شهرستان سرچهان

شهرستان سرچهان یکی از شهرستان‌های استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر کره‌ای است.

شهرستان سرچهان
اطلاعات کلی
کشور ایران
استانفارس
مرکز شهرستانکره ای
سایر شهرهاحسامی.، توجردی، باغ صفا
بخش‌هامرکزی، باغ صفا، توجردی
سال تأسیس۱۳۹۸ خورشیدی
اداره
فرماندارحجت علی سلیمی
حوزهٔ انتخابیهآباده، بوانات، خرم‌بید و سرچهان
مردم
جمعیت۲۳٫۱۲۹ نفر (۴۰۱)
تراکم جمعیت۱۱ نفر بر کیلومتر مربع
مذهبشیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت۴۵٫۶۰۰ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا۲٬۴۵۰
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۱۵ درجهٔ سانتی‌گراد
داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۷۱
وبگاهفرمانداری سرچهان

این شهرستان در تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۹۸ از شهرستان بوانات جدا شد و مستقل گردید.[۱]

پیشینه ویرایش

وجود سنگ نگاره‌های تاریخی عصر ایلامی، دوران توتمپرستی و پرستش نیروهای برتر طبیعی گرفته تا پیش از کیش زردتشت که به علت وجود منابع آبی فراوان از مراکز آیین مهرپرستی، پرستش آبهای روان تقدس الهه آب آناهیتا، وجود معبد آب پرستشگاه آب در روستای قلات که توسط پژوهشگران پژوهشکده فارس مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است -کشف یک گور دخمه باستانی و جسد یک دختر قربانی شده مومیایی در دامنه کوه‌های سربره بید ملای روستای گلپا -وجود استودانها یا خرف خانه‌های زرتشتیان کوچ نشین و وجود ده‌ها رشته قنات و قلعه‌های ویران شده در کنار رودخانه‌های دائمی -وجود نامهایی تاریخی همچون: توگردی: توجردی که گرد در فارسی باستان به معنای ده یا آبادی که دارای رونق اقتصادی بوده گفته می‌شده (لغت نامه دهخدا(- مروشاهگان :مروشکان: ,مرو+شاهگان به معنای سرزمین جلگه ای هموار که رودی در آن جریان دارد وزمینهای حاصلخیز دارد - اوجکان :جوکان:و یا، که کان به معنای چشمه و او یا جو بمعنای آب می‌باشد - برازگان: برازجان، روستایی در انتهای بخش سرچهان و در نزدیکی شهرستان خاتم می‌باشد -وجود آب کر به معنای جاری که نام شهر کره ای نیز از آن گرفته شده است و ده‌ها نام باستانی دیگر که همه و همه گویای تاریخ بس کهن این منطقه می‌باشد از دوران اسلامی از حضور اعراب کوچ نشین، کیش اسلام، و وجود آرامگاه حضرت ابوالقاسم از فرزندان امام کاظم و مکان‌های عربی دیگری همچون ابونصر به معنای پدر فتح پیروزی که گویا جنگی در این منطقه روی داده است. وهمچنین وجود صدها قبرستان از مسلمانان از اوایل دوره اسلامی تا کنون که قدیمی‌ترین قبر تاریخ دار کشف شده در روستای دفر به تاریخ ۱۳۷ یکصدو سی و هفت هجری خورشیدی می‌باشد و قدمگاه محمد حنفیه در روستا قلات در نزدیکی توجردی از اوایل دوره اسلامی در سرچهان بوده است گذری بر تاریخ سرچهان در دوره مغولها و صفویه(۱) گویا گذر لطفعلی خان زند آخرین پادشاه زندیه از بوانات به فسا همراه با معدودی از سپاهیان خود از این منطقه (سرچهان) صورت گرفته است و همچنین در دوره قاجار غارت منابع چوب بوانات از تنگ جوکان معروف به باب الجوز و به توپ بستن قلعه بهار نارنج جشنیها و کوچ آنان همراه با عده ای از مردم سرچهان به استان تهران به علت عدم پرداخت مالیات و در گیریهای قزاقان قاجار با طوایف و عشایر لبو محمدی و چهارراهی و جنگ پلیس جنوب با طوایف عربِ خمسه و فارسِ چهارراهی در زمان جنگ جهانی اول که هزار سوار همراه با یک ارابه توپ جنگی از قلعه نیریز به قصد سرکوبی عشایر وارد سرچهان شدند. آنها ابتدا نیروهای خانی خان عرب کدخدای لبو محمدی را در بورو خلع سلاح نموده و در چنارویه به اردوگاه امیر قلی خان سهامی را تار و مار کردند و پس از استراحت به حسامی و چهارراهی حمله نمودند و دست به تخریب قلعه‌ها دو سرکوب مردم بی گناه در تنگ شاه نظر و کوه وول نمودند و صدها راس گوسفند را نابود کردند. فرار عشایر غیور ایل چهارراهی به جزیره بختگان در شهرستان نیریز و همراه شدن امیر لشنی و بستن تنگه ارسنجان توسط قاسم خان نگهبان(چهارراهی) که عده ای از انگلیسی‌ها را به خاک خون کشیدند در اردیبهشت ۱۲۹۷ هجری خورشیدی انجام گرفت.

