لیگ فوتبال ایران

لیگ سراسری فوتبال ایران

لیگ فوتبال ایران در سال ۱۳۴۹ با نام جام منطقه ای آغاز شد. از آن زمان تاکنون نیز با وجود تغییرات در نحوه برگزاری و نام مسابقات، این مسابقات تا به امروز برگزار شده‌است. طی ۳۷ دوره برگزاری لیگ، تیم‌های پرسپولیس(۱۳ بار)، استقلال (۸ بار)، پاس تهران (۵ بار)، سپاهان اصفهان (۵ بار) و سایپا تهران (۳ بار)، فولاد خوزستان (۲ بار) و استقلال خوزستان (۱ بار) به قهرمانی رسیدند.

لیگ فوتبال ایران
بنیان‌گذاری۱۳۴۹
کشورایران
کنفدراسیونای‌اف‌سی
دسته‌هااول تا ۱۳۸۰، برتر از ۱۳۸۰ تا کنون
شمار تیم‌هاکنونی: ۱۶ تیم (فصل ۹۹–۹۸)
سطح در مسابقات۱
سقوط بهدسته یک
جام(های) داخلیجام حذفی
سوپر جام
جام(های) بین‌المللیلیگ قهرمانان آسیا
کنونی قهرمانپرسپولیس (سیزدهمین قهرمانی)
(۹۹–۱۳۹۸)
موفق‌ترین تیمپرسپولیس (۱۳ قهرمانی)
پخش تلویزیونیشبکه سه
شبکه ورزش
شبکه شما
شبکه جام جم
شبکه‌های استانی
وبگاه
فصل جاری: ۱۴۰۰–۱۳۹۹

تلاش‌های نخستین و پیشینه لیگ ایرانویرایش

مسابقات جام قهرمانی فوتبال کشورویرایش

نخستین تلاش‌ها برای برگزاری لیگ سراسری در ایران در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی انجام شد. با نظر فدراسیون فوتبال ایران در شهریور ۱۳۳۶ یک دوره مسابقات کشوری بین نمایندگان استان‌ها در شهر اصفهان برگزار شد. تیم تاج تهران که در آن سال با اقتدار عنوان قهرمانی باشگاه‌های تهران را کسب کرده بود به عنوان نماینده باشگاه‌های فوتبال تهران راهی رقابتهای کشوری در اصفهان شد و طی انجام چندین رقابت و بدون شکست به فینال رقابتها رسید و در دیدار نهایی تیم کلونی تبریز (مموریال) را با نتیجه ۳–۰ مغلوب کرد و اولین قهرمان مسابقات قهرمانی ایران ۱۳۳۶ ایران لقب گرفت. در تیر ۱۳۳۹ نیز مسابقاتی مشابه این بار در ساری برگزار شد که در آن تیم جم آبادان به قهرمانی کشور رسید. دو سال بعد در سال ۱۳۴۱ تیم دارایی فاتح چنین تورنمنتی شد و در سال‌های ۱۳۴۶ پاس تهران و ۱۳۴۷ پیکان تهران در این مسابقات به مقام نخست دست یافتند. جدول قهرمانی تاج در لیگ باشگاهی ایران در سال ۱۳۳۶ که این جدول به وضوح بیانگر این است که همهٔ تیم‌های حاضر در آن رقابتها، همگی باشگاهی بودند.[۱]

جام منطقه‌ای: ۵۰ – ۱۳۴۹ویرایش

سال ۱۳۴۹ را می‌توان آغاز رقابت‌های سراسری باشگاهی در ایران نامید. مسابقاتی که برای اولین بار جنبه رقابت‌های باشگاهی به خود گرفت زیرا تمام تیم‌های حاضر در آن باشگاهی بودند. این لیگ معتبرترین جامی بود که تا آن زمان برگزار شده بود، در اولین دوره این رقابت‌ها که با نام جام منطقه‌ای ایران برگزار شد تاج تهران به قهرمانی دست یافت و در دومین دوره این جام تیم پرسپولیس قهرمان شد.

