باز کردن منو اصلی

مجمع تشخیص مصلحت نظام از نهادهای اصلی نظام جمهوری اسلامی ایران است که مهم‌ترین مسئولیتش، حل اختلاف میان مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان است. تعداد اعضای این مجمع ۴۴ نفر ثابت و ۱ نفر میهمان متناسب با موضوع جلسه است که اعضای ثابت هر ۵ سال یکبار و از طریق حکم رهبر ایران انتخاب می‌شوند.[۱] ریاست این مجمع از ابتدای تأسیس رسمی، بر عهده آیت الله سید علی خامنه‌ای بود و بعد از آن بر عهده اکبر هاشمی رفسنجانی بود و پس از مرگ او، محمدعلی موحدی کرمانی رئیس موقت مجمع شد[۳] و در ۲۳ مرداد ۹۶ برای یک دوره پنج ساله، سید محمود هاشمی شاهرودی رئیس این مجمع شد.[۴]وی در ۳ دی ماه ۱۳۹۷ در بیمارستان خاتم‌الانبیا تهران درگذشت.[۵][۶][۷] اکنون صادق لاریجانی ریاست این نهاد را بر عهده دارد. مقر مجمع در کاخ مرمر تهران است.

مجمع تشخیص مصلحت نظام
Emblem of Iran.svg
نوع
نوعمشاوره[۱]
سران
رئیسصادق لاریجانی
از ۹ دی ۱۳۹۷
دبیرمحسن رضایی
از ۱۸ شهریور ۱۳۷۶[۲]
کرسی‌ها۴۷
تجمع‌گاه
تهران، ایران
وبگاه
وبگاه رسمی
کاخ مرمر تهران، مقر مجمع تشخیص مصلحت نظام

تاریخچهویرایش

در اوایل انقلاب اسلامی و در پی بروز اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان برای تصویب مصوبات مجلس و لزوم تطابق آن‌ها با شرع اسلام، ریاست وقت مجلس شورای اسلامی در پنجم مهر ۱۳۶۰ طی نامه‌ای از سید روح‌الله خمینی درخواست کرد که راه حلی ارائه دهد. وی طی نامه‌ای به مجلس اجازه داد تا موارد مصلحتی را با اکثریت اعضا نمایندگان و قید موقت به تصویب برسانند.[۸] اما با وقوع اختلافات بیشتر در این زمینه باقی بودن مشکلات سرانجام پس از مکاتباتی بین مقامات عالی‌رتبه و ذیربط وقت کشور، درخواستی در بهمن ماه ۱۳۶۲ به امضاء رئیس جمهور وقت، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی، رئیس وقت دیوان عالی کشور، نخست وزیر وقت و سید احمد خمینی به سید روح‌الله خمینی برای چاره جویی در این باره ارسال گردید. سید روح‌الله خمینی در تاریخ ۱۷ بهمن ۱۳۶۶ هجری شمسی با صدور فرمانی، مجمع تشخیص مصلحت نظام را برای رسیدگی به این قبیل امور تأسیس نمود.[۹] این مجمع که در آغاز تأسیس، صرفاً به‌منظور تشخیص مصلحت در موارد اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان تأسیس گردیده‌بود، وقتی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۶۸ مورد بازنگری قرار گرفت پس از بحث‌های مشروح دربارهٔ جایگاه مجمع تشخیص مصلحت، وظایف یازده‌گانه‌ای مستند به اصول ۱۱۲، ۱۱۱، ۱۱۰ و ۱۷۷ برعهده‌اش قرار گرفت، تا به عنوان حلقه تکمیلی در حاکمیت نظام جمهوری اسلامی و در شرایط مختلف ایفای نقش نماید.[۱۰]

وظایفویرایش

بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ۸ وظیفه برای این مجمع در نظر گرفته شده‌است. ۴ وظیفه عمومی و مستمر و ۴ وظیفه در موقعیت‌ها و شرایط خاص و مقطعی.[۱۱]

چهار وظیفه عمومی:

۱-تشخیص مصلحت میان نظرات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان

۲-تهیه و پیشنهاد پیش‌نویس سیاست‌های کلی نظام (جمهوری اسلامی) در اجرای بند ۱ اصل ۱۱۰ قانون اساسی

  1. حل معضلات نظام با ارجاع از سوی مقام رهبری
  2. اعلام نظر در مورد استفساریه‌های مربوط به مجمع تشخیص مصلحت نظام

چهار وظیفه مقطعی:

۱-مشاوره در اموری که رهبر ایران در اجرای اصل ۱۱۲ قانون اساسی به مجمع ارجاع می‌کند.

۲-در صورت فوت یا استعفا مقام رهبری یا عزل توسط مجلس خبرگان رهبری، تشکیل یک شورای ۳ نفره جهت رسیدگی امور تحت اختیار رهبر.

۳-تصویب مصوبات شورای رهبری ایران در صورت عزل، استعفا یا فوت رهبر وقت. (در زمان وجود رهبر، این بررسی بر عهده شخص وی است)

۴-مشارکت در شورای بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، بر اساس اصل ۱۷۷ قانون اساسی.

