نیتروژن دی‌اکسید

نیتروژن دی‌اکسید (به انگلیسی: Nitrogen dioxide) با فرمول شیمیایی NO
۲
یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۳۰۳۲۵۵۲ است. که جرم مولی آن ۴۶٫۰۰۵۵ g/mol می‌باشد. این گاز در دمای معمولی زرد و در دماهای بالاتر به رنگ قهوه‌ای سرخ‌فام(خرمایی رنگ) است و سمی و بویی بسیار تند و زننده دارد.

نیتروژن دی‌اکسید
Skeletal formula of nitrogen dioxide with some measurements Spacefill model of nitrogen dioxide
Nitrogen dioxide being released from a test tube
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس 10102-44-0 ✔Y
پاب‌کم 3032552
کم‌اسپایدر 2297499 ✔Y
شمارهٔ ئی‌سی 233-272-6
شمارهٔ یواِن 1067
ChEBI CHEBI:33101 ✔Y
شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اس QW9800000
976
جی‌مول-تصاویر سه بعدی Image 1
Image 2
Image 3
  • O=[N]=O


    o:n:o


    [O-][N++][O-]

  • InChI=1S/NO2/c2-1-3 ✔Y
    Key: JCXJVPUVTGWSNB-UHFFFAOYSA-N ✔Y


    InChI=1/NO2/c2-1-3
    Key: JCXJVPUVTGWSNB-UHFFFAOYAA

خصوصیات
فرمول مولکولی NO
2
جرم مولی 46.0055 g mol-1
شکل ظاهری Vivid orange gas
چگالی 2.62 g dm-3
دمای جوش ۲۱ درجه سلسیوس (۷۰ درجه فارنهایت؛ ۲۹۴ کلوین)
انحلال‌پذیری در آب Reacts
فشار بخار 98.80 kPa (at 20 °C)
ضریب شکست (nD) 1.449 (at 20 °C)
ساختار
شکل مولکولی Dihedral digonal
ترموشیمی
240 J·mol-1·K-1[۲]
-34 kJ·mol-1[۲]
خطرات
MSDS ICSC 0930
GHS pictograms The flame-over-circle pictogram in the Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS) The corrosion pictogram in the Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS) The skull-and-crossbones pictogram in the Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS)
سیستم هماهنگ جهانی طبقه‌بندی و برچسب‌گذاری مواد شیمیایی Danger
GHS hazard statements H270, H314, H330
GHS precautionary statements P220, P260, P280, P284, P305+351+338, P310
شاخص ئی‌یو 007-002-00-0
طبقه‌بندی ئی‌یو Very Toxic T+
کدهای ایمنی R۲۶, R۳۴,
شماره‌های نگهداری (S1/2), , S26, S۲۸, S36/37/39, S45
لوزی آتش
ترکیبات مرتبط
مرتبط با اکسید نیتروژن دی‌نیتروژن پنتاکسید
دی‌نیتروژن تترااکسید
دی‌نیتروژن تری‌اکسید
نیتریک اکسید
دی نیتروژن مونوکسید
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 ✔Y (بررسی) (چیست: ✔Y/N؟)
Infobox references

دی‌اکسید نیتروژن از مهمترین آلاینده‌های هوا به شمار می رود. هر سال میلیون‌ها تن از این گاز در اثر فعالیت‌های انسانی به ویژه مصرف سوخت‌های فسیلی تولید می‌شود. دی‌اکسید نیتروژن در ترکیب با هوای مرطوب تولید اسید نیتریک می‌کند که موجب پوسیدگی شدید فلزات می‌شود. همچنین در غلظت‌های بالا باعث ایجاد مه‌دود شده و میدان دید را به شدت کاهش می‌دهد و بر رشد گیاهان اثر منفی شدید دارد. این گاز از اثر گلخانه‌ای نیز برخوردار است.[۳]

تاثیرات بر سلامتیویرایش

غلضت بالای دی اکسید نیتروژن بر دستگاه تنفسی تاثیر منفی می گذارد و باعث وخیم شدن حال بیماران آسمی به خصوص کودکان می شود. همچنین دی اکسید نیتروژن باعث تولید ازون می شود که علاوه بر تاثیر منفی بر دستگاه تنفسی باعث سوزش چشم هم می شود.[۴] علاوه بر این شواهدی مبنی بر ارتباط بین سرطان ریه و غلظت بالای دی اکسید نیتروژن وجود دارد. [۵] یکی از مهمترین دلایل وجود دی اکسید نیتروژن در خانه، استفاده از اجاق های گازی برای آشپزی است.این گاز توسط موتورهای درون سوز خودروها خصوص موتور سیکلت ها که فاقد رادیاتور آبی خنک کننده هستند و از سیستم هوا خنک استفاده می کنند و موتور آنها بسیار داغ می شود نیز تولید می شود... در واقع هوا که حاوی نیتروژن و اکسیژن است وارد موتور خودروها و موتور سیکلت ها می شود و نیتروژن و اکسیژن در دمای بالا در موتور آنها با هم واکنش می دهند و گاز نیتروژن مونوکسید NO تولید می شود و این گاز در اثر تابش نور خورشید در هوا مجدد با اکسیژن واکنش داده و NO2 تولید می کند.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ "nitrogen dioxide (CHEBI:33101)". Chemical Entities of Biological Interest (ChEBI). UK: European Bioinformatics Institute. 13 January 2008. Main. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 4 October 2011.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Zumdahl, Steven S. (2009). Chemical Principles 6th Ed. Houghton Mifflin Company. p. A22. ISBN 0-618-94690-X.
  3. اکسیدهای نیتروژن بایگانی‌شده در ۲۰ آوریل ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine سازمان حفاظت محیط زیست
  4. ویکیپیدیا انگلیسی
  5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27491839/
  • «IUPAC GOLD BOOK». دریافت‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۱۲.