ماسال

شهری در استان گیلان

ماسال شهری در غرب استان گیلان است که در کنار کوه‌های تالش واقع شده‌است. این شهر مرکز شهرستان ماسال است. ماسال نزدیک به شهرهای صومعه‌سرا و فومن و از استان اردبیل نزدیک به خلخال است. مردم ماسال تالش زبان هستند و رسم و رسوم تالشی دارند. اکثر مردم ماسال علاوه‌بر داشتن شغل‌های دیگر به دامداری و کشاورزی نیز مشغول هستند. ماسال منطقه‌ای کوهپایه‌ای است و دارای ییلاقات زیبایی از جمله اولسبلنگاه و سوئه چاله است که در سطح کشور معروف هستند. در سال‌های اخیر ماسال به منطقه‌ای گردشگری تبدیل شده‌ است که سالانه از صدها هزار مسافر از تمام کشور میزبانی می‌کند. به همین دلیل فعالیت گردشگری و اجارهٔ ویلا نیز در حال رونق و رقابت با کشاورزی و دامداری در ماسال است.[۱][۲]

شهر ماسال
کشور ایران
استانگیلان
بخشمرکزی
نام(های) پیشینمسال، مازال، رودکنار، سر بازار
سال شهرشدن۱۳۷۶ خورشیدی
مردم
جمعیت۱۷٬۹۰۱ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۸۴ متر
اطلاعات شهری
شهرداررامین علیزاده
ره‌آوردرشته‌خشکار، کاکا، دَرار، نان زرین، اَگِردَک، پنیر تالشی، لُر، سورَه، برنج، جوراب پشمی و بافتنی، صنایع دستی چوبی و فلزی
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۱۳۴۳۶۶
شناسهٔ ملی خودرو ایران۵۶ه
شهر ماسال بر ایران واقع شده‌است
شهر ماسال
روی نقشه ایران
۳۷°۲۱′۴۸″شمالی ۴۹°۰۷′۵۷″شرقی / ۳۷٫۳۶۳۲۶۴۶۷°شمالی ۴۹٫۱۳۲۴۸۲۶۷°شرقی / 37.36326467; 49.13248267
ییلاقات ماسال
رودخانه خالکایی

وجه تسمیه

ویرایش

ماسال معرب شده واژه «مازال» یا «مزال» به معنی کوه‌پایه یا کوه‌وار است.

تاریخچه

ویرایش

ماسال شهری کهن است، خرابه‌ها و قبرستان‌های قدیمی ماسال، نشان از قدمت بسیار این منطقه دارد. ماسال در گذشته به علت عبور رود خالکایی از کنار این منطقه رودکنار نامیده می‌شد. عبور رود خالکایی از کنار ماسال باعث گسترش کشاورزی و برنج‌کاری و درنهایت مبادله کالا باعث گسترش تدریجی این منطقه و تشکیل ماسال شد. ماسال در گذشته جزو شهرستان تالش بود که در سال ۱۳۷۶ از آن جدا شد و ماسال در محدوده شهرستان ماسال قرار گرفت.[۳]

جغرافیا

ویرایش

موقعیت

ویرایش

ماسال در استان گیلان با موقعیت بین عرض‌های ۳۷ درجه و ۱۵ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۲۹ دقیقه شمالی و طول جغرافیایی ۴۸ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۱۱ دقیقه شرق قرار گرفته‌است. فاصلهٔ ماسال از شهر تالش ۶۰ کیلومتر، از رشت ۵۵ کیلومتر فاصله دارد. ماسال با مساحت ۶۶۲ کیلومتر مربع و ارتفاع ۸۴ متر از سطح دریا، دومین منطقه مرتفع استان گیلان پس از شهر رودبار است. ماسال از شمال با شهرستان رضوانشهر، از شرق به شهرستان فومن و شهرستان صومعه سرا، از جنوب و غرب به شهرستان خلخال و استان اردبیل همجوار است.[۴][۵][۶]

جغرافیای شهر

ویرایش

ماسال مرکز توریستی و گردشگری غرب گیلان است و از لحاظ دسترسی به شهرهای اطراف بسیار موقعیت جغرافیایی بی‌نظیری دارد. از شمال به تالش هشتپر اسالم، مرکز خرید آستارا، ساحل گیسوم، آبشار ویسادار از شرق به فومن و ماسوله و قلعه رودخان اتصال پیدا می‌کند. این شهر با مرکز استان ۴۰ کیلومتر، با شهرستان تالش ۵۰ کیلومتر و با شهرستان صومعه سرا ۱۵ کیلومتر فاصله دارد.

