باز کردن منو اصلی

وزارت امور خارجه ایران

یکی از ۱۸ وزارتخانهٔ دولت ایران
(تغییرمسیر از وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران)

وزارت امور خارجه یکی از ۱۸ وزارتخانهٔ دولت ایران است و در کنار شورای عالی امنیت ملی، وظیفهٔ رسیدگی به امور بین‌المللی کشور را به عهده دارد. در حال حاضر محمدجواد ظریف بعنوان وزیر امور خارجه فعالیت می‌کند.

وزارت امور خارجهٔ ایران
Ministry of Foreign Affairs building in Tehran.jpg
ساختمان شمارهٔ ۹ وزارت امور خارجه
MFA of Iran logo.png
اطلاعات کلی سازمان
بنیادگذاری ۱۸۲۱
حوزهٔ قدرت ایران
ستاد میدان مشق، تهران
وزیر مسئول محمدجواد ظریف
وبگاه
mfa.gov.ir

مختصات: ۳۵°۴۱′۱۵٫۲۲″ شمالی ۵۱°۲۵′۲٫۲۶″ شرقی / ۳۵٫۶۸۷۵۶۱۱°شمالی ۵۱٫۴۱۷۲۹۴۴°شرقی / 35.6875611; 51.4172944

محتویات

تاریخچهویرایش

وزارت امور خارجه، اولین وزارتخانه تأسیس‌شده در ایران است، که در زمان آقامحمدخان قاجار و به منظور برقراری روابط سیاسی با سایر دولت‌ها، تأسیس شد. در ابتدا آن را سازمان امور خارجی یا دفترخانه غُربا می‌نامیدند. نخستین فردی که برای تصدی این وزارتخانه گماشته شد، رضاقلی‌خان منشی‌الممالک بود، که پیشتر زمام‌دار وزارت امور داخله بود و به مدت ۱۲ سال سرپرست سازمان امور خارجی شد و بعد از آن، نوبت به معتمدالدوله نشاط رسید. نخستین نظامنامه این وزارتخانه، توسط مؤتمن الملک، تنظیم شد و در سال ۱۲۹۹ هجری قمری، به تصویب شاه وقت رسید. دومین نظامنامه این وزارتخانه، به همت نصرالله مشیرالدوله تدوین شد و در سال ۱۳۱۸ هجری قمری، به امضای مظفرالدین‌شاه رسید.[۱]

نخستین سفارتخانه‌های خارجی دایر شده در ایران، عبارتند از: سفارت روسیه در سال ۱۸۱۴ برابر با ۱۱۹۲ تأسیس شد. سفارت انگلستان در سال ۱۸۰۰ (میلادی) برابر با ۱۱۷۹ تأسیس شد و امور هلند را نیز تصدی می‌کرد. سفارت آلمان در سال ۱۸۵۹ (میلادی) برابر با ۱۲۳۸ دائر شد. سفارت اتریش و هنگری در سال ۱۸۷۳ (میلادی) برابر با ۱۲۵۲ تأسیس شد. سفارت اتازونی در سال ۱۸۸۳ (میلادی) برابر با ۱۲۶۱ تأسیس شد. سفارت ایتالیا در سال ۱۸۸۶ (میلادی) برابر با ۱۲۶۴ تأسیس شد. سفارت بلژیک در سال ۱۸۹۰ (میلادی) برابر با ۱۲۶۹ تأسیس شد.

وزیران امور خارجهٔ جمهوری اسلامی ایرانویرایش

نام نگاره تولد-مرگ دولت حزب سیاسی
کریم سنجابی   ۱۲۸۳–۱۳۷۴ دولت موقت جبهه ملی ایران
ابراهیم یزدی   ۱۳۱۰–۱۳۹۶ دولت موقت نهضت آزادی ایران
ابوالحسن بنی‌صدر   ۱۳۱۲ دوره شورای انقلاب مستقل
صادق قطب‌زاده   ۱۳۱۴–۱۳۶۱ دوره شورای انقلاب مستقل
محمدعلی رجایی   ۱۳۱۲–۱۳۶۰ دولت محمدعلی رجایی حزب جمهوری اسلامی
میرحسین موسوی ۱۳۲۰ دولت‌های محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر و محمدرضا مهدوی کنی حزب جمهوری اسلامی
علی‌اکبر ولایتی   ۱۳۲۴ دولت‌های هاشمی رفسنجانی و میرحسین موسوی حزب جمهوری اسلامی
کمال خرازی   ۱۳۲۳ دولت محمد خاتمی اصلاح‌طلب
منوچهر متکی   ۱۳۳۲ دولت محمود احمدی‌نژاد اصول‌گرا
علی‌اکبر صالحی   ۱۳۳۸ دولت محمود احمدی‌نژاد مستقل
محمدجواد ظریف   ۱۳۳۸ دولت حسن روحانی اعتدال‌گرا

