پومپه

سیاست‌مدار در روم باستان

گنایوس پومپیئوس مانیوس (به لاتین: Gnaeus Pompeius Magnus) یا گنئو پومپئو مانیو (به ایتالیایی: Gneo Pompeo Magno) (زادهٔ ۲۹ سپتامبر۱۰۶-مرگ ۲۸ سپتامبر۴۸ پیش از میلاد) و نیز شناخته شده با عنوان «پومپه کبیر»، جنگ‌سالار و سیاست‌مدار برجستهٔ جمهوری روم بود. او با نشان دادن توانایی‌هایش به یکی از بزرگان روم بدل شد و به پاس دستاوردهایش در جنگ مهردادی سوم، سنای روم به وی لقب مانیوس به معنای بزرگ داد.

Gnaeus Pompeius Magnus (گنایوس پومپیئوس مانیوس)
Pompey the Great, Augustean copy of a 70-60 BC original, Venice Museo Archeologico Nazionale (22205132751).jpg
سردیس پومپه بزرگ از دوران آگوستوس (کپی از نسخه اصیل سال ۶۰–۷۰ پیش از میلاد)، واقع در موزه ملی باستان‌شناسی ونیز
ژنرال
کنسول جمهوری روم
شروع به کار
۷۰ و ۵۵ و ۵۲ پیش از میلاد
حریف(ها)ژولیوس سزار (پس از ۵۳ ق. م)
اطلاعات شخصی
زاده۲۹ سپتامبر ۱۰۶ پیش از میلاد
پیچنوم، جمهوری روم
کبیر
درگذشته۲۸ سپتامبر ۴۸ پیش از میلاد
پلوزیوم، مصر
ملیترومی
همسر(ان)آنتیستیا
امیلیا اسکاورا (فرزندخواندهٔ سولا)
موکیا ترتیا
جولیا (دختر سزار)
کورنلیا متلا
فرزندانگنایوس پمپیئوس (کشته شده در ۴۵ ق. م پس از نبرد موندا)
پومپیا (همسر فاوستوس کورنلیوس سولا)
سکستوس پومپیئوس (کنسول ۳۵ ق. م)
والدینگنایوس پومپیوس استرابو
پیشهژنرال و سیاستمدار
خدمات نظامی
وفاداریRoman Military banner.svg جمهوری روم
جنگ‌ها/عملیات‌هادومین جنگ داخلی سولا
جنگ سرتوریوسی
جنگ مهردادی سوم
جنگ داخلی سزار
نبرد فارسال

او رقیب کراسوس و هم‌پیمان ژولیوس سزار بود. این سه تن سیاست‌مداران نیرومند پایانی جمهوری روم بودند که به تریوم‌ویرات اول نامدار شدند. با مرگ کراسوس در نبرد حران، پومپه و سزار رقیب یکدیگر شدند. این دو بر سر به‌دست‌آوردن فرمانروایی روم به جنگ با یکدیگر پرداختند. پومپه پس از شکست در نبرد فارسال به مصر باستان پناه برد و در آنجا کشته شد.

او در ۶۴ پیش از میلاد به سوریه تاخت و آنتیوخوس سیزدهم را سرنگون ساخت و آن سامان را یکی از استان‌های روم نمود. آنگاه به جنوب روی نهاد و فینیقیه و یهودیه درگیر جنگ درونی را نیز به روم ضمیمه‌کرد.

در سال‌های ۶۷ تا ۶۳ پیش از میلاد، پومپه سردار رومی، سوریه و ارمنستان را فتح کرد و آخرین پادشاه سلوکیان را از سلطنت عزل نمود و جمهوری روم همسایه پادشاهی اشکانی شد.[۱]

پومپه، سرانجام پس از شکست خوردن از لشکریان ژولیوس سزار در نبرد فارسال و گریختن در لباس شهروندی عادی، در قلمرو امپراتوری بطلمیوسی به فرمان بطلمیوس سیزدهم کشته شد.

منابعویرایش

Wikipedia contributors, "Pompey," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pompey&oldid=218789011 (accessed June 14, 2008).