آنتالیا (به ترکی استانبولی: Antalya) نام مرکز استان آنتالیا و از شهرهای مهم و توریستی کشور ترکیه است. این شهر که به عنوان مرکز گردشگری و تفریحی در ترکیه محسوب می‌گردد دارای جاذبه‌های فراوان می