گدانسک

شهری در لهستان
(تغییرمسیر از دانتزیگ)

گدانسک (به لهستانی: Gdańsk) (‎/ɡəˈdænsk/‎) یا دانزیگ (آلمانی: Danzig) شهری در ساحل دریای بالتیک در شمال لهستان است که ۴۸۶٬۴۹۲ نفر جمعیت دارد.[۵] گدانسک بزرگ‌ترین شهر و مرکز استان پومرانی است و بندر مهم لهستان محسوب می‌شود و چهارمین منطقه کلان‌شهری در این کشور است.[۶][۷] این شهر در لبهٔ جنوبی خلیج گدانسک، نزدیک به شهر گدنیا و شهر تفریحی سوپوت قرار دارد. این سه شهر در مجموع یک منطقهٔ شهری به نام تریسیتی را تشکیل می‌دهند که در مجموع تقریباً ۱٫۵ میلیون نفر جمعیت دارند.[۸] گدانسک در دهانهٔ رودخانهٔ موتواوا قرار دارد، که از طریق آن گدانسک را به پایتخت لهستان ورشو متصل می‌کند.

گدانسک
پرچم گدانسک
پرچم
نشان گدانسک
نشان
نشان‌واره رسمی گدانسک
Grand coat of arms
شعار(ها): 
Nec temere, nec timide
(نه عجولانه، نه ترسو)
Map
گدانسک در لهستان واقع شده
گدانسک
گدانسک
گدانسک در Pomeranian Voivodeship واقع شده
گدانسک
گدانسک
گدانسک در Baltic Sea واقع شده
گدانسک
گدانسک
مختصات: ۵۴°۲۰′۵۱″ شمالی ۱۸°۳۸′۴۳″ شرقی / ۵۴٫۳۴۷۵۰°شمالی ۱۸٫۶۴۵۲۸°شرقی / 54.34750; 18.64528
کشورلهستان
استانپومرانی
شهرستانcity county
تأسیسسدهٔ دهم
شهرشدن۱۲۶۳
مدیریت
 • شهردارAleksandra Dulkiewicz (T!DPL)
مساحت
 • شهر۲۶۶ کیلومتر مربع (۱۰۳ مایل مربع)
بیشینه بلندی
۱۸۰ متر (۵۹۰ پا)
جمعیت
 (۳۰ ژوئن ۲۰۲۳)
 • شهر۴۸۶٬۴۹۲ (۶th)[۱]
 • تراکم۱۸۰۰/کیلومتر مربع (۵۰۰۰/مایل مربع)
 • کلان‌شهری
۱۰۸۰۷۰۰
GDP
 • تریسیتی۲۰٫۵۲۹ میلیارد یورو (۲۰۲۰)
منطقه زمانییوتی‌سی +۱ (CET)
 • تابستانی (DST)یوتی‌سی +۲ (CEST)
کد پستی
۸۰–۰۰۸ تا ۸۰–۹۵۸
پیش‌شماره(های) تلفن+۴۸ ۵۸
Car platesGD
وبگاه

این شهر دارای تاریخ پیچیده‌ای است و دوره‌هایی از حاکمیت لهستان، آلمان و خودمختاری را پشت سر گذاشته‌است. بندر مهم کشتی‌سازی و تجاری از زمان قرون وسطی، در سال ۱۳۶۱ به عضویت اتحادیهٔ هانزا درآمد که بر اقتصاد، جمعیت و معماری این شهر تأثیر گذاشت. این شهر همچنین به عنوان بندر اصلی لهستان عمل می‌کرد و بزرگ‌ترین شهر لهستان در قرن ۱۵ تا ۱۷ بود. در سال ۱۷۹۳، به دنیال تجزیه لهستان، بخشی از پروس شد، از سال ۱۹۲۰ تا ۱۹۳۹ یک شهر آزاد تحت حفاظت جامعه ملل بود. در ۱ سپتامبر ۱۹۳۹ صحنه اولین درگیری جنگ جهانی دوم در وسترپلاته بود. شهر کنونی در پی تغییرات سرزمینی لهستان پس از جنگ جهانی دوم، فرار و اخراج آلمانی‌ها از لهستان در خلال و پس از جنگ جهانی دوم، و اسکان مجدد لهستانی‌ها پس از ۱۹۴۵ شکل گرفت. در دههٔ ۱۹۸۰، گدانسک زادگاه جنبش همبستگی بود، که به فروپاشی بلوک شرق، سقوط دیوار برلین و انحلال پیمان ورشو جنبش کمک کرد.

فرودگاه گدانسک لخ والسا که سومین فرودگاه پررفت‌وآمد لهستان است در این شهر قرار دارد و از نظر ارتباط این شهر با دیگر شهرهای لهستان و همین‌طور دیگر نقاط جهان، از فرودگاه‌های با اهمیت در شمال لهستان است. بر اساس داده‌های جمع‌آوری‌شده در سال ۲۰۱۹، گدانسک یکی از پربازدیدترین شهرهای لهستان است که پذیرای ۳٫۴ میلیون گردشگر بوده‌است.[۹] گدانسک همچنین از نظر کیفیت زندگی، ایمنی و استانداردهای زندگی در رتبه‌بندی‌های برتر در سراسر جهان قرار دارد و مرکز شهر تاریخی آن به عنوان یکی از آثار ملی لهستان ثبت شده‌است.[۱۰][۱۱][۱۲][۱۳]

تاریخ

ویرایش

پیشینه شهرنشینی در ناحیه گدانسک به سده هفتم میلادی می‌رسد. سال ۹۹۷ میلادی را سال تأسیس شهر می‌دانند. در سده‌های میانه گاه شهری مستقل و گاه مرکز دوک‌نشین پومرانیا بود.

