جام حذفی فوتبال ایران

مسابقات فوتبال ایرانی

جام حذفی فوتبال ایران نام مسابقات حذفی فوتبال در ایران است. این جام در بزرگداشت و یادبود آزادسازی خرمشهر با عنوان «یادوارهٔ آزادسازی خرمشهر» برگزار می‌شود.[۱][۲] به همین مناسبت نیز در سالیان اخیر بازی پایانی این مسابقات در ورزشگاه نفت و گاز اروندان شهر خرمشهر برگزار می‌شد.

جام حذفی فوتبال ایران
Cup-hazfi-IRAN-logo.svg
سال بنیان‌گذاری۱۳۵۵ (۴۴ سال پیش)
سرزمین ایران
تعداد تیم‌های حاضر۶۵ تیم
آخرین قهرمانتراکتور (دومین قهرمانی)
موفق‌ترین باشگاهاستقلال (۷ قهرمانی)
پخش تلویزیونیشبکه سه
شبکه جهانی جام جم
شبکه ورزش
شبکه‌های استانی
وبگاهhazfi-cup.com
Soccerball current event.svg جام حذفی فوتبال ایران ۹۹–۱۳۹۸

هم‌اکنون فدراسیون فوتبال ایران این جام را به صورت تک‌حذفی و تک‌بازی برگزار می‌کند و یکی از سهمیه‌های اصلی ایران در لیگ قهرمانان آسیا به قهرمان جام حذفی تعلق می‌گیرد.[۳][۴] قهرمان جام حذفی، نمایندهٔ اصلی فوتبال ایران در لیگ قهرمانان آسیا است و تنها با برگزاری شش مسابقه هر تیمی می‌تواند مستقیماً به آسیا صعود کند.[۵] از سال ۱۳۵۵ تاکنون ۳۲ دوره از مسابقات جام حذفی برگزار شده‌است و ۱۳ تیم قهرمانی در این جام را تجربه کرده‌اند.[۶]

پیشینهویرایش

 
جام از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۴
 
جام از ۱۳۹۵ به بعد

مسابقات جام حذفی ایران برای نخستین بار در سال ۱۳۵۵ و در دورهٔ ریاست کامبیز آتابای بر فدراسیون فوتبال ایران برگزار شد. در ابتدا این رقابت‌ها به «جام پهلوی» معروف بود و پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ با نام «جام حذفی» برگزار شد. تیم ملوان بندرانزلی با برتری ۴−۱ برابر تراکتورسازی تبریز در فینال جام حذفی ۱۳۵۵، نخستین عنوان قهرمانی جام حذفی ایران را به خود اختصاص داد.[۷]

تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران یک دورهٔ دیگر از مسابقات حذفی به انجام رسید که با قهرمانی تاج تهران همراه بود. پس از آن به دلیل وقوع انقلاب و آغاز جنگ ایران و عراق مسابقات جام حذفی ایران برای ۸ سال (از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۵) برگزار نشد.

در سال ۱۳۶۵ مسابقات جام حذفی دوباره از سر گرفته شد. از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۸ که لیگ سراسری فوتبال باشگاه‌های ایران وجود نداشت، جام حذفی تنها مسابقات سراسری و ملی ایران به‌شمار می‌رفت و قهرمان آن به مسابقات جام باشگاه‌های آسیا راه پیدا می‌کرد. با این حال پس از آغاز دوبارهٔ مسابقات لیگ سراسری در ایران و بنیانگذاری مسابقات جام برندگان جام آسیا توسط کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) در سال (۹۱–۱۹۹۰)، نحوهٔ مشخص شدن نمایندگان ایران در مسابقات آسیایی دگرگون شد؛ بدین ترتیب که قهرمان لیگ فوتبال ایران به قدیمی‌ترین و بالاترین سطح مسابقات جام قارهٔ آسیا جام باشگاه‌های آسیا راه می‌یافت و قهرمان جام حذفی ایران راهی مسابقات جام برندگان جام آسیا می‌شد. AFC در فصل ۲۰۰۳−۲۰۰۲، تصمیم به ادغام مسابقات جام برندگان جام آسیا و جام باشگاه‌های آسیا و سوپرجام باشگاه‌های آسیا گرفت که در پی آن مسابقات با نام لیگ قهرمانان آسیا راه‌اندازی شد. از آن پس، قهرمان جام حذفی ایران همواره یکی از نمایندگان فوتبال ایران در مسابقات لیگ قهرمانان بوده‌است و این موضوع، اهمیت ویژه‌ای را به مسابقات جام حذفی داده‌است.

