی. Translated by محمدرضا سارخانی، مجموعه مقالات خلیج فارس در حدیث دیگران، به اهتمام امیرهوشنگ انوری،. تهران: بنیادایرانشناسی. pp. ۱۴۷.
  2. اصطخری, ابواسحاق ابراهیم (1368). مسالک و ممالک، به اهتمام ایرج افشار،. تهرانpages=۹۶: علمی و فرهنگی.
  3. ستوده, منوچهر (1361). حدودالعالم من المشرق الی المغرب. تهران: کتابخانه طهوری. pp. ۱۳۲.
  4. ابن حوقل, ابوالقاسم محمد (1345). صوره الارض. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. pp. ۳۷.
  5. حموی, یاقوت (1383). معجم البلدان. ج1. Translated by علینقی منزوی. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور. pp. ۲۹۴.
  6. رامهرمزی, ناخدا شهریار (1248). عجایب هند. Translated by محمد ملک‌زاده. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. pp. ۱۶۳.
  • شواتس، پاول (۱۳۷۲جغرافیای تاریخی فارس، ترجمهٔ جهانداری کیکاوس، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی