سندرم پاسخ التهابی سیستمیک

سندرم پاسخ التهابی سیستمیک (انگلیسی: Systemic inflammatory response syndrome) یک وضعیت التهابی است که سرتاسر بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد.[۱] این وضعیت در واقع پاسخ بدن به یک تهاجم عفونی یا غیرعفونی است. با آنکه عنوانِ رسمیَ این عارضه به «التهابی» بودن آن اشاره دارد، اما در واقعیت، واجد هر دو بخشِ «التهابی» و «ضد التهابی» در خود است.

سندرم پاسخ التهابی سیستمیک
تخصصبیماری‌های عفونی
طبقه‌بندی و منابع بیرونی

عواقبویرایش

سندرم پاسخ التهابی سیستمیک معمولاً منجر به نارسایی یک یا چند دستگاه زیستی بدن می‌شود.[۲][۳][۴] برخی از این عواقب عبارتند از:

دلایلویرایش

علل به‌وجود آمدن سندرم پاسخ التهابی سیستمیک به‌طور کلی به دو دستهٔ عفونی و غیرعفونی تقسیم می‌شود:

علل دیگر عبارتند از:[۲][۳][۴]

تشخیصویرایش

سندرم پاسخ التهابی سیستمیک[۵]
یافته میزان عددی
دمای بدن انسان کمتر از ۳۶ درجه سلسیوس (۹۶٫۸ درجه فارنهایت) یا بیشتر از ۳۸ درجه سلسیوس (۱۰۰٫۴ درجه فارنهایت)
میزان تپش قلب بیش از ۹۰ بار در دقیقه
تعداد تنفس بیش از ۲۰ بار در دقیقه یا PaCO2 کمتر از ۳۲ میلی‌متر جیوه (۴٫۳ کیلو پاسکال)
گلبول‌های سفید کمتر از ۴x۱۰۹/L ( کمتر از ۴۰۰۰ در میلی‌متر مکعب)، بیش از ۱۲x۱۰۹/L (بیش از ۱۲٬۰۰۰ در میلی‌متر مکعب)، یا ۱۰% نوتروفیل‌های نابالغ (سلول‌های باند)

سندرم پاسخ التهابی سیستمیک یک وضعیت خطرناک است که با بروز التهاب گسترده در بدن و نارسایی و اختلال دستگاه‌های زیستی مرتبط است. این عارضه نوعی سندرم آزادسازی سیتوکین است که طی آن، سیستم تنظیمی برخی سیتوکین‌ها به‌هم می‌خورد.[۶] سندرم پاسخ التهابی سیستمیک ارتباط نزدیکی با سپتیسمی دارد که در آن، بیماران علاوه بر علائم این عارضه، نشانه‌هایی از ابتلا به عفونت را نیز دارند.[۲][۳][۴][۷]

بسیاری از متخصصان، معیارهای تشخیصی این عارضه را بیش از حد «حساس» می‌دانند، چرا که مطابق آن، تقریباً تمامی کسانی که در بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) بستری می‌شوند (بیش از ۹۰٪)، این معیارها را دارا هستند.[۸]

بزرگسالانویرایش

گزیده‌ای از علائم سندرم پاسخ التهابی سیستمیک شامل این موارد است:

اگر فردی، دو یا بیش‌تر از دو معیار یاد شده را داشته باشد (با یا بدون عفونت)، ممکن است دچار سندرم پاسخ التهابی سیستمیک باشد. افرادی که این عارضه را به‌همراه نارسایی حاد دستگاه‌های زیستی دارند، دچار سندرم پاسخ التهابی سیستمیک «شدید» هستند.[۳][۴][۹]

لازم به یادآوری است که تب و افزایش تعداد گلبول‌های سفید از خصوصیات واکنش فاز حاد است. تندتپشی نشانهٔ اولیه اختلال همودینامیک است. تندنفسی نیز ناشی از افزایش استرس‌های متابولیک به سبب عفونت یا التهاب است، یا آنکه ممکن است نشانهٔ شومی از خونرسانی ناکافی باشد که متابولیسم بی‌هوازی سلولی را در پی دارد.