سازوکارویرایش

از تاریخ ۲۶ مرداد ۱۳۹۲ برای بررسی مصوبه‌هایی که بر خلاف شرع و قانون اساسی است و در مواردی که اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان باشد جلسه‌های مجمع با دو سوم اعضا رسمیت پیدا می‌کند و با دو سوم اعضا هم مصوبات به تصویب می‌رسد. پیش از این حضور نیم + ۱ لازم بود.[۱۲]

رئیسان مجمعویرایش

راهنمای رنگ‌های جدول
(احزاب سیاسی)

ر رئیس دوران تصدی رهبر
نام تصویر آغاز تصدی پایان تصدی
۱ سید علی خامنه‌ای   ۱۸ بهمن ۱۳۶۶ ۱۳ خرداد ۱۳۶۸

(انتخاب بعنوان رهبر)

سید روح‌الله خمینی
۲ اکبر هاشمی رفسنجانی   ۱۲ مهر ۱۳۶۸ ۱۸ دی ۱۳۹۵

(درگذشت)

سید علی خامنه‌ای
موقت محمدعلی موحدی کرمانی   ۱۶ بهمن ۱۳۹۵ ۲۳ مرداد ۱۳۹۶
۳ سید محمود هاشمی شاهرودی   ۲۳ مرداد ۱۳۹۶ ۳ دی ۱۳۹۷

(در گذشت)

۴ صادق لاریجانی   ۹ دی ۱۳۹۷ متصدی

دوره‌هاویرایش

این نهاد تا امروز ۶ دوره را پشت سر گذاشته‌است:

اعضای دوره هفتمویرایش

اشخاص حقوقی:

  • رؤسای سه قوه:
رئیس قوه مجریه: حسن روحانی
رئیس قوه قضائیه: سید ابراهیم رئیسی
رئیس قوه مقننه: علی لاریجانی

بودجهویرایش

بر اساس تکلیف قانونی بودجه، دولت هر سال مبالغی را به مجمع تشخیص اختصاص می‌دهد که این رقم برای سال ۹۳ معادل ۲۵ میلیارد تومان و سال ۹۴ نزدیک ۳۰ میلیارد تومان بوده‌است.

نهاد های زیرمجموعهویرایش

  • هیات عالی نظارت مسئولیت نظارت بر حسن اجرای سیاست های کلی نظام را بر عهده دارد. ریاست بر این هیأت بر عهده رئیس مجمع است.
  • دبیرخانه مجمع مسئولیت پشتیبانی ستادی و کارشناسی مجمع را بر عهده دارد. دبیری مجمع بر عهده محسن رضایی است.
  • کمیسیون های تخصصی دائمی ؛
  1. کمیسیون علمی، فرهنگی و اجتماعی
  2. کمیسیون سیاسی، دفاعی و امنیتی
  3. کمیسیون زیربنایی و تولیدی
  4. کمیسیون اقتصاد کلان، بازرگانی و اداری
  5. کمیسیون حقوقی و قضائی

[۱۴]

  • دیگر کمیسیون ها ؛
  1. کمیسیون نظارت
  2. کمیسیون علمی راهبردی چشم انداز
  3. کمیسیون چشم انداز و نخبگان
  4. کمیسیون مطالعات اسلامی
  5. کمیسیون موارد خاص
  6. کمیسیون مشترک دفتر رهبری و مجمع
  7. کمیسیون کارآفرینی و کسب و کار
  8. کمیته خاص محیط زیست
  9. کمیته مستقل مبارزه با مواد مخدر
  10. کمیته خاص بانوان و جوانان

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ اصل ۱۱۲ قانون اساسی
  2. «سردار سرلشکر محسن رضایی به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمد». روزنامه همشهری. تهران: مؤسسه همشهری. سال پنجم (۱۳۵۲). ۱۹ شهریور ۱۳۷۶.
  3. آیت‌الله موحدی کرمانی، ریاست جلسات مجمع را تا اسفند بر عهده می‌گیرد
  4. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13960523000558. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  5. «خبرگزاری فارس - آیت‌الله هاشمی شاهرودی به لقاءالله پیوست+اطلاعیه بیت آیت‌الله». خبرگزاری فارس. ۲۰۱۸-۱۲-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۶.
  6. «محمود هاشمی شاهرودی درگذشت». euronews. ۲۰۱۸-۱۲-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۶.
  7. «آیت الله هاشمی شاهرودی درگذشت». ایران آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۶.
  8. «نامه به رئیس مجلس شورای اسلامی (وضع قوانین ضروری بر اساس احکام ثانویه)». سایت جامع امام خمینی.
  9. «نامه به مسئولین نظام در مورد تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام». سایت جامع امام خمینی.
  10. [maslahat.ir/About/History.aspx.html «مجمع تشخیص مصلحت نظام - تاریخچه»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۱۲-۲۱.
  11. هدیه‌لو، مریم (۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱). «مجمعی برای تشخیص مصالح نظام». جام‌جم آنلاین. دریافت‌شده در ۱۳ دسامبر ۲۰۱۲.
  12. «محسن رضایی: مصوبات مجمع تشخیص مصلحت نظام از این پس با حضور دو سوم اعضا». ارادهٔ ملی. ۲۶ مرداد ۱۳۹۲.[پیوند مرده]
  13. سخندان، حسین (۱ بهمن ۱۳۹۰). «مردان مصلحت». روزنامه شرق. پارامتر |پیوند= ناموجود یا خالی (کمک); پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  14. http://maslahat.ir/index.jsp?fkeyid=&siteid=3&pageid=409

پیوند به بیرونویرایش