معاونان و مشاورانویرایش

وزارت امور خارجه دارای یک قائم‌مقام، شش معاونت، یک سخنگو و یک مرکز آموزشی و پژوهشی است. در حال حاضر (مهر ۱۳۹۲) افراد ذیل در این پست‌ها شاغل هستند:[۲][۳]

مقام نام آغاز تصدی پایان تصدی
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران
وزیرمحمدجواد ظریف۲۴ مرداد ۱۳۹۲در حال تصدی
قائم‌مقام وزیرمرتضی سرمدی۱۶ شهریور ۱۳۹۲در حال تصدی
معاون امور حقوقی و بین‌المللیسید عباس عراقچی۱۶ شهریور ۱۳۹۲در حال تصدی
معاون اروپا و آمریکامجید تخت‌روانچی۱۶ شهریور ۱۳۹۲در حال تصدی
معاون آسیا، اقیانوسیه و مشترک‌المنافعابراهیم رحیم‌پور۱۶ شهریور ۱۳۹۲در حال تصدی
معاون عربی و آفریقاییصادق‌حسین جابری انصاری۳۰ خرداد ۱۳۹۵در حال تصدی
معاون کنسولی، مجلس و امور ایرانیانحسن قشقاویمهر ۱۳۸۸در حال تصدی
معاون اداری و مالیمهدی دانش‌یزدی۱۶ شهریور ۱۳۹۲در حال تصدی
رئیس مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللیمحمدکاظم سجادپور۳۰ خرداد ۱۳۹۵در حال تصدی
رئیس مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای (سخنگوی وزارت امور خارجه)سید عباس موسوی۲۳ فروردین ۱۳۹۸در حال تصدی


ساختار وزارت امور خارجه از ابتدای بهمن ۱۳۹۶ تغییر کرد. افراد ذیل از ابتدای بهمن ۱۳۹۶ در این پست‌ها قرار گرفته‌اند:[۴]

ـ

مقام نام
وزیر محمدجواد ظریف
قائم‌مقام وزیر مرتضی سرمدی
معاون سیاسی سید عباس عراقچی
معاون اقتصادی غلامرضا انصاری
معاون حقوقی و بین‌الملل غلامحسین دهقانی
معاون ایرانیان و امور مجلس حسین پناهی آذر
رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی محمدکاظم سجادپور
معاون اداری و مالی محمدتقی صابری
دستیار ارشد وزیر در امور ویژه سیاسی صادق‌حسین جابری انصاری
مشاور وزیر حسن قشقاوی
 
خیابان ملل متحد با نمایی از سر در باغ ملی
 
ساختمان شماره ۹ وزارت امور خارجه
 
خیابان ملل متحد و میدان مشق
 
تصویری از ساختمان وزارت امور خارجه در میدان مشق
 
خیابان ملل متحد و میدان مشق
 
تالار آیینه وزارت امور خارجه
 
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
 
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
 
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
 
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه

سخنگویان وزارت امور خارجهویرایش

سخنگویان وزارت امور خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران به ترتیب به شرح زیر می‌باشد:[۵]

نمایندگان ایران در مجامع بین‌المللیویرایش

سفیرانویرایش

نمایندگی‌های داخل کشورویرایش

وزارت امور خارجه برای تسهیل امور ایرانیان و تجار و ترددهای مرزی در چند استان مرزی کشور نمایندگی وزارت امور خارجه دایر نموده‌است که عبارتند از:

  1. خراسان رضوی مشهد
  2. خراسان جنوبی بیرجند
  3. کرمانشاه
  4. کیش
  5. قم (امور طلاب و طلبه‌های خارجی)
  6. اصفهان
  7. بوشهر

کارمندانویرایش

کارمندان وزارت خارجه بر اساس اساسنامه مصوب ۱۳۴۷ بر دو گروه تقسیم می‌شوند:

