مختصات: ۳۵°۴۶′ شمالی ۵۱°۲۷′ شرقی / ۳۵٫۷۶۷°شمالی ۵۱٫۴۵۰°شرقی / 35.767; 51.450

دَروس از محله‌های قدیمی شهر تهران است. این محله در منطقه ۳ شهرداری تهران واقع شده‌ است مرز جنوبی این منطقه بلوار شهرزاد و مرز شمالی آن کمی بالاتر از خیابان دولت (کلاهدوز) می‌باشد و از شرق خیابان پاسداران و از غرب به خیابان فکوریان که مرز بین قلهک و دروس است- منتهی می‌باشد.

دروس
Hedayat street.jpg

شناسه‌ها


  • جایگاه جغرافیایی در شهر: شمال


  • پایان جنوبی: بلوار شهرزاد

  • پایان غربی: قلهک خیابان فکوریان


  • منطقه شهرداری: ۳

  • منطقه پستی: ۱۹

  • پیش شماره: ۲۲

خیابان بندی منظم و رعایت اصول شهرسازی در خیابان‌های دروس از ویژگی‌های این محله‌است، كه آن را به يكى از گرانترين محله هاى شهر تهران تبديل كرده است. مقبره مهدیقلی هدایت ملقب به مخبرالسلطنه سومین نخست وزیر رضا شاه پهلوی و نویسنده کتاب خاطرات و خطرات در محله دروس خیابان هدایت انتهای کوچه مسجد واقع است.[۱]

نام دروسویرایش

محله دروس مرکب از دو کلمه دره و روس می باشد چون که روس‌ها در آنجا اقامت تابستانی داشتند و مهمانی‌ها و جلسه‌های اداری خود را آنجا برگزار می‌کردند.[۲]

پیشینهویرایش

دروس محله‌ای بسیار قدیمی است که در زمان‌های دور دهکده‌ای ارمنی‌نشین بود و مردم در زمین‌های این منطقه به کشاورزی و دامداری مشغول بودند و ساکنانش در قلعه‌ای که در آن حدود واقع بود زندگی می‌کردند.

تا پیش از کشف تمدن قیطریه و هم چنین کشف آثاری در تپه‌های عباس‌آباد، گمان می‌رفت پیشینهٔ تاریخی شهر تهران به همان آثار یافت‌شده در حوالی شهر ری محدود می‌شود، ولی اکتشافات باستان‌شناسی در تپه‌های عباس‌آباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران و درّوس، نشان داد تمام آبادی‌های ناحیهٔ تاریخی قصران (شمیران)، دوره‌ای درخشان از استقرار اقوام کهن و خلاقیت‌های فرهنگی را پشت سر گذارده‌اند.

در این ده، دو رشته قنات جاری بود که آب مصرفی و کشاورزی مردم ده دروس از آن تأمین می‌شد. یکی قنات نصرت در محل چهارراه قنات فعلی و دیگری در خاور دروس به نام قنات شیبانی که هردو هنوز هم جاری هستند.[۱]

خطوط حمل و نقل عمومیویرایش

در این محله خط اتوبوس ۲۲۵ پايانه تجريش به پايانه شهيد دستواره از شمال محله يعني خيابان شهيد كلاهدوز (دولت) واز ضلع شرقی محله يعني خيابان پاسداران خط ۲۱۵ سوهانک به سه راه ضرابخانه (تقاطع خيابان شريعتی و پاسداران در تلاقی بزرگراه همت و زين الدين) مسافران را جا به جا می نمايد. در حال حاضر علاوه بر این دو خط از ضلع شمال شرقی محله در چهارراه پاسداران دسترسی به پايانه مغان امكان پذير می باشد.[۳]


دوران قاجارویرایش

در دوران قاجار، مالکیت ده در اختیار مخبر السلطنه مهدی‌قلی هدایت از رجال دربار قرار گرفت که هم‌اکنون نیز مقبره خانوادگی او در آن جا قرار دارد. مخبر السلطنه بیمارستانی نیز با نام خود در دروس دایر کرد که هم‌اکنون تخریب شده و در حال نوسازی است.