دوره‌های جام حذفیویرایش

جدول زیر نشان دهنده دوره‌های برگزار شده جام حذفی به همراه تعداد تیم‌های حاضر در هر دوره، قهرمان آن دوره و تاریخ‌های آغاز و پایان هر دوره است. در بسیاری از دوره‌های جام حذفی بازی‌های فینال به صورت رفت و برگشتی انجام شد، در آن دوره‌های تاریخ پایان جام حذفی، تاریخ بازی برگشت فینال در نظر گرفته شده‌است.

دوره‌های جام حذفی فوتبال ایران
دوره فصل تاریخ برگزاری تیم‌ها مرحله‌ها مسابقات قهرمان منبع
آغاز مرحله نخست فینال
۱ ۱۳۵۵ ۲۶ فروردین ۱۳۵۵ ۳ دی ۱۳۵۵ ۳۲ ۵ ملوان بندرانزلی [۸]
۲ ۵۷–۱۳۵۶ ۱۳ آبان ۱۳۵۶ ۱۲ تیر ۱۳۵۷ ۳۲ ۵ تاج تهران
۳ ۱۳۶۵ ۱۳۶۵ ۱۳۶۶ ملوان بندرانزلی
۴ ۱۳۶۶ ۱۳۶۶ ۱۳۶۷ پیروزی تهران
۵ ۱۳۶۷−۶۸ ۱۳۶۷ ۱۳۶۸ شاهین اهواز
۶ ۱۳۶۹ ۱۳۶۹ ۲۶ اسفند ۱۳۶۹ ملوان بندرانزلی
۷ ۱۳۷۰−۷۱ ۱۳۷۰ ۱۳۷۱ پیروزی تهران
۸ ۱۳۷۲ ۱۳۷۲ ۱۳۷۳ سایپا تهران
۹ ۱۳۷۳ ۱۳۷۳ ۱۳۷۴ بهمن کرج
۱۰ ۱۳۷۴−۷۵ ۱۳۷۴ ۱۸ تیر ۱۳۷۵ استقلال تهران
۱۱ ۱۳۷۵−۷۶ ۱۳۷۵ شهریور ۱۳۷۶ برق شیراز
۱۲ ۱۳۷۷−۷۸ ۱۳۷۷ ۲۰ تیر ۱۳۷۸ پیروزی تهران
۱۳ ۱۳۷۸−۷۹ ۲۴ آذر ۱۳۷۸ ۲۷ خرداد ۱۳۷۹ استقلال تهران
۱۴ ۱۳۷۹−۸۰ ۱۸ اسفند ۱۳۷۹ ۲۴ تیر ۱۳۸۰ فجرسپاسی شیراز
۱۵ ۱۳۸۰−۸۱ ۲۳ مهر ۱۳۸۰ ۳۰ خرداد ۱۳۸۱ استقلال تهران
۱۶ ۱۳۸۱−۸۲ ۲۳ مهر ۱۳۸۱ ۱۹ تیر ۱۳۸۲ ذوب‌آهن اصفهان
۱۷ ۱۳۸۲−۸۳ مرداد ۱۳۸۲ ۱۷ تیر ۱۳۸۳ سپاهان اصفهان
۱۸ ۱۳۸۳−۸۴ ۱۴ فروردین ۱۳۸۴ ۲۴ تیر ۱۳۸۴ صبا باتری تهران
۱۹ ۱۳۸۴−۸۵ ۳ آذر ۱۳۸۴ ۳۱ شهریور ۱۳۸۵ سپاهان اصفهان
۲۰ ۱۳۸۵−۸۶ ۱۰ آذر ۱۳۸۵ ۲۶ خرداد ۱۳۸۶ سپاهان اصفهان
۲۱ ۱۳۸۶−۸۷ ۲۳ مهر ۱۳۸۶ ۲۷ خرداد ۱۳۸۷ ۱۰۰ ۸ ۷۴ استقلال تهران
۲۲ ۱۳۸۷−۸۸ ۱۸ مهر ۱۳۸۷ ۱ خرداد ۱۳۸۸ ۱۱۵ ۸ ۹۷ ذوب‌آهن اصفهان
۲۳ ۱۳۸۸−۸۹ ۱۸ آبان ۱۳۸۸ ۳ خرداد ۱۳۸۹ ۱۱۵ ۸ ۱۱۵ پرسپولیس تهران
۲۴ ۱۳۸۹−۹۰ ۲۵ شهریور ۱۳۸۹ ۲۰ خرداد ۱۳۹۰ ۷۹ ۸ ۷۹ پرسپولیس تهران
۲۵ ۱۳۹۰−۹۱ ۲۱ شهریور ۱۳۹۰ ۲۵ اسفند ۱۳۹۰ ۱۰۰ ۸ ۹۹ استقلال تهران
۲۶ ۱۳۹۱−۹۲ ۲۳ آذر ۱۳۹۱ ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۲ ۳۲ ۵ ۳۱ سپاهان اصفهان
۲۷ ۱۳۹۲−۹۳ ۱۳ شهریور ۱۳۹۲ ۲۵ بهمن ۱۳۹۲ ۱۰۳ ۹ ۷۸ تراکتورسازی تبریز
۲۸ ۱۳۹۳−۹۴ ۱۰ شهریور ۱۳۹۳ ۱۱ خرداد ۱۳۹۴ ۱۰۲ ۹ ۷۸ ذوب‌آهن اصفهان
۲۹ ۱۳۹۴−۹۵ ۵ شهریور ۱۳۹۴ ۹ خرداد ۱۳۹۵ ۸۰ ۷ ۷۸ ذوب‌آهن اصفهان
۳۰ ۱۳۹۵−۹۶ ۲۲ شهریور ۱۳۹۵ ۲ خرداد ۱۳۹۶ ۹۴ ۷ ۵۲ نفت تهران
۳۱ ۱۳۹۶−۹۷ ۱۶ مرداد ۱۳۹۶ ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷ ۶۲ ۷ ۵۷ استقلال تهران
۳۲ ۱۳۹۷−۹۸ ۲۴ مرداد ۱۳۹۷ ۱۲ خرداد ۱۳۹۸ ۶۲ ۸ ۵۶ پرسپولیس تهران
۳۳ ۱۳۹۸−۹۹ ۱ شهریور ۱۳۹۸ ۱۳ شهریور ۱۳۹۹ ۹۶ ۸ ۶۵ تراکتور تبریز