ییلاقات

ویرایش

مناطق جنگلی منطقه باستانی اَسبه ریسه با غارها و صخره‌های بلند گردشگاه جنگلی ریزه مندان ییلاق شالماء – چِسلی – بیلگاه دول – ایسپی دشت – دشت اَلَنزه – وییَرگاه – خِندیلَه پِشت – مارجونه – رشت پشت – وشنه راه – واشیار – اولسته بلنگاه – صی فی مانم – نَمنَه پِشت – خِشکَه دریا – تلارگاه - خان بند – ملومه بند – سوئَه‌چاله - غار خنده پشت فهرست جاذبه‌های تاریخی وشمه سرا مناطق باستانی، تاریخی درخانه – گیله سرا – وردم یا وردوم - قلعه کول منطقه یادمانی مشهد میرزا (محل شهادت میرزا کوچک) مناطق ییلاقی، تاریخی، سنگ بست، خون، خندیله پشت و تفنگ ساز - رامینه

روستاهای ماسال

ویرایش

آب‌ و هوا

ویرایش

آب‌وهوای ماسال متأثر از دیگر مناطق استان گیلان، مرطوب و در ارتفاعات نیمه مرطوب کوهستانی است.[۷]

جاذبه‌های دیدنی

ویرایش

ماسال جدا از اینکه منطقهٔ مرتفع و بکری باشد با کلبه‌های چوبی، به شهر آبشار نیز معروف است، آبشارهایی از قبیل آبشار ویوز در مجاورت منطقه ییلاقی اولسبلنگاه در ماسال، آبشار خون با ارتفاع بیش از ۱۵ متر، آبشار تولی نساء و آبشار رامینه با ارتفاع ۱۰ متر و همین‌طور غارهایی همچون غار باستانی خندیله پشت، غار چسلی، غار کلچال را می‌توان در این شهر نام برد.[۸]

از مناطق دیدنی ماسال می‌توان به ییلاقات اولَسبِلَنگاه، سوئَه چاله، خریدول در ماسال اشاره کرد.

 
طبیعت زیبای ییلاقات ماسال
 
مراتع ماسال

ماسال در قدیم رودکنار نامیده می‌شد و محل تشکیل شنبه‌بازار کنونی بوده‌است. وجود همین شنبه‌بازار باعث رشد آبادی کوچک رودکنار شد.


جمعیت

ویرایش

براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت ماسال برابر با ۵۲,۶۴۹ نفر بوده‌است.[۹]

 
پراکندگی مردم تالش در استان‌های ایران

مردم این شهر از قوم تالش هستند و به زبان تالشی صحبت می‌کنند. تالش ها یکی از نخستین ساکنان کشور ایران و از بومیان اولیه کرانه های دریای مازندران می‌باشند.[۱۰] نظر بسیاری از پژوهشگران این است که تالشی ها نواده های کادوسی ها هستند.[۱۱] در اغلب منابع تاریخی از کادوسیان بعنوان مردمی نیرومند و مستقل یاد شده که پیش از تشکیل دولت ماد در نواحی غرب دریای مازندران فرمانروایی داشتند و بعدها نیز تسلیم مادها نشده و حتی هخامنشیان هم نتوانسته اند آنها را کاملا مطیع خود سازند.[۱۲]

احمد کسروی مینویسد "نام تالشان بر خلاف نظر پرفسور هرتسفلد ماخوذ از واژه "تلرت رود" نیست. تا جاییکه می دانیم نه کادوسیها از بین رفته اند و نه تالشان از جای دیگر به جایشان آمده اند. تالشان که تازیان آنها را "طیلسان"[۱۳] می نامیده اند از فرزندان و بازماندگان همان کادوسیها میباشند و نام تالش کلمه تغییر شکل یافته همان کادوس است."[۱۴]

نخست بار که نام تالشان در کتابها پیدا میشود در میان شرح کشور گشایی های تازیان است که میبینیم این تیره را بنام طیلسان میخوانند در اینجا باید گفت نه کادوسان از میان رفته اند و نه تالشان از جایی دیگر بجای آنها آمده اند بلکه این تالشان فرزندان و بازماندگان همان کادوسان می باشند و واژه تالش دیگر شده کادوس می باشد.

