باز کردن منو اصلی

آبتین (آتبین) نام پدر فریدون، پادشاه پیشدادی است. او دومین کسی است که گیاه مقدس هوم را می‌فشرد و به پاس آن فرزندی شایسته‌ای چون فریدون به او عطا می‌شود.[۱] آبتین توسط سربازان ضحاک گرفتار و کشته شده مغز سرش را خوراک ماران ضحاک می‌کنند،آبتین به معنای جهان هستی .[۲]

آبتین
اطلاعات کلی
نامآبتین
نام‌های دیگرآثویه، آپتیه
منصبپدر فریدون
لقبپرگاو
آئینمزدیسنا
ملیتایران
سایر اطلاعات
شناخته شدهگفتارنیک، پندارنیک، کردارنیک
دورهپیشدادیان
دورانضحاک
خانواده
نام پدرهمایون
همسرفرانک
فرزندانفریدون، برمایه، کیانوش

نامویرایش

نام او در اوستا به صورت آثویه و در سانسکریت آپتیه آمده‌است. در برخی از کتب اوستایی و پهلوی و عربی و فارسی نیز به شکل اثوی، اسپیان یا اثفیان آمده‌است که هم نام او و هم لقب خاندانش است. برخی نیز نام او را «پرگاو» نوشته‌اند.[۳]
در لغتنامهٔ دهخدا این نام به معنای روح کامل و انسان نیکوکار آمده‌است. همچنین آبتین به معنای کسی است که به تعالیم زردشت عمل می‌کند و خوش‌کردار، خوش‌گفتار و خوش‌پندار است.[۴] صاحب برهان قاطع، معنی آن را نفس کامل و نیکوکار و صاحب گفتار و کردار نیک و اسعدالسُّعَداء آورده‌است.
نام همسر آبتین، فَرانَک بود. آبتین نام یکی از فرماندهان و پهلوانان ایرانی نیز بوده‌است. .

نسب آبتین در منابعویرایش

در کتاب مجمل التواریخ و القصص، نام پدر آبتین، همایون ذکر شده‌است. نَسَبِ همایون به تهمورث می‌رسد.[۵] در آثار الباقیه عن القرون الخالیه، اثر ابوریحان بیرونی، در خصوص نسب فریدون (و به‌تَبَعِ آن آبتین) چنین آمده: «افریدون بن اثفیان بن گاو بن اثفیان نیکاو بن اثفیان بن شهرکاو بن اثفیان».[۶]

فرانک بدو گفت ای نامجویبگویم تو را هرچه گفتی بگوی
تو بشناس کز مرز ایران‌زمینیکی مرد بُد نام او آبتین
ز تخم کیان بود و بیدار بودخردمند و گُرد و بی‌آزار بود
ز طهمورثِ گُرد بودش نژادپدر بر پدر بر، همی داشت یاد[۷]

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. مهین میرزابیانی، «اسطورهٔ هوم در شاهنامه»، مجلهٔ حافظ، فروردین ۱۳۸۵، شماره ۲۷
  2. متینی، جلال: «روایات مختلف دربارهٔ دوران کودکی و نوجوانی فریدون»؛ مجلهٔ ایران‌نامه، پاییز ۱۳۶۴، شماره ۱۳
  3. منصور رستگار، مجلهٔ خرد و کوشش، تابستان ۱۳۵۴، شماره ۱۷، صص ۳۷–۵۲
  4. لغتنامهٔ دهخدا
  5. مجمل التواریخ و القصص، با تصحیح محمدتقی بهار، ج ۱، ص۲۵
  6. آثار الباقیه عنِ القرون الخالیه، اثر ابوریحان بیرونی، ص۱۰۴
  7. شاهنامه، جلد اول، ضحاک، ص۱۳

منابعویرایش

  • حسین، الهی قمشه‌ای (۱۳۸۶). شاهنامه فردوسی. ترجمهٔ ناهید فرشادمهر. تهران: نشر محمد. شابک ۹۶۴-۵۵۶۶-۳۵-۵.
  • تفضلی, احمد. "ĀBTĪN". دانشنامهٔ ایرانیکا. ۳. p. ۲۴۸. Retrieved 26 Januaryٔ 2014.
  • تفضلی، احمد. «آبتین». دانشنامهٔ ایران. ۱. ص. ۵۱.
  • لغتنامهٔ دهخدا

پیوند به بیرونویرایش