جام تخت جمشید: ۵۷ – ۱۳۵۲ویرایش

در سال ۱۳۵۲ جام تخت جمشید آغاز شد، اولین دوره مسابقات جام تخت جمشید با حضور دوازده تیم آغاز شد، در نهایت و بعد از انجام بازی‌های رفت و برگشت بین تیم‌های حاضر در این مسابقات، پرسپولیس که بر خلاف اکثر تیم‌های حاضر در آن جام از طریق بخش خصوصی اداره می‌شد، عنوان قهرمانی را در اولین دوره این رقابت‌ها از آن خود کرد. تاج تهران تهران نایب قهرمان شد و پاس تهران به مقام سوم دست یافت. در سال ۱۳۵۳ تاج تهران توانست عنوان قهرمانی را به دست آورد اما در سال ۱۳۵۴ بار دیگر پرسپولیس فاتح این رقابت‌ها نام گرفت. در سال‌های ۱۳۵۵ و ۱۳۵۶ این تیم پاس تهران بود که موفق شد دو جام قهرمانی متوالی را بر بالای سر ببرد. ششمین دوره این مسابقات به دلیل انقلاب ایران ناتمام ماند تا فوتبال باشگاهی ایران برگزار نشود و تیم‌ها در لیگ‌های استانی شرکت کنند.

توضیحات: جام تخت جمشید در ۶ دوره برگزار شد که دوره ششم آن به دلیل تقارن با انقلاب ۱۳۵۷ ناتمام ماند. سه تیم پرسپولیس، تاج تهران و پاس تهران موفق به کسب عنوان قهرمانی شدند.
این جدول تا پایان دور پنجم تنظیم شده‌است و دور ششم به دلیل ناتمام ماندن آن در این جدول محسوب نشده‌است.
در لیگ تخت جمشید برای هر برد ۲ امتیاز و برای هر مساوی ۱ امتیاز در نظر گرفته می‌شده‌است.

۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷ویرایش

وقوع انقلاب در ایران و همچنین جنگ با عراق باعث شد لیگ فوتبال ایران با یک دهه وقفه مواجه شود. در این سال‌ها مسابقات فوتبال در داخل کشور با حضور تیم‌هایی با نام استان‌ها یا مسابقات باشگاهی با تعداد محدود در داخل استان‌ها برگزار می‌شد.

لیگ قدس: ۶۹ – ۱۳۶۸ویرایش

در سال ۱۳۶۸ این مسابقات به صورت سراسری با عنوان جام قدس برگزار شد و اولین لیگ فوتبال ایران بعد از انقلاب که سیزدهمین دوره تمام ادوار لیگ فوتبال ایران بود، استقلال تهران موفق شد به مقام قهرمانی دست یابد. در پایان این رقابت‌ها و در دوره ریاست ناصر نوآموز بر فدراسیون فوتبال ایران، طرح برگزاری مسابقاتی با عنوان جام آزادگان با حضور تیم‌هایی از سراسر ایران تصویب شد.

جام آزادگان: ۸۰–۱۳۷۰ویرایش

پاس فاتح اولین دوره جام آزادگان که در سال ۱۳۷۰ برگزار شد نام گرفت. این تیم در سال بعد هم موفق به کسب عنوان قهرمانی در این جام شد و در همین زمان نیز جام قهرمانی باشگاه‌های آسیا را با شکست نماینده عربستان در دیدار فینال به ایران آورد. پس از دو قهرمانی متوالی پاس تهران نوبت به سایپا تهران رسید تا در سال‌های ۱۳۷۲ و ۱۳۷۳ دو بار پیاپی فاتح این جام شوند. پرسپولیس در سال‌های ۱۳۷۴ و ۱۳۷۵جام قهرمانی را از آن خود کرد. در سال ۱۳۷۶ استقلال فاتح این رقابت‌ها نام گرفت. در سال‌های ۱۳۷۷–۷۸ و ۱۳۷۸–۷۹ مجدداً پرسپولیس و در آخرین دوره یعنی ۱۳۷۹–۸۰ استقلال قهرمان رقابتها شد.

توضیحات: لیگ آزادگان در ۱۰ دوره برگزار شد.
این جدول تا پایان دور دهم تنظیم شده‌است.
در چهار دوره اول لیگ آزادگان برای هر برد ۲ امتیاز و برای هر مساوی ۱ امتیاز در نظر گرفته می‌شده‌است.