محله دروس به دلیل تقسیم اراضی ملی بین خوانین و خاندان‌های وابسته سلطنتی در دوره قاجار، عمدتاً شامل سه، دو دانگ بود که ۲ دانگ مخبرالسلطنه هدایت ۲، دانگ خاندان شیبانی و ۲ دانگ احتشام السلطنه می‌شد؛ که در حال حاضر فقط موقوفه مخبر السلطنه بدون تغییر باقی مانده است. … پس از تغییر و تحولات این املاک پای خاندان‌های دیگر به دروس بازگردید و زمین‌ها تقسیم گردید. [نیازمند منبع]

از محله‌های معروف می‌توان به محله کوچکی که در ابتدا خیابان هدایت واقع شده اشاره نمود به نام چالهرز که قدمت زیادی دارد. در ضمن باغ معروفی در ضلع جنوب چهارراه قنات واقع است که هنوز دست نخورده باقی مانده است و هوای دل‌انگیزی به محله می‌دهد.

«موقوفه خاندان هدایت» شامل دبستان هدایت، بیمارستان هدایت، مسجد هدایت، حمام عمومی و تعدادی زمین و دکان. در ضمن درمانگاه شیبانی و دبیرستان نیز توسط خاندان شیبانی وقف گردید. [نیازمند منبع]

از خیابان‌ها و معابر معروف می‌توان به خیابان هدایت، باقری کماسایی، یارمحمدی، حجت سوری، کوی جلیلی جلیل الملک نواده صفوی و منصور (خیابان صالح حسینی) نام برد که منزل حسنعلی منصور در آن قرار داشت و کوچه حمام و کوچه مسجد و خیابان یخچال که مشترک بین قلهک و دروس می باشد. دوستعلی‌خان معیرالممالک نویسنده کتاب وقایع‌الزمان و از رجال خزانه‌دار در دوره ناصرالدین‌شاه، عبدالحسین‌خان ناصرالسلطنه در این محله زندگی می‌کردند. ابراهیم گلستان، فروغ فرخزاد و صادق چوبک از دیگر مشاهیری هستند که دوره پهلوی در این منطقه سکنی گزیده‌اند. همچنین بیژن جلالی شاعر معاصر و خواهرزادۀ صادق هدایت نیز تا پایان عمر در این محله می زیست.

حوادث تاریخیویرایش

از جمله حوادث تاریخی مربوط به دروس، بمباران شدن آن به وسیله هواپیماهای روسی در ابتدای جنگ جهانی دوم به سبب نزدیکی این منطقه با کارخانه اسلحه سازی سلطنت آباد، به قتل رساندن شیخ خزعل والی جدایی طلب خرمشهر و هم دست انگلیسی‌ها به دستور رضا شاه در خانه‌ای در دروس و برخی وقایع سیاسی در سال ۱۳۲۱ خورشیدی است.[۱]

سفارت خانه‌های خارجیویرایش

دروس تنها منطقه پایتخت است که بیشترین سفارت خانه خارجی را در خود جای داده است. از جمله مقرهای دیپلماتیکی که در دروس واقع شده می‌توان به سفارت خانه کشورهای اسپانیا، مجارستان، آرژانتین، پرتغال، یونان (منزل سفیر)، استراليا (منزل سفير)، آذربایجان، بنگلادش، قزاقستان و همچنین مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد، دفتر نمایندگی یونیسف و دفتر مؤسسه تبادلات آکادمیک آلمان (DAAD) اشاره کرد.

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ روزنامه ایران، مقاله/ تهران قدیم؛ دروس، ۱۳۹۰/۲/۲۱.
  2. «سفرا در خانه شاهزاده‌های قجری».
  3. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۰.

منابعویرایش

  • روزنامه ایران، مقاله/ تهران قدیم؛ دروس، ۲۱/۲/۱۳۹۰.
  • راه خودرو، نقشهٔ ویژهٔ ترافیکی تهران (مخصوص خودرو)، گروه طلایی کیش، تهران: ۱۳۸۳، نقشهٔ ۱۱. بر پایه نقشه‌های ۴۶–۶۳ و ۸۹ اطلس کامل تهران-۸۵، تهران: مؤسسه گیتاشناسی، نوروز ۱۳۸۵.