 

در ۱۷۳۴ امپراتوری روسیه آن را اشغال کرد. در ۱۷۹۳ بخشی از پروس شرقی شد. در دوره کشورگشایی‌های ناپلئون بناپارت مدتی به عنوان شهر آزاد استقلال ظاهری داشت. با شکست ناپلئون دوباره جزئی از پروس شد. سال ۱۸۷۱ بخشی از امپراتوری آلمان شد. با مستقل شدن لهستان پس از جنگ جهانی اول، انتظار می‌رفت که گدانسک به آن کشور داده شود ولی بر پایه پیمان ورسای و تحت نام ایالت آزاد دانتسیش اداره آن زیر نظر جامعه ملل انجام می‌شد. تهاجم آلمان به لهستان و سلطه بر دانتسیش آغازگر جنگ جهانی دوم قلمداد می‌شود. در جریان جنگ جهانی دوم نیروهای متفقین این شهر را بارها بمباران کردند.[نیازمند منبع] شهر ۳۰ مارس ۱۹۴۵، در روزهای پایانی جنگ، به اشغال نیروهای ارتش سرخ شوروی درآمد. سربازان روس تعداد زیادی از دختران و زنان دوازده تا هفتاد و پنج ساله را مورد تجاوز جنسی قرار دادند. حتی راهبه‌های کلیسای جامع اولیوا و پرستاران و پزشکان در این شهر نیز از تعرض مصون نماندند.[۱۴] پس از جنگ بر پابه تصمیمات کنفرانس یالتا و کنفرانس پوتسدام شهر به لهستان داده شد.

انقلاب لهستان که منجر به فروپاشی نظام کمونیستی در این کشور شد، در این شهر و به رهبری لخ والسا، یکی از کارگران کارخانه کشتی‌سازی این شهر، آغاز شد.[نیازمند منبع]

جغرافیا

ویرایش
 

این شهر مرکز استان پومرانی در سرزمین پومرانیا است. جمعیت آن بر طبق آمارگیری سال ۲۰۰۶ در حدود ۴۵۸ هزار نفر می‌باشد. از نظر جمعیت ششمین شهر و با مساحت ۲۶۲ کیلومتر مربع هفتمین شهر لهستان از نظر وسعت محسوب می‌گردد.

شهرهای خواهر

ویرایش

مشاهیر گدانسک

ویرایش
 

مراکز آموزشی

ویرایش

در این شهر چندین مراکز علمی و آموزش عالی وجود دارد که در حدود ۶۰٫۰۰۰دانشجو در این مراکز تحصیل می‌کنند. از جمله این مراکز:

  • آکادمی هنرهای زیبا(۱۹۴۵)
  • پلی تکنیک گدانسک (۱۹۰۴)
  • مدرسه عالی بانکداری
  • آکادمی پزشکی(۱۹۴۵)
  • آکادمی موسیقی (۱۹۴۷)
  • آکادمی ورزش

منابع

ویرایش
  1. [۱] بایگانی‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۱ توسط Wayback Machine (in Polish)
  2. "Największe miasta w Polsce. Warszawa wyprzedzona, jest nowy lider". TVN24. 27 July 2023. Retrieved 2023-08-31.
  3. "Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2023 roku". Główny Urząd Statystyczny. 20 July 2023. Retrieved 2023-08-31.
  4. "Gross domestic product (GDP) at current market prices by metropolitan regions". ec.europa.eu.
  5. "Local Data Bank". Statistics Poland. Retrieved 18 July 2022. Data for territorial unit 2261000.
  6. "Poland – largest cities (per geographical entity)". World Gazetteer. Retrieved 5 May 2009.[پیوند مرده]
  7. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Johann Georg Theodor Grässe 1861, p. 71, 237 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  8. "Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot" (PDF). Archived (PDF) from the original on 17 April 2021. Retrieved 17 April 2021.
  9. "Wszystkie Strony Miasta. Rok 2019 rekordowy w gdańskiej turystyce - 3,4 mln gości". gdansk.pl (به لهستانی). Retrieved 17 December 2022.
  10. "Pomniki historii". nid.pl. Narodowy Instytut Dziedzictwa. n.d. Archived from the original on 11 October 2021. Retrieved 11 October 2021.
  11. "Quality of Life Index by City 2019 Mid-Year". www.numbeo.com. Archived from the original on 12 June 2019. Retrieved 20 September 2019.
  12. "Wyborcza.pl". trojmiasto.wyborcza.pl. Archived from the original on 12 March 2020. Retrieved 20 September 2019.
  13. "Gdańsk high in Quality of Life Index". en.ug.edu.pl. Archived from the original on 20 September 2019. Retrieved 20 September 2019.
  14. MacDonogh, Giles (2007). After The Reich: The Brutal History of the Allied Occupation. Basic Books, p. 54.