جام خلیج فارس: هم‌اکنون–۱۳۸۰ویرایش

در چهارمین سال ریاست صفایی فراهانی بر فدراسیون فوتبال، هیئت رئیسه سازمان لیگ تصمیم به برگزاری لیگ حرفه‌ای در مسابقات باشگاهی ایران گرفت که در نهایت نام لیگ برتر روی آن نهاده شد. برنامه‌های این لیگ با هدف پیشرفت فوتبال باشگاهی در ایران تدوین و تصویب شد. در این مدت نحوه سقوط و صعود تیم‌ها به این مسابقات بارها تغییر کرده‌است. به گفته بهمن حسین پور سفیر ایران در ترکیه، وی قوانین لیگ حرفه‌ای فوتبال ترکیه را به ایران ارسال کرده و اساسنامه لیگ حرفه‌ای ایران بر اساس قوانین لیگ حرفه‌ای فوتبال ترکیه تدوین شده‌است.[۲] اولین دوره لیگ برتر با حضور ۱۴ تیم آغاز شد، ۱۲ تیم آخرین دوره جام آزادگان، به اضافه دو تیم ملوان و ابومسلم که از زیرگروه صعود کرده بودند، تیم‌های حاضر در این مسابقات را تشکیل می‌دادند. این رقابت‌ها از روز یازدهم آبان ماه سال ۱۳۸۰ آغاز شد و با قهرمانی پرسپولیس به پایان رسید.


منبع:[۴]

نکات:
۱- امتیازات کسر شده در ادوار لیگ برتر از جمع امتیازات کسر شده است
۲- گلهای بازیهایی که نتایجش با رای کمیته انضباطی تعیین شده است در جدول لحاط نشده است

به‌ روز رسانی: تا پایان نوزدهمین دوره لیگ برتر

نکاتویرایش

  1. این تیم که در چند فصل اول لیگ برتر با نام سایپا تهران در مسابقات حاضر میشد به سایپا کرج تغییر نام داد و بازیهای این تیم نیز در شهر کرج برگزار میشد ولی از لیگ پانزدهم دوباره با نام سایپا تهران در مسابقات به میدان رفت و بازیهایش نیز به ورزشگاههای شهر تهران منتقل شد
  2. این تیم سه فصل با نام صبا باطری تهران در لیگ برتر شرکت کرده و سپس به صبای قم تغییر نام داده است
  3. این تیم سه فصل با نام پیکان قزوین در لیگ برتر شرکت کرده است
  4. این تیم دو فصل با نام مقاومت سپاسی شیراز در لیگ برتر بازی کرده است
  5. شش فصل با نام پاس تهران در لیگ برتر حاضر بود و سپس به پاس همدان تغییر نام داد و چهار فصل هم با این نام در لیگ برتر حاضر بود
  6. نام اصلی این تیم راه‌آهن تهران میباشد ولی با نامهایی چون راه‌آهن شهرری و راه‌آهن یزدان نیز در مسابقات لیگ برتر به میدان رفت
  7. نام اصلی این تیم نفت تهران میباشد ولی با نامهایی چون نفت طلاییه و نفت نوین تهران نیز در مسابقات لیگ برتر به میدان رفت
  8. این تیم در اولین دوره لیگ برتر با نام استقلال رشت در مسابقات حاضر بود سپس دو فصل نیز با نام پگاه بازی کرد و از فصل چهارم حضورش به داماش گیلان تغییر نام داد
  9. این تیم چهار فصل با نام پدیده در لیگ برتر حاضر شد و سپس به شهرخودرو تغییر مالکیت داد
  10. با اینکه در محافل رسمی از مشکی‌پوشان به عنوان نام این تیم یاد میشد ولی در محافل عمومی نام این تیم سیاه‌جامگان نوشته و صدا میشد