کودکانویرایش

«اجماع بین‌المللی سپسیس کودکان» چندین تعدیل در معیارهای تشخیصی این عارضه را در کودکان پیشنهاد نموده‌است.[۱۰]

در کودکان، معیارهای تشخیصی سندرم پاسخ التهابی سیستمیک به صورت زیر تعدیل شده‌است:[۱۱]

در کودکان وجود تب و تغییر در تعداد گلبول‌های سفید برای تشخیص سندرم پاسخ التهابی سیستمیک الزامی است.[۱۲]

درمانویرایش

درمان این بیماری معطوف به رفع عامل زمینه‌ای ایجادکننده یا عوامل تشدیدکننده آن است. مثلاً تجویز مایعات وریدی در کسانی که دچار کم‌حجمی خون هستند؛ پرهیز از خوردن در پانکراتیت، تجویز اپی‌نفرین/کورتون/دیفن‌هیدرامین در موارد آنافیلاکسی.[۱۳] در کارآزمایی‌های بالینی، مصرف سلنیم، گلوتامین و ایکوزاپنتانوییک اسید در بهبود علائم سودمند بوده‌است.[۱۴][۱۵] سایر آنتی‌اکسیدان‌ها نظیر ویتامین ئی نیز ممکن است تا حدی اثربخش باشند.[۱۶]

برای پیشگیری از شوک عفونی، چندین روش تشخیصی و همچنین پروتکل درمان عفونت‌ها و سپتیسمی به‌وجود آمده‌است. به‌عنوان نمونه، معیارهای تشخیصی سندرم پاسخ التهابی سیستمیک همان‌طور که ذکر شد، ممکن است بیش از حد برای تشخیص سپتیسمی «حساس» باشند؛ با این حال این معیارها فاقد «ویژگی» هستند. دلیل استفاده از چنین معیارهایی آن است که اطمینان حاصل شود که بیماران بالقوه در همان مراحل اولیهٔ ابتلا، درمان‌های کافی را دریافت می‌دارند.[۱۷]

اگر سندرم پاسخ التهابی سیستمیک ناشی از مِـش‌های جراحی (Surgical mesh) باشد، گاهی لازم است تا مِـش‌های پلی‌پروپیلن را از بدن خارج کرد.[۱۸]

تاریخچهویرایش

مفهوم اولیه سندرم پاسخ التهابی سیستمیک نخستین بار توسط «ویلیام آر. نلسون» از دپارتمان جراحی دانشگاه تورنتو در «کنفرانس نوردیک میکروسیرکولیشن» در سال ۱۹۸۳ میلادی مطرح شد. پس از آن به مدت یک دهه، او و برخی همکارانش چون «ی. واگه» از دانشگاه اسلو، «دی. بیگر» از بیمارستان کودکان سیک‌کیدز در تورنتو، «دی. سپرو» از دانشگاه بوستون و «مووات» از دپارتمان آسیب‌شناسی دانشگاه تورنتو بر روی آن مطالعه و تحقیق کردند. این تجریبات آزمایشگاهی سپس به مرحله اجرای بالینی رسید و «ویلیام آر. نلسون» نخستین «واحد تروما» در کانادا را پایه‌گذاری کرد. از اواسط دههٔ ۱۹۸۰ میلادی، سندرم پاسخ التهابی سیستمیک در دانشکدهٔ دندانپزشکی دانشگاه تورنتو توسط «مایلز جانسون» که استاد دپارتمان آسیب‌شناسی دانشگاه تورنتو بود و همچنین به دانشجویان دورهٔ تخصص جراحی که دورهٔ آموزشی چرخشی خود را در واحد ترومای بیمارستان سانی‌بروک تورنتو می‌گذراندند، تدریس می‌شد. این مفهوم و عارضهٔ پزشکی در سال ۱۹۹۱ توسط «کالج پزشکان قفسهٔ سینه آمریکا» /کنفرانس تبادل نظر و اجماع تخصصی «انجمن پزشکان مراقبت‌های ویژه» جهت تشخیص زودهنگام سپتیسمی مورد پذیرش واقع شد.[۱۹] و بدین ترتیب در سال ۱۹۹۲ میلادی، معیارهای تشخیصی سندرم پاسخ التهابی سیستمیک ایجاد شد.[۲] توجه داشته باشید که این معیارها «غیر اختصاصی» هستند[۲۰] و باید آنها را بر حسب موقعیت و شرایط بالینی موجود تفسیر و استفاده نمود.

