موزه کتاب و میراث مستند ایران


موزه کتاب و میراث مستند ایران، موزه‌ای تاریخی و هنری بر پایه نمایش آثار کاغذی و یکی از بخش‌های سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران است. در این موزه، آثاری همچون اسناد ارزشمند تاریخی، نسخ خطی، مرقعات، کتاب‌های کمیاب و نفیس چاپی، منابع غیرکتابی، تابلوهای خوشنویسی و نقاشی، نشریات و آثار مرتبط با برخی از مشاهیر به نمایش گذاشته شده‌است.[۱]

موزه کتاب و میراث مستند ایران
لوگوی موزه کتاب و میراث مستند ایران
نمای داخلی موزه کتاب و میراث مستند
نقشه موقعیت موزه کتاب و میراث مستند ایران
تأسیس۲۴ بهمن ۱۳۹۴ خورشیدی
موقعیتایران، تهران، بزرگراه حقانی، بلوار کتابخانه ملی ایران، ساختمان کتابخانه ملی ایران
نوعموزه تاریخی-هنری
مؤسسسید رضا صالحی امیری (رییس وقت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران)
مدیرنخستین مدیر آفرین امامی (از ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷)؛ مدیر کنونی بهروز خرم (از سال ۱۳۹۷ تا کنون)
معماریوسف شریعت‌زاده و محسن میرحیدر
وبگاهwww.nlai.ir/museum
روزهای کاری: شنبه تا چهارشنبه

ساعت ۸ تا ۱۶

بازدید برای عموم آزاد است

تاریخچهویرایش

این موزه، در بهمن‌ماه ۱۳۹۴ خورشیدی، در ساختمان کتابخانه ملی، واقع در بزرگراه حقانی تهران با حضور معاون رییس جمهور وقت، اسحاق جهانگیری، گشایش یافت.[۲]

پیش از آن، آثار گنجینه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در تالارهای گوناگون به صورت مستقل به نمایش درمی‌آمد که در دوره ریاست سید رضا صالحی امیری، تصمیم بر تغییر کاربری یکی از مخازن، برای تمرکز نمایش آثار و گشایش رسمی موزه‌ای برای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران اتخاذ گردید. هدف از تشکیل آن، ارتقای فرهنگ جامعه و اشاعه فرهنگ ایرانی اسلامی از طریق نمایش گنجینه‌های سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران بوده‌است.

بخش‌هاویرایش

موزه کتاب و میراث مستند ایران، دارای دو بخش اصلی است:

  • تالار نمایشگاه آثار؛ در این تالار آثار در قالب نمایشگاه‌های فصلی و موضوعی در معرض دید عموم قرار می‌‌گیرند. آثار نمایشگاه‌های فصلی با توجه به غنای مخازن سازمان و متناسب با مناسبت خاص تاریخی برگزیده شده و به صورت چرخشی به نمایش درمی‌آیند.
  • سالن اجتماعات؛ این تالار برای برگزاری رویدادهای فرهنگی و هنری، نمایش فیلم، کارگاه آموزشی، نشست و کنفرانس طراحی شده‌است.

سردیس فردوسیویرایش

 
سردیس حکیم ابوالقاسم فردوسی
 
امضای ابوالحسن صدیقی بر سردیس ابوالقاسم فردوسی

در موزه کتاب و میراث مستند سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران سردیسی از حکیم ابوالقاسم فردوسی نگهداری می‌شود که در تاریخ ۶ اسفند ماه ۱۳۹۸ خورشیدی از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور به شماره ۱۴۴۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این اثر ارزشمند در ۱۳۱۳ خورشیدی، توسط ابوالحسن صدیقی خلق و پس از آن در سرسرای ساختمان قدیم و تاریخی کتابخانه ملی ایران واقع در خیابان سی تیر نصب گردید که با انتقال ساختمان کتابخانه ملی، در حال حاضر در محل موزه کتاب و میراث مستند ایران واقع در ساختمان جدید کتابخانه ملی در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته است. ابعاد این سردیس ۵۰ در ۲۶ با ارتفاع ۷۰ سانتی‌متر بوده و جنس عمده‌ی آن از گچ ساخته شده و در پایین آن امضای استاد و تاریخ ساخت وجود دارد. [۳]

یادگارهای اساتیدویرایش

 
یادمان بانو پوری سلطانی
 
یادمان جلال آل احمد

این موزه، افزون بر آثار هنری، به نگهداری و نمایش یادگارهای استادانی همچون محمدعلی جمالزاده، ایرج افشار، محدث ارموی، محمود حسابی، جلال آل احمد و دیگران می‌پردازد. از آن جمله می‌توان به یادگارها و اتاق کار پوری سلطانی اشاره کرد که در آبان‌ماه ۱۳۹۷ به پاس زحمات این بانوی کتابدار و همه کتابداران ایران، در این موزه رونمایی گردید. [۴]

تمبر نوروزیویرایش

 
تمبر جشن جهانی نوروز ۱۳۹۸ خورشیدی

در پایان سال ۱۳۹۷ خورشیدی همکاری متقابلی میان موزه کتاب و میراث مستند و موزه ارتباطات (موزه پست و ارتباطات ایران) به وجود آمد که حاصل آن، طراحی تمبر نوروز ۱۳۹۸، با استفاده از یکی از نگاره‌های نسخه خطی دیوان حافظ شیرازی، با تاریخ ۸۷۸ هجری قمری، متعلق به کتابخانه ملی ایران بود. این نگاره زیبا که بزم شادمانی و پناه بردن انسان‌ها به دامان طبیعت را در بهار نشان می دهد با غزل زیبای حافظ با مطلع «خوش آمد گل وز آن خوشتر نباشد ...» همراه است. این تمبر، در ۲۲ اسفندماه ۱۳۹۷، در شمارگان هفتاد هزار دوره، از زیباترین تمبرهای ایرانی است که به عنوان پنجاه و پنجمین تمبر با مناسبت جشن جهانی نوروز به چاپ رسیده‌است.[۵]