مردم تالش سالیانی متمادی دارای استقلال بودند و از خود پادشاهانی داشتند. نظر برخی از تاریخ نگاران درباره انقراض حکومت مستقل تالشیها این است که گویا به دست اردشیر سوم در ۳۶۰ پیش از میلاد انجام پذیرفت. بنا به این گفته ها تالشیان را از نیمه های اول سده چهارم پیش از میلاد باید دولتی خود مختار زیر حاکمیت شاهنشاهی هخامنشیان به شمار آورد.[۱۵]

مشاهیر

ویرایش

ره آورد (سوغات)

ویرایش
  • نان زرین ( به تالشی: زَرینَه نون)
  • اَگِردَک (نوعی شیرینی)
  • کاکا (نوعی شیرینی)
  • جوراب پشمی (به تالشی: پوئَه گورَوِه)
  • پاپوش دست بافت (به تالشی: پاتونی)[۱۸]
  • لباس های پشمی (به تالشی: شالَ خَلا)
  • ابزار آلات فلزی (چَلَنگری)
  • مصنوعات چوبی کنده کاری شده (خراطی)
  • دَرار (نوعی چاشنی تهیه شده با سبزیجات معطر و نمک)
  • لُر (نوعی فراورده لبنی)
  • سورَه (نوعی فراورده لبنی)
  • پنیر تالشی
  • رشته خشکار
  • شاکوکو یا شاه کوکو
  • برنج
  • عسل طبیعی
  • زیتون پرورده
  • انواع مرکبات (پرتقال، نارنج، لیمو)

اقتصاد

ویرایش

اقتصاد ماسال بر پایه کشاورزی و دامداری استوار است، فعالیت‌هایی از قبیل برنج‌کاری، پرورش طیور، پرورش پیله ابریشم و گاو و گوسفند رایج است. تولید شال و صنایع چوبی از صنایع دستی منطقه محسوب می‌شود در این شهرستان مانند سایر نقاط گیلان بازار هفتگی در روز شنبه هر هفته تشکیل می‌شود و نقش مهمی در اقتصاد منطقه دارد. در سال‌های اخیر ماسال به منطقه‌ای گردشگری تبدیل شده‌است که سالانه صدها هزار مسافر از تمام کشور را میزبانی می‌کند، به همین دلیل فعالیت گردشگری و اجارهٔ ویلا نیز در حال رونق و رقابت با کشاورزی و دامداری در ماسال است.

منابع

ویرایش
  1. «ماسال بهشت گمشده گیلان+فیلم- اخبار استانها تسنیم | Tasnim». خبرگزاری تسنیم | Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۷-۲۶.
  2. عبدلی، علی، تالشی‌ها کیستند، تهران: انتشارات ققنوس، چاپ دوم، تابستان ۱۳۶۹.
  3. «گیلان در یک نگاه». سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان گیلان. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ ژوئن ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۷-۲۶.
  4. «ماسال بهشت گمشده گیلان+فیلم- اخبار استانها تسنیم | Tasnim». خبرگزاری تسنیم | Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۷-۲۶.
  5. «گیلان در یک نگاه». سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان گیلان. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ ژوئن ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۷-۲۶.
  6. «ماسال؛ شهری با آبشارهای خروشان». ایسنا. ۲۰۱۵-۰۶-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۷-۲۶.
  7. «ماسال؛ شهری با آبشارهای خروشان». ایسنا. ۲۰۱۵-۰۶-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۷-۲۶.
  8. علیزاده، سپیده. «اولسبلنگاه ماسال گیلان؛ دربارهٔ معنی اسم، تلفظ و دیدنی‌هایش». مجله پینورست. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۴.
  9. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران). ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲.
  10. عبدلی، علی (۱۳۶۹). تالشی ها کیستند. تهران: انتشارات ققنوس. ص. ۱۹.
  11. عبدلی، علی (۱۳۶۹). تالشی ها کیستند. تهران: انتشارات ققنوس. ص. ۲۵.
  12. عبدلی، علی (۱۳۶۹). تالشی ها کیستند. تهران: انتشارات ققنوس. ص. ۲۶.
  13. معین، محمد. فرهنگ فارسی معین. ج. پنجم. تهران: انتشارات امیر کبیر.
  14. عبدلی، علی (۱۳۶۹). تالشی ها کیستند. تهران: انتشارات ققنوس. ص. ۲۹.
  15. عبدلی، علی (۱۳۶۹). تالشی ها کیستند. تهران: انتشارات ققنوس. ص. ۳۱.
  16. عبدالله مؤذن‌زاده کلور (۵ خرداد ۱۳۹۹). «تاریخچۀ شهر ماسال؛ انامقلی ماسالی و طرحی از شهر».
  17. علی ماسالی. «خدمات خاندان ماسالی در دهستان ماسال تا سالهای تبدیل آن به فرمانداری».
  18. «ردپای دلالان در جوراب های بافته شده زنان ماسال و شاندرمن». ایسنا. ۸ آذر ۱۴۰۰.