منابعویرایش

  1. Jaffer, U; Wade, R G; Gourlay, T (2010). "Cytokines in the systemic inflammatory response syndrome: a review". HSR Proceedings in Intensive Care & Cardiovascular Anesthesia. 2 (3): 161–175. ISSN 2037-0504. PMC 3484588. PMID 23441054.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ &Na; (1992). "American College of Chest Physicians/Society of Critical Care Medicine Consensus Conference: definitions for sepsis and organ failure and guidelines for the use of innovative therapies in sepsis" (PDF). Crit. Care Med. 20 (6): 864–74. doi:10.1097/00003246-199206000-00025. PMID 1597042. Archived from the original (PDF) on 28 April 2020. Retrieved 14 March 2020.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ Rippe, James M.; Irwin, Richard S.; Cerra, Frank B (1999). Irwin and Rippe's intensive care medicine. Philadelphia: Lippincott-Raven. ISBN 0-7817-1425-7.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ Marino, Paul L. (1998). The ICU book. Baltimore: Williams & Wilkins. ISBN 0-683-05565-8.
  5. Bone RC, Balk RA, et al. (The ACCP/SCCM Consensus Conference Committee. American College of Chest Physicians/Society of Critical Care Medicine) (June 1992). "Definitions for sepsis and organ failure and guidelines for the use of innovative therapies in sepsis". Chest. 101 (6): 1644–55. doi:10.1378/chest.101.6.1644. PMID 1303622.
  6. Parson, Melissa, Cytokine Storm in the Pediatric Oncology Patient (section "Differential Diagnoses and Workup", Journal of Peddanana is a good idea and is not the same tric Oncology Nursing, 27(5) Aug/Sep 2010, 253–258.
  7. Sharma S, Steven M. Septic Shock. eMedicine.com, URL: http://www.emedicine.com/MED/topic2101.htm Accessed on Nov 20, 2005.
  8. Lord, Janet M., Mark J. Midwinter, Yen-Fu Chen, Antonio Belli, Karim Brohi, Elizabeth J. Kovacs, Leo Koenderman, Paul Kubes, and Richard J. Lilford. "The Systemic Immune Response to Trauma: An Overview of Pathophysiology and Treatment." The Lancet 384.9952 (2014): 1455-465. Web.
  9. Tsiotou AG, Sakorafas GH, Anagnostopoulos G, Bramis J (March 2005). "Septic shock; current pathogenetic concepts from a clinical perspective". Medical Science Monitor : International Medical Journal of Experimental and Clinical Research. 11 (3): RA76–85. PMID 15735579.
  10. Brahm Goldstein et al., International pediatric sepsis consensus, بایگانی‌شده در ۲۶ مه ۲۰۲۰ توسط Wayback Machine Pediatric Critical Care Medicine 2005 Vol. 6, No. 1
  11. Goldstein B, Giroir B, Randolph A (2005). "International pediatric sepsis consensus conference: definitions for sepsis and organ dysfunction in pediatrics". Pediatric Critical Care Medicine. 6 (1): 2–8. doi:10.1097/01.PCC.0000149131.72248.E6. PMID 15636651.
  12. Goldstein, Brahm; Giroir, Brett; Randolph, Adrienne; International Consensus Conference on Pediatric Sepsis (January 2005). "International pediatric sepsis consensus conference: definitions for sepsis and organ dysfunction in pediatrics". Pediatric Critical Care Medicine. 6 (1): 2–8. doi:10.1097/01.PCC.0000149131.72248.E6. ISSN 1529-7535. PMID 15636651.
  13. "Systemic Inflammatory Response Syndrome Treatment & Management". Mescape. 2019-06-26.
  14. Berger MM, Chioléro RL (September 2007). "Antioxidant supplementation in sepsis and systemic inflammatory response syndrome". Critical Care Medicine. 35 (9 Suppl): S584–90. doi:10.1097/01.CCM.0000279189.81529.C4. PMID 17713413.
  15. Rinaldi, S; Landucci, F; De Gaudio, AR (September 2009). "Antioxidant therapy in critically septic patients". Current Drug Targets. 10 (9): 872–80. doi:10.2174/138945009789108774. PMID 19799541.
  16. Bulger EM, Maier RV (February 2003). "An argument for Vitamin E supplementation in the management of systemic inflammatory response syndrome". Shock. 19 (2): 99–103. doi:10.1097/00024382-200302000-00001. PMID 12578114.
  17. Bone RC, Balk RA, Cerra FB, Dellinger RP, Fein AM, Knaus WA, Schein RM, Sibbald WJ (1992). "Definitions for sepsis and organ failure and guidelines for the use of innovative therapies in sepsis. The ACCP/SCCM Consensus Conference Committee. American College of Chest Physicians/Society of Critical Care Medicine". Chest. 101 (6): 1644–55. doi:10.1378/chest.101.6.1644. PMID 1303622.
  18. Voyles, CR; Richardson, JD; Bland, KI; Tobin, GR; Flint, LM; Polk Jr, HC (1981). "Emergency abdominal wall reconstruction with polypropylene mesh: short-term benefits versus long-term complications". Annals of Surgery. 194 (2): 219–223. doi:10.1097/00000658-198108000-00017. PMC 1345243. PMID 6455099.
  19. http://journal.publications.chestnet.org/article.aspx?articleid=1065037
  20. Levy MM, Fink MP, Marshall JC, Abraham E, Angus D, Cook D, Cohen J, Opal SM, Vincent JL, Ramsay G (Apr 2003). "2001 SCCM/ESICM/ACCP/ATS/SIS International Sepsis Definitions Conference". Crit Care Med. 31 (4): 1250–1256. doi:10.1097/01.CCM.0000050454.01978.3B. PMID 12682500.