برندگان و فینالیست‌هاویرایش

قهرمانی‌ها بر پایه تیم‌هاویرایش

# باشگاه قهرمانی نایب قهرمانی قهرمانی‌ها نایب قهرمانی‌ها
۱ استقلال ۷ ۵ ۱۳۹۶−۹۷، ۱۳۹۰−۹۱، ۱۳۸۶−۸۷

۱۳۸۰−۸۱، ۱۳۷۸−۷۹، ۱۳۷۴−۷۵

۵۷–۱۳۵۶

۱۳۹۸−۹۹، ۹۵–۱۳۹۴، ۸۳–۱۳۸۲

۷۸–۱۳۷۷، ۱۳۶۹

۲ پرسپولیس ۶ ۲ ۱۳۹۷−۹۸، ۱۳۸۹−۹۰، ۱۳۸۸−۸۹

۱۳۷۷−۷۸، ۱۳۷۰−۷۱، ۱۳۶۶

۱۳۹۱−۹۲، ۸۵–۱۳۸۴
۳ ذوب‌آهن ۴ ۱ ۱۳۹۴−۹۵، ۱۳۹۳−۹۴، ۱۳۸۷−۸۸

۱۳۸۱−۸۲

۱۳۷۹−۸۰
۴ سپاهان ۴ ۰ ۱۳۹۱−۹۲، ۱۳۸۵−۸۶، ۱۳۸۴−۸۵

۱۳۸۲−۸۳

۵ ملوان ۳ ۴ ۱۳۶۹، ۱۳۶۵، ۱۳۵۵ ۱۳۸۹−۹۰، ۷۱–۱۳۷۰، ۶۸–۱۳۶۷

۱۳۶۶

۶ تراکتور ۲ ۳ ۱۳۹۸−۹۹، ۱۳۹۲−۹۳ ۱۳۹۵−۹۶، ۱۳۷۳، ۱۳۵۵
۷ بهمن ۱ ۲ ۱۳۷۳ ۱۳۷۸−۷۹، ۷۶–۱۳۷۵
فجر سپاسی ۱ ۲ ۱۳۷۹−۸۰ ۱۳۸۱−۸۲،‌ ۸۲–۱۳۸۱
۹ برق شیراز ۱ ۱ ۱۳۷۵−۷۶ ۱۳۷۴−۷۵
صبا باتری تهران ۱ ۱ ۱۳۸۳−۸۴ ۱۳۸۵−۸۶
نفت تهران ۱ ۱ ۱۳۹۵−۹۶ ۱۳۹۳−۹۴
۱۲ شاهین اهواز ۱ ۰ ۱۳۶۷−۶۸
سایپا ۱ ۰ ۱۳۷۲
۱۴ داماش گیلان ۰ ۲ ۱۳۹۷−۹۸، ۸۷–۱۳۸۶
۱۵ هما ۰ ۱ ۵۷–۱۳۵۶
خیبر خرم‌آباد ۰ ۱ ۱۳۶۵
جنوب اهواز ۰ ۱ ۱۳۷۲
ابومسلم ۰ ۱ ۱۳۸۳−۸۴
راه‌آهن ۰ ۱ ۱۳۸۷−۸۸
گسترش فولاد ۰ ۱ ۱۳۸۸−۸۹
شاهین بوشهر ۰ ۱ ۱۳۹۰−۹۱
مس کرمان ۰ ۱ ۱۳۹۲−۹۳
خونه به خونه بابل ۰ ۱ ۱۳۹۶−۹۷