نمایشگاه‌هاویرایش

در این موزه، شماری وقایع فرهنگی رقم خورده‌است:

کهن‌ترین آثار موزهویرایش

 
کهن‌ترین نسخه خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
 
کهن‌ترین سند سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
  • کهن‌ترین سند تاریخی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران فرمانی از سلطان ابوسعید بهادرخان ایلخانی است. متن سند به خط تعليق رايج در اسناد ديوانی دوره ایلخانیان نگاشته شده و در بخش پايانی آن، فرمانی از سلطان ابوسعيد است. اين فرمان در منطقه كوهك فارس به تاريخ ربيع‌الاول سال ۷۲۶ هجری قمری صادر شده‌است. نام اميران صاحب آل تمغا و همچنين نام شخص و روستای متعلق به وی، از میان رفته‌است. اما مضمون مستفاد از سطرهای باقی مانده؛ تاكيد بر خارج بودن يك روستای فارس از املاك حكومتی آل اينجو و تعلق آن به يك شخص و معافیت او از انواع ماليات است. این سند دارای دو مهر قرمز و يك مهر سياه در قسمت رو و شش مهر در پشت بوده كه به كارگزاران ديوانی تعلق داشته‌است. متن مهرها به خط اویغوری و عربی نگاشته شده‌است. بخش عربی مهرها عمدتا شعارهای اصلی مسلمانان را شامل می‌گردد.

معتبرترین آثار موزهویرایش

 
جلد لاکی روغنی نسخه خطی قرآن

شماری از آثار نفیسی که در این موزه به نمایش درآمده؛ بدین شرح است:

 
مرقع صلواتیه؛ متن از خواجه نصیرالدین طوسی؛ تاریخ ۱۰۶۴ق
 
طومار قرآن؛ سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

نگارخانهویرایش

شماری از تصاویر و آثار موزه کتاب و میراث مستند ایران:

پانویسویرایش

  1. ایران، پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی. «موزه کتاب و میراث مستند ایران گشایش یافت». پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
  2. «موزه «کتاب و میراث مستند ایران»». ایسنا.
  3. https://www.khabaronline.ir/news/1385825/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%DB%B8%DB%B6-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3
  4. «رونمایی از یادمان یادگارهای پوری سلطانی» http://www.nlai.ir/enterprise-news/-/asset_publisher/5Xxp6q5vfs9r/content/--5054
  5. «تمبر جهانی نوروز طراحی و منتشر شد» http://www.nlai.ir/enterprise-news/-/asset_publisher/5Xxp6q5vfs9r/content/--6591
  6. https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/397506-اسناد-مهم-مشروطه-در-موزه-کتاب-میراث-مستند-ایران-آمد. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  7. http://www.nlai.ir/recording?p_p_id=101&p_p_lifecycle=0&p_p_state=pop_up&p_p_mode=view&_101_struts_action=%2Fasset_publisher%2Fview_content&_101_assetEntryId=850478&_101_viewMode=print&_101_type=content&_101_urlTitle=--4790
  8. https://www.irna.ir/news/83087691/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA
  9. http://noghtealef.com/155-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%DA%A9%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D9%84%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html
  10. http://www.nlai.ir/enterprise-news/-/asset_publisher/5Xxp6q5vfs9r/content/--6598. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  11. «احیای سند ۴۰۰ ساله در استان مازندران» https://www.isna.ir/news/98032008981/%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AF-%DB%B4%DB%B0%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86
  12. http://diyarmirza.ir/1398/04/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%AD/
  13. http://www.nlai.ir/enterprise-news/-/asset_publisher/5Xxp6q5vfs9r/content/--6821/pop_up?_101_INSTANCE_5Xxp6q5vfs9r_viewMode=print
  14. https://www.ettelaat.com/mobile/?p=135349&device=phone
  15. http://www.nlai.ir/enterprise-news/-/asset_publisher/5Xxp6q5vfs9r/content/--6860
  16. http://www.ibna.ir/fa/naghli/282032/%D8%B4%D8%A8-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
  17. http://www.nlai.ir/archive-news/-/asset_publisher/m2KaQQrCi9Ib/content/id/1275086
  18. https://iqna.ir/fa/news/3853984/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF
  19. https://www.mehrnews.com/news/4781731/%D8%B4%D8%A8-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF
  20. http://www.nlai.ir/enterprise-news/-/asset_publisher/5Xxp6q5vfs9r/content/--7094
  21. http://www.nlai.ir/enterprise-news/-/asset_publisher/5Xxp6q5vfs9r/content/--7118
  22. https://www.asriran.com/fa/news/702482/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
  23. http://www.nlai.ir/enterprise-news/-/asset_publisher/5Xxp6q5vfs9r/content/--7025
  24. «نمایشگاه عقدنامه‌های تاریخی» https://www.irna.ir/news/83676242/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B9%D9%82%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%81%DB%8C%D8%B3-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF
  25. «قرآن قزوینی» https://www.hamshahrionline.ir/news/305510/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%8C
  26. «رونمایی از ادویه مفرده» http://www.shabestan.ir/detail/News/651746