سرچهان در حدود ۷۰۰سال پیش در زمان اتابکان فارس حکومت ال مظفر از آن به عنوان سرچاه خونسار یاد شده، که در آن زمان جنگی بین شاه شجاع مظفری (همعصر حافظ شیرازی) و همچنین برادرش شاه محمود مظفری حاکم اصفهان در صحرای سرچاه خونسار در محل دشت رئیس و قلعه میاق (در زمان ایلخانان بنا گردیده) درگرفت که منجر به پیروزی شاه شجاع گردید.[نیازمند منبع]

موقعیت جغرافیایی ویرایش

این شهرستان در شمال شرقی استان فارس واقع گردیده که از سمت جنوب با شهرستانهای ارسنجان و بختگان، از سمت شمال با شهرستان بوانات و بخش مزایجان، از سمت مغرب با شهرستان پاسارگاد و خرمبید (مشهد مرغاب قادرآباد) از سمت مشرق با شهرستان‌های خاتم (هرات) و مروست در استان یزد مرز مشترک دارد.[نیازمند منبع]

دین و زبان ویرایش

مردم این شهرستان مسلمان و شیعه مذهب هستند و بیشتر به زبان فارسی سخن می‌گویند.[۲] بیشتر جمعیت شهرستان سرچهان را فارس‌ها (پارسی زبانان) تشکیل می‌دهند که شامل:۱:چهارراهی، ۲:سرچهانی، ۳:جشنی، ۴:حسامی ۵:باغ صفا و …) هستند؛ علاوه بر فارس‌ها اقلیتی ترک‌زبان (۶: طایفه قرایی) و عرب‌زبان (۷: طایفه عرب خمسه) نیز در شهرستان سرچهان ساکن اند.[نیازمند منبع]

تقسیمات کشوری ویرایش

شهرستان سرچهان دارای ۳ بخش، ۶ دهستان و ۴ شهر به شرح زیر است:

شهرستان سرچهان ویرایش

بخش مرکز بخش جمعیت بخش ۱۳۹۵ نام دهستان مرکز دهستان جمعیت دهستان ۱۳۹۵ شهر جمعیت شهر ۱۳۹۵
مرکزی حسامی ۹٬۳۴۴ نفر حسامی جمال‌آباد ۱٬۷۸۱ نفر کره‌ای

حسامی

۳٬۹۵۴ نفر

۳٬۱۳۱ نفر

سرچهان سیاهون ۴۷۸ نفر
توجردی توجردی ۷٬۳۳۱ نفر مروشکان مروشکان ۳٬۸۸۱ نفر توجردی ۲٬۰۲۱ نفر
توجردی توجردی ۱٬۴۲۹ نفر
باغ صفا باغ صفا ۶٬۵۶۸ نفر ارژنگ قنات ابراهیم ۳٬۰۲۸ نفر باغ صفا ۹۰۸ نفر
باغ صفا باغ صفا ۲٬۶۳۲ نفر

جمعیت ویرایش

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان سرچهان برابر با ۲۳٬۱۲۹ نفر بوده است.[۳]

آثار تاریخی ویرایش

 
تل ریگی کره‌ای

منابع ویرایش

  1. سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران (۲۰۲۳-۱۱-۱۸). «تصویب‌نامه در خصوص تقسیمات کشوری شهرستان بوانات استان فارس مصوب ۱۳۹۸/۰۷/۱۰». Qavanin.ir.
  2. «شهر کره‌ای». سیری در ایران. ۴ مرداد ۱۳۹۳.
  3. «درگاه ملی آمار > سرشماری عمومی نفوس و مسکن > نتایج سرشماری > جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال 1395». www.amar.org.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۸.
  4. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.