منبع: رده‌بندی جام حذفی ایران

قهرمانی بر پایه شهرویرایش

شهر قهرمانی‌ها باشگاه‌ها
تهران
۱۶
استقلال (۷)، پرسپولیس (۶)، صباباتری (۱)، نفت (۱)، سایپا (۱)
اصفهان
۸
ذوب‌آهن (۴)، سپاهان (۴)
بندر انزلی
۳
ملوان (۳)
شیراز
۲
فجر سپاسی (۱)، برق شیراز (۱)
تبریز
۲
تراکتور (۲)
کرج
۱
بهمن (۱)
اهواز
۱
شاهین اهواز (۱)

قهرمانی بر پایه استانویرایش

استان قهرمانی‌ها باشگاه‌ها
تهران
۱۷
استقلال (۷)، پرسپولیس (۶)، صباباتری (۱)، نفت (۱)، سایپا (۱)، بهمن (۱)
اصفهان
۸
ذوب‌آهن (۴)، سپاهان (۴)
گیلان
۳
ملوان (۳)
فارس
۲
فجر سپاسی (۱)، برق شیراز (۱)
آذربایجان شرقی
۲
تراکتور (۲)
خوزستان
۱
شاهین اهواز (۱)
  • توضیح: پیش از تشکیل استان البرز در سال ۱۳۸۹، کرج یکی از شهرهای استان تهران بود؛ بنابراین تیم بهمن کرج نیز در زمان قهرمانی یکی از نمایندگان استان تهران بوده‌است.

شگفتی‌های جام حذفیویرایش

اگرچه در تاریخ فوتبال بارها پیش آمده که یک تیم از لیگ سطح سوم و حتی سطح چهارم لیگ سراسری کشوری به فینال جام حذفی راه پیدا کند (برای نمونه نگاه کنید به فهرست فینال‌های جام حذفی آلمان یا جام حذفی فرانسه) یا حتی قهرمان شود (فصل ۸۳–۱۹۸۲ جام حذفی لهستان، فصل ۲۰۱۲–۲۰۱۳ جام حذفی اتریش یا فصل ۱۹۹۹–۲۰۰۰ در جام حذفی مراکش)[۹] اما در جام حذفی ایران داماش گیلان برای نخستین بار در سال ۹۸–۱۳۹۷ به عنوان یک تیم از لیگ سطح سوم فوتبال کشور (لیگ دسته دوم) موفق به حضور در فینال شد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «سازمان لیگ تأیید کرد؛ فینال جام حذفی در خرمشهر». ایسنا. ۲۸ فروردین ۱۳۹۷.
  2. «رونمایی از کاپ جام حذفی در خرمشهر». ورزش سه. ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  3. «استقلال، العین، الهلال و الدحیل در گروه مرگ/ تقابل دوبارهٔ پرسپولیس و السد». ایسنا. ۱ آذر ۱۳۹۷.
  4. «استقلال تهران قهرمان جام حذفی ایران شد». دویچه‌وله فارسی. ۳ می ۲۰۱۸.
  5. محمد تقوی (۲۱ دسامبر ۲۰۱۶). «استقلال ناکام بزرگ جام حذفی». بی‌بی‌سی فارسی.
  6. «لیست قهرمانان جام حذفی فوتبال ایران». وبگاه جام حذفی. دریافت‌شده در ۲۸ فوریه ۲۰۱۴.
  7. «اولین قهرمان جام حذفی ایران». وبگاه گل. ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱.
  8. «اولین دوره جام حذفی 1355». takhtejamshidcup.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۴-۰۱.
  9. «Minnows in Cup Finals». بنیاد آماری سند. ورزش. فوتبال. ۱۱ ژوئیه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۹ مرداد ۱۳۹۸.

پیوند به بیرونویرایش