کاخْک مرکز بخش کاخک واقع‌در گناباد در خراسان رضوی است. شهر کاخک در فاصله ۲۴ کیلومتری گناباد قرار دارد. این شهر در دامنه رشته کوه براکوه قرار داشته و زیارتگاه امامزاده سلطان محمد عابد در دامنه تپه مشرف به این شهر همچنین مزار علمدار در پانصد متری امامزاده قرار دارد.

کاخک
کاخک
امامزاده سلطان عابد.png
کشور ایران
استانخراسان رضوی
شهرستانگناباد
بخشکاخک
نام(های) دیگرکخک
مردم
جمعیت۴٬۶۲۵ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت۵٪+ (۵سال)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱۶۳۵ متر[۱]
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه30
میانگین بارش سالانه۳۳ میلی‌متر در فروردین ۹۶
اطلاعات شهری
شهردارمحسن زاده‌سلیم[۲]
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۵۱
شناسهٔ ملی خودرو ایران
کد آماری۱۳۸۴

این شهر که خانه‌های آن همگی گلی و آجر خام بودند در زلزله سال ۱۳۴۷ به کلی ویران و حدود پنج هزار نفر مردند؛ ولی مهندسانی از آلمان برای بازسازی این شهر اعزام شدند و شهر را دوباره ساختند. مردم کاخک بسیار مردم مهمان نواز و مهربانی هستند. این شهر بخاطر قدمت بالا از نظر گردشگری اهمیت زیادی دارد. این شهر دارای یک آبشار زیبا است و به آن جلوه‌ای بسیار زیبا می‌دهد و شهری ییلاقی و خوش آب و هوا است و کشاورزی و دامپروری نیز در این شهر رونق دارد. محصولات آن شامل زعفران، گردو، بادام، زردآلو و سایر محصولات باغی است. این شهر باغها و دشت‌های سرسبز زیادی دارد. از چهره‌های سرشناس کاخک می‌توان رضا عطاران بازیگر مشهور سینما را نام برد.

وجه اسمیهویرایش

عده‌ای معتقدند که چون کاخک دارای درختان فراوان بوده‌است به آن «کاخَک» گفته‌اند و بر اثر کثرت استعمال تلفظ به شکل امروزی درآمده‌است که فتحه به سکون تبدیل شده‌است.

لکن این اعتقاد نیز وجود دارد یکی از پادشاهان ایران باستان در منطقه ییلاقی که امروز کاخک نامیده می‌شود کاخ باشکوهی بنا کرده که آن را «کاخ کی» نامیده‌اند.[۳]

در کاخک (کاخک در گذشته کاخ بوده که با ورود اعراب حرف کاف جر به آن افزوده شده است. کاخ به معنای خانه های روی هم برافراشته و پلکانی می باشد و حرف کاف به معنای مثل و مانند است.کاخک یعنی خانه های برافراشته روی هم و بهم پیوسته مثل یک کاخ ) دو آسیاب آبی وجود داشته که متعلق به دوره قاجاریه است و تا ۴۰ سال پیش نیز کاربری داشته اند. این دو آسیاب در بین ساکنان محلی کاخک به آسیاب بالا و پایین معروف بوده اند. در گذشته آسیاب های بسیاری در گناباد وجود داشته که به مرور تخریب شده¬اند. همچون سه آسیاب قصبه که آنها را آسیاب بالا، پایین و میانه می¬نامیده¬اند و همچنین آسیاب گزافشوی شوراب، آسیاب های سرآسیاب زیبد و....

جمعیتویرایش

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۴٬۶۲۵ نفر (در ۱٬۵۴۹ خانوار) بوده‌است.[۴]

سالجمعیت±%
۱۳۶۵۴٬۸۸۴—    
۱۳۷۰۵٬۰۳۰+۳٪
۱۳۷۵۴٬۹۶۴−۱٫۳٪
۱۳۸۵۴٬۰۱۵−۱۹٫۱٪
۱۳۹۰۴٬۴۱۳+۹٫۹٪
۱۳۹۵۴٬۶۲۵+۴٫۸٪

جستارهای وابستهویرایش

 
مقبره امام زاده سلطان محمد عابد

پانویسویرایش

  1. مختصات و ارتفاع
  2. [razavi.farsnews.com/news/13960604301972 «شهردار کاخک گناباد انتخاب شد»] مقدار |پیوند= را بررسی کنید (کمک). خبرگزاری فارس. ۲۰۱۷-۱۲-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۲-۱۴.
  3. «وجوه تسمیه گناباد». پایگاه اطلاع‌رسانی بهلول گنابادی.[پیوند مرده]
  4. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در خرداد ۱۳۹۶.

منابعویرایش

  • سلطانحسین تابنده گنابادی، تاریخ و جغرافیای گناباد. چاپ دوم ۱۳۷۹ شمسی، انتشارات حقیقت. تهران
  • موسوی شهری، سید رضا. فرهنگ واژگان گویش گنابادی به همراه (اتیمولوژی برخی واژه ها).انتشارات ایرانا 1397 خورشیدی