منابعویرایش

تعداد تیم‌هاویرایش

تعداد تیم‌ها در ادوار لیگ ایران
از تا تعداد دوره تعداد تیم‌ها
۱۳۴۹ ۱۳۵۰ ۲ ۸
۱۳۵۲ ۱۳۵۳ ۲ ۱۲
۱۳۵۴ ۱۳۵۶ ۳ ۱۶
۱۳۶۸ ۱۳۶۹ ۱ ۲۲
۱۳۷۰ ۱۳۷۰ ۱ ۱۲
۱۳۷۱ ۱۳۷۱ ۱ ۱۶
۱۳۷۲ ۱۳۷۲ ۱ ۱۴
۱۳۷۳ ۱۳۷۳ ۱ ۲۴
۱۳۷۴ ۱۳۷۸ ۴ ۱۶
۱۳۷۸ ۱۳۷۹ ۱ ۱۴
۱۳۷۹ ۱۳۸۰ ۱ ۱۲
۱۳۸۰ ۱۳۸۳ ۳ ۱۴
۱۳۸۳ ۱۳۸۶ ۳ ۱۶
۱۳۸۶ ۱۳۹۲ ۶ ۱۸
۱۳۹۲ اکنون ۷ ۱۶

قهرمانانویرایش


مسابقات جام قهرمانی ایران

جام منطقه‌ای ایران

جام تخت جمشید

جام قدس

جام آزادگان

جام خلیج فارس

یادداشت:

  • در سال ۱۳۵۷ تیم تاج به استقلال تغییر نام داد.
  • در سال ۱۳۶۴ پرسپولیس ابتدا به آزادی و سپس به پیروزی تغییر نام داد اما در تمامی این مدت در سطح جامعه از این تیم با عنوان پرسپولیس یاد می‌شد. در نهایت در سال ۱۳۹۱ به صورت رسمی برند پرسپولیس برای این تیم ثبت‌شد.
  • لیگ آزادگان هم‌اکنون به لیگ دسته اول فوتبال ایران اطلاق می‌شود.
  • پرسپولیس با چهار قهرمانی متوالی، رکورددار بیشترین قهرمانی‌های متوالی در تاریخ لیگ فوتبال ایران است.

جدول ادوار لیگ‌های ایرانویرایش

پرسپولیس تنها تیمی است که در همه ادوار لیگ حاضر بوده‌است،[۵] این تیم تنها در چهاردهمین دوره برگزاری لیگ فوتبال در ایران و به علت داشتن تعداد زیادی ملی پوش (۷ بازیکن) و حضور تیم ملی در جام جهانی ۱۹۹۸ از بازی‌های لیگ کناره‌گیری کرد.[۶] در دوره‌های لیگ برتر خلیج فارس، استقلال، پرسپولیس، سپاهان، ذوب آهن و سایپا پنج تیمی هستند که سابقه حضور در تمامی ادوار آن را دارند.[۷][۸]

تعداد حضور تیمها در لیگ فوتبال ایرانویرایش

تاریخ به روز رسانی: ۹ مرداد ۱۳۹۹

تیم‌های لیگ فوتبال ایران برپایه فصل و رتبهویرایش

از ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۷ویرایش

تا ۱۳۸۰ویرایش

لیگ برترویرایش

یادداشتویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ به صورت گروهی در ۲ گروه برگزار شد.

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. «مشروح بازی‌های رقابت‌های قهرمانی کشوری در سال ۱۳۳۶»، وبگاه طرفداری
  2. «گفتگوی مشروح ایرنا با حسین پور سفیر جمهوری اسلامی ایران»، وبگاه سفارت ج.ا. ایران در آنکارا
  3. «رکورد۱۲ امتیازی پرسپولیس در ناکامی!». ورزش سه. ۱۶ بهمن ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۸.
  4. «جدول کلی لیگ برتر ایران».
  5. ایران، عصر (۲۰۱۰-۰۷-۲۵). «همه آمار و ارقام لیگ در ایران». عصر ایران. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۲۴.
  6. «عکسهای کمیاب (62)/ پرسپولیسی که از لیگ کنار کشید - مشرق نیوز». مشرق نیوز. ۲۰۱۴-۰۹-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۲۴.
  7. «۵ تیمی که در لیگ برتر رکورددار هستند - مشرق نیوز». مشرق نیوز. ۲۰۱۹-۱۱-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۲۴.
  8. مدال، تحریریه (۲۰۱۹-۱۱-۰۶). «پنج تیمی که در لیگ برتر رکورددار هستند». مدال. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۲۴.