  1. اداری (خدمات و پشتیبانی)
  2. سیاسی

رسته سیاسیویرایش

بر اساس ماده سه مقررات استخدامی وزارت خارجه، کلیه کارمندان وزارت خارجه به دو رسته سیاسی و اداری تقسیم می‌شوند. ورود به رسته اداری شرایط خاصی ندارد ولی بر اساس ماده پنج اساسنامه، شرط ورود به رسته سیاسی؛ داشتن لیسانس یا بالاتر در یکی از رشته‌های علوم سیاسی و بین‌المللی، حقوق بین‌الملل و اقتصاد بین‌الملل، نداشتن تابعیت غیراکتسابی ایران؛ نداشتن همسر خارجی یا همسری که دارای تابعیت اکتسابی باشد، و علاوه بر اینها شرکت در امتحان کتبی و کسب معدل و انجام مصاحبه جهت آزمون فن بیان و وضع ظاهر و شخصیت.

مدیریتویرایش

بر اساس مفاد ماده ۲۲ اساسنامه وزارت خارجه، مدیران کل و روسای ادارات از بین کارمندان رسته سیاسی که به مقام سفارت رسیده باشند؛ انتخاب می‌شوند و سرپرستان ادارات باید حداقل مقام رایزن دوم باشند. میزان سوابق مورد نیاز برای تغییر مقام‌های سیاسی در وزارت خارجه وابستگی به دبیر سومی دو سال دبیر سومی به دبیر دومی سه سال دبیر دومی به دبیر اولی سه سال دبیر اولی به رایزن سومی سه سال رایزن سومی به رایزن دومی سه سال رایزن دومی به رایزن یکمی سه سال برای عبور از رایزن یکمی به درجه سفیر سه سال و با تصویب شورای معاونین و موافقت وزیر. برای ورود به هر یک از مدارج فوق نیاز به آزمون و بررسی سوابق و صلاحیت‌ها است.[۱۲]

اساسنامهویرایش

اساسنامه وزارت خارجه از دوره قاجار تا اواخر دوره محمدرضاشاه پهلوی، سه بار تجدید و اصلاح شده اما از آن زمان تاکنون هیچگونه تغیری نکرده‌است و اساسنامه و عملکرد فعلی بر پایه همان اساسنامه دوره پهلوی است.[۱۳]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. دیپلماسی ایران از سازمان امور خارجی تا تأسیس وزارت خارجه دیپلماسی ایرانی
  2. خبرگزاری ایسنا مورخ ۱۳ شهریور ۱۳۹۲
  3. وبگاه وزارت خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران تاریخ بازدید ۲۸ مهر ۱۳۹۲
  4. خبرگزاری فارس مورخ ۲۷ دی ۱۳۹۶
  5. ویگاه خبری تابناک تاریخ بازدید ۲۸ مهر ۱۳۹۲
  6. «۷ تن از مقامات پیشین دستگیر شدند». روزنامه اطلاعات. تهران: مؤسسه اطلاعات: ص ۲. ۲۹ اسفند ۱۳۵۷. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۳۹۷.
  7. «خبر آسوشیتد پرس تکذیب شد». روزنامه اطلاعات. تهران: مؤسسه اطلاعات: ص ۱۱. ۱۹ خرداد ۱۳۵۹. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۳۹۷.
  8. روزنامهٔ «دِ استاندارد دیلی» ۲۵ فوریهٔ ۱۹۸۰
  9. «بنی صدر و رجوی چگونه از ایران فرار کردند؟!». روزنامه اطلاعات. تهران: مؤسسه اطلاعات: ص ۴. ۷ مرداد ۱۳۶۰. دریافت‌شده در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  10. «ایران با تشکیل کنفرانس غیرمتعهدها در بغداد مخالفت کرد». روزنامه جمهوری اسلامی. تهران: مؤسسه فرهنگی و مطبوعاتی روزنامه جمهوری اسلامی: ص ۳. ۱۴ بهمن ۱۳۶۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۳۹۷.
  11. «وزارت خارجه سیاست تجاوزکارانه انگلیس در فالکلند را محکوم کرد». روزنامه اطلاعات. تهران: مؤسسه اطلاعات: ص ۱. ۲۶ اردیبهشت ۱۳۶۱. دریافت‌شده در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  12. مقررات تشکیلاتی، استخدامی، مالی و انضباطی وزارت امور خارجه
  13. «وزارت امورخارجه ایران و نخستین وزیر امورخارجه». پژوهشهای ایرانی. دریای پارس.

پیوند به بیرونویرایش