سلیم بن قیس هلالی

سُلَیم بن قیس هِلالی یا ابوصادق سُلَیم بن قیس عامری هلالی کوفی (۲ق-۷۶ق) (۶۹۵م-۶۲۰م) از شیعیان و از تابعین و اصحاب خاصّ علی بن ابیطالب و حسن بن علی و حسین بن علی و علی بن حسین است و محضر محمد باقر را هم درک کرده‌است.

سلیم بن قیس هلالی
اطلاعات شخصی
زادهlate eighth century ce (second century ah) and the early ninth century ce (early third century ah) هجرت محمد,
درگذشته9th century CE
دیناسلام
دورانRashidun and Umayyad
منطقهمیان‌رودان and Persia
عقیدهشیعه
آثار معروفکتاب سلیم بن قیس هلالی (The Book of Sulaym ibn Qays)
رهبر مسلمان
تأثیرپذیرندگان

کتاب سلیم بن قیس هلالی، که با نام اسرار آل محمد به فارسی ترجمه شده، منسوب به اوست تاریخ نگارش کتاب به‌احتمال زیاد اوایل قرن دوم است.[۱] کتاب مستند روایات نبوی در مورد امام مهدی است. اینکه محمد به پیروان خود در مورد مردی از نسل امام حسین وعده داده بود که اسلام را با حذف بدعتها تطهیر میکند. [۲]

تاریخی بودنویرایش

بسیاری از اطلاعات در مورد سلیم از سنت شیعه می آید.[۳] به گفته مکتار جبلی مورخ مدرن، «باید به وجود این مرد و کار او با احتیاط نگاه کرد». حسین مدرسی او را بدین ترتیب توصیف میکند : «بدیهی است که چنین شخصی هرگز وجود نداشته و این نام فقط یک نام قلمی است».[۴]

علمای دیگر مانند محمدعلی امیرمعزی در رد تاریخی بودن سلیم بن قیس احتیاط بیشتری داشته اند، اما بر نادرست بودن انتساب مجموعه احادیث شیعه به او اتفاق نظر دارند.[۵]

ابن ندیم و شرح حال نویسان بعدی از جمله طوسی بر قول نویسنده علوی علی بن احمد العقیق (متوفی 911) تکیه کرده اند.[۶]

دانشمند شافعی اهل سنت ابن ابی الحدید، وجود سلیم را زیر سؤال برده و گفته است: «شنیده است» برخی از علمای شیعه دوازده امامی ادعا می کنند که سلیمان «یک اختراع کاملا خیالی» است و «کتاب ادعایی او چیزی جز جعلیات نیست».[۷]

علمای اثنی عشری احمد بن عبیده (متوفی 941) و ابوعبدالله الغضنفری (متوفی 1020) انکار وجود کتاب سلیمان را بر سه دلیل استوار کردند: ۱-بخشی از کتاب بیان میکند که سیزده امام به جای ۱۲ امام وجود داشته اند.

۲-بخش دیگری بیان می کند که محمد بن ابوبکر پدر در حال مرگش ابوبکر را با وجود اینکه کودکی سه ساله بود رد کرد.

۳-کتاب صرفاً به ابان بن ابی عیاش منتقل شده است، اما او تنها چهارده سال داشته است.[۸]

علامه حلی، محقق برجسته اثنی عشری، نظریات مربوط به عدم وجود سلیم را رد میکند، اگرچه جبلی معتقد است «استدلال حلی برای از بین بردن چنین شبهاتی قانع کننده نیست».[۹]با وجود این، شرح حال نویسان متأخر شیعه دلایل حلی را کلمه به کلمه بیان کردند و علمای شیعه کتاب سلیم را از کهن ترین منابع اندیشه شیعه و برتر از کتب چهارگانه سنی یعنی صحیح بخاری ، صحیح مسلم، المسند بن حنبل و موطاء امام مالک میدانند.[۱۰]

منابعویرایش

  • بررسی و راستی آزمایی هرمونتیک یا زَند شناسانه تاریخ کتاب سلیم بن قیس / دانشگاه کمبریج 2015
  • بابایی آریا، علی؛ فخلعی، محمد تقی (۱۳۸۵). «در جستجوی سلیم بن قیس هلالی». مطالعات اسلامی (۷۲): ۱۳–۵۴.
  • مقدمه کتاب اسرار آل محمد علیهم السلام، ترجمه اسماعیل انصاری زنجانی خوئینی، نشر الهادی، قم، سال ۱۴۱۶ ق، چاپ اول
  • عمادی حائری، سید محمد، «سلیم بن قیس هلالی»، دانشنامۀ جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، 1396، ج 24: ص 464-467.

پانویسویرایش

  1. مدرسی (Tradition and Survival)، صفحهٔ ۸۳
  2. Pagano, Jo Anne. Exiles and Communities: Teaching in The Patriarchal Wilderness. Ed. Seyyed Hossein Nasr, Hamid Dabashi, and Seyyed Vali R. Nasr. Albany, New York: State University of New York, 1989. Print. شابک ‎۱۴۳۸۴۱۴۲۶۹ Pg. 15 and 17
  3. (Djebli و 1960–2007).
  4. (Modaressi 2003، صص. 82–83).
  5. (Gleave 2015، صص. 85–86).
  6. (Djebli و 1960–2007).
  7. (Djebli و 1960–2007).
  8. (Djebli و 1960–2007).
  9. (Djebli و 1960–2007).
  10. (Djebli و 1960–2007).

پیوند به بیرونویرایش

https://www.cambridge.org/core/journals/bulletin-of-the-school-of-oriental-and-african-studies/article/abs/early-shiite-hermeneutics-and-the-dating-of-kitab-sulaym-ibn-qays/84F67CA78E0864DA19103058CF6B7009