پلیکان‌ها یا مرغان سقا[۱] (نام علمی: Pelecanidae) خانواده ای از پرندگان آبزی درشت جثه با گلویی تخصص یافته به همراه منقاری بزرگ‌اند که می‌توانند برای جمع کردن مقدار زیادی طعمه و تخلیه آب ورودی از آن استفاده کنند. این خانواده دارای هشت گونه است و متعلق به راسته ی پلیکان سانان (نام علمی: Pelecaniformes) می‌باشد.[۲]

مشخصاتویرایش

چهار گونهٔ سفیدرنگ پلیکان جهت تخم‌گذاری بر روی زمین آشیانه می‌سازند و چهار گونهٔ تیره رنگ و قهوه ای و خاکستری پلیکان‌ها معمولاً بر روی درختان آشیانه می‌سازند.[۳]

پلیکان‌ها از گذشته تا به امروز ارتباط تنگاتنگی با انسان‌ها در افسانه‌ها و داستان‌ها داشته‌اند. معمولاً ماهیگیران و صیادان ماهی به دلیل حس رقابت با پلیکان‌ها در صید ماهی، رابطهٔ خوبی با پلیکان‌ها ندارند و معتقدند که پلیکان‌ها باعث کاهش تعداد ماهی‌ها می‌شوند. در مقابل، مهم‌ترین خطراتی که نسل پلیکان‌ها را تهدید می‌کند تخریب زیستگاه‌های آن‌ها و تولید آلودگی‌های صنعتی توسط انسان است. در حال حاضر جمعیت سه گونه از هشت گونهٔ پلیکان‌ها مورد تهدید واقع شده و در خطر انقراض است.[۴]

پلیکان‌ها جزء پرندگان غول پیکر محسوب می‌شوند و در بعضی از آن‌ها طول بال به ۳ متر و وزنشان به ۱۵ کیلوگرم می‌رسد و یکی از بزرگ‌ترین پرندگان پرواز کننده هستند. پلیکان‌ها دارای پروازی بلند و زیبا هستند پروازی که به ۱۰هزار پا نیز می‌رسد. آن‌ها روزانه تا ۱/۵ کیلوگرم ماهی می‌خورند و در برخی نقاط دسته‌های بسیار بزرگی تشکیل می‌دهند. به عنوان مثال در دریاچه روکوا در تانزانیا حدود ۷۵۰۰۰ پلیکان زندگی می‌کنند.[۵]

تغذیهویرایش

غذای اصلی پلیکان‌ها ماهی است اما در کنار آن از دوزیستان، خزندگان، سخت پوستان، حشرات، پرندگان و حتی پستانداران نیز تغذیه می‌کنند. نوع و اندازهٔ طعمه‌ها بستگی به موقعیت، گونه و اندازهٔ پلیکان دارد. پلیکان‌ها مسافت‌های زیادی را برای یافتن طعمه می‌پیمایند و در شکار کردن و تخم‌گذاری و تولید مثل با یکدیگر همکاری می‌کنند.

پراکندگی جغرافیاییویرایش

پلیکان‌ها ساکن تمام قاره‌ها به جز قطب جنوب هستند و از تاسمانی تا سواحل غرب کانادا دیده می‌شود، اکثر مرغ سقاها در مناطق گرم زندگی می‌کنند. آن‌ها را می‌توان در سراسر سواحل و کناره رودخانه‌های منتهی به دریا یافت.



کودن‌سانان


پلیکان‌سانان


حواصیل (Ardeidae)



مرغ‌مقدسیان (Threskiornithidae)






سرچکشی (Scopus umbretta)



لک‌لک نیل (Balaeniceps rex)




پلیکان‌ها (Pelecanus)





نگارخانهویرایش

منابعویرایش

  1. مجموعهٔ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان فارسی تا پایان سال ۱۳۸۹.
  2. Louchart, A.; Tourment, Nicolas; Carrier, J. (2010). "The earliest known pelican reveals 30 million years of evolutionary stasis in beak morphology". Journal of Ornithology. doi:10.1007/s10336-010-0537-5.
  3. Kennedy, Martyn; Taylor, Scott A.; Nádvorník, Petr; Spencer, Hamish G. (2013-01). "The phylogenetic relationships of the extant pelicans inferred from DNA sequence data". Molecular Phylogenetics and Evolution. 66 (1): 215–222. doi:10.1016/j.ympev.2012.09.034. ISSN 1095-9513. PMID 23059726. Check date values in: |date= (help)
  4. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/1-55297-777-3. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)
  5. «خبرگزاری مهر». ۱۰ آذر ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۲۸ دی ۱۳۹۲. پارامتر |first1= بدون |last1= در Authors list وارد شده‌است (کمک)