نصرالله انتظام

دیپلمات ایرانی

نصرالله انتظام وزیری (۱۲۷۹ – ۱۳۵۹) سیاست‌مدار و وزیر در دوران پهلوی بود. وی رئیس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۵۰ میلادی (۱۳۲۸ تا ۱۳۲۹ ه‍. خ) و مدتی سفیر و نمایندهٔ دائم ایران در سازمان ملل متحد بود.[۱]

نصرالله انتظام وزیری
Nas entezam.jpg
رئیس مجمع عمومی سازمان ملل متحد
مشغول به کار
۱۱ دی ۱۳۲۸ (۱ ژانویهٔ ۱۹۵۰) – ۱۱ دی ۱۳۲۹
(۱ ژانویهٔ ۱۹۵۱)
پس ازکارلوس پ. رُمولو
پیش ازلوئیس پادیلا نِروو
وزیر امور خارجه ایران
مشغول به کار
۱۶ آذر ۱۳۲۳ – ۲۸ فروردین ۱۳۲۴
در زمانِمحمدرضا شاه پهلوی
نخست‌وزیرمرتضی‌قلی بیات
پس ازمحسن رئیس
پیش ازانوشیروان سپهبدی
وزیر راه
مشغول به کار
۵ آذر ۱۳۲۳ – ۱۶ آذر ۱۳۲۳
نخست‌وزیرمرتضی‌قلی بیات
پس ازمحمود نریمان
وزیر پست و تلگراف
مشغول به کار
۲۸ بهمن ۱۳۲۱ – ۲۷ اسفند ۱۳۲۲
نخست‌وزیرعلی سهیلی
پس ازمحسن رئیس
پیش ازابوالقاسم فروهر
وزیر بهداری
مشغول به کار
۴ بهمن ۱۳۲۱ – ۲۱بهمن ۱۳۲۱
نخست‌وزیرقوام السلطنه
پس ازاسماعیل مرزبان
پیش ازامان‌الله اردلان (عزالممالک)
وزیر مشاور
شروع به کار
۱۳۳۸
نخست‌وزیراسدالله علم
نمایندهٔ دائم ایران در سازمان ملل متحد
مشغول به کار
اردیبهشت ۱۳۲۶ – فروردین ۱۳۲۹
پس ازسمت ایجاد نشده بود
پیش ازعلیقلی اردلان
سفیر ایران در آمریکا
مشغول به کار
۱۷ شهریور ۱۳۲۹ – ۲۷ شهریور ۱۳۳۱
پس ازحسین علاء
پیش ازالله‌یار صالح
سفیر ایران در فرانسه
اطلاعات شخصی
زاده۱۲۷۹
تهران، ایران
درگذشت۲۸ آذر ۱۳۵۹
تهران، ایران
ملیت ایران
حزب سیاسیحزب رستاخیز
دیگر عضویت‌های سیاسیحزب ایران نوین
شغلعضو لژهای وفا و مهر فراماسونری ایران
رئیس کنگره حزب رستاخیز
تخصص، سیاستمدار
مذهباسلام شیعه
انتظام‌السلطنه (پدر)
عبدالله انتظام (برادر)

خانواده و تحصیلاتویرایش

او فرزند انتظام‌السلطنه از رجال قاجاری بود. تحصیلات ابتدایی را در مدرسهٔ آلمانی[نیازمند ابهام‌زدایی] تهران و تحصیلات متوسطه را در مدرسهٔ حقوق و علوم سیاسی گذراند و در اواخر جنگ جهانی اول فارغ‌التحصیل گردید. او همچنین برادر کوچک‌تر عبدالله انتظام بود.

زندگی سیاسیویرایش

انتظام کار خود را با وزارت امور خارجه آغاز نمود. در پاریس، لندن و ژنو به مشاغل جزء این وزارتخانه اشتغال داشت. در اواخر سلطنت رضا شاه به تهران فراخوانده شد و به سمت ریاست تشریفات دربار منصوب شد. با سقوط رضا شاه در شهریور بیست، او به سرعت مدارج ترقی را پیمود. در کابینهٔ احمد قوام، وزارت بهداری را بر عهده داشت. در کابینه‌ علی سهیلی وزیر پست و تلگراف بود. در کابینهٔ مرتضی‌قلی بیات نیز ابتدا پست وزارت راه و سپس وزارت امور خارجه را بر عهده گرفت.

 
انتظام همراه تریگوه لی در عیادت از دکتر مصدق در نیویورک، ۱۹۵۱

انتظام سپس نماینده ایران در سازمان ملل متحد شد. در دوران نمایندگی او طرح تشکیل کشور اسرائیل در دستور کار سازمان ملل گذاشته شد و انتظام عضو کمیسیونی از نمایندگان یازده کشور بود که به قضیه فلسطین رسیدگی کردند. او در این کمیسیون با تقسیم فلسطین و تشکیل کشور اسرائیل مخالفت کرد و خواهان تشکیل دولتی واحد اما فدرال در فلسطین شد.[۲]

در سال ۱۳۲۸ انتظام با ۳۲ رأی از مجموع ۵۴ رأی به ریاست مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید و پس از آن سفیر ایران در ایالات متحدهٔ آمریکا شد. در سال ۱۳۳۱ به علت آن که همکاری وی با کرمیت روزولت، مأمور سیا و نوهٔ تئودور روزولت (که سال بعد کودتا را طراحی کرد) آشکار شد[نیازمند منبع] توسط دکتر محمد مصدق برکنار گردید و با کودتای ۲۸ مرداد دوباره سفارت ایران در آمریکا را اشغال نمود.

مدتی نمایندهٔ دائم ایران در سازمان ملل بود و در سال ۱۳۳۸ وزیر مشاور در کابینهٔ اسدالله علم گردید. مدت کوتاهی به سفارت ایران در فرانسه رسید و پس از آن بازنشسته شد؛ ولی همواره تا دوران انقلاب اسلامی ایران، ارتباط خود را با محافل قدرتمند مثل علی امینی و اسدالله علم حفظ کرد[نیازمند منبع].

انتظام پس از پیروزی انقلاب اسلامی بازداشت شد، پس از چندی تحمل حبس به‌دلیل بیماری آزاد شد و مدت کوتاهی پس از آزادی در سال ۱۳۵۹ در سن ۸۱ سالگی در تهران درگذشت و در بهشت زهرای تهران قطعه۷، ردیف ۱۳۹، شماره ۲۴ به خاک سپرده شد.

منابعویرایش

  1. «ریاست یک ایرانی بر مجمع عمومی سازمان ملل متحد». VOA. ۶ مهر ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۶ مهر ۱۳۹۱.
  2. «مذاکرات جلسه ۷۳ دوره پانزدهم مجلس شورای ملی ششم خرداد ۱۳۲۷».
  • خاطرات نصرالله انتظام. محمدرضا عباسی. سازمان اسناد ملی ایران. ۱۳۷۱ تهران
  • بازیگران سیاسی عصر رضاشاهی و محمدرضاشاهی. ناصر نجمی. انتشارات انیشتین ۱۳۷۳ تهران
  • ENTEẒĀM، ʿABD-ALLĀH and NAṢR-ALLĀH - Encyclopædia Iranica

پیوند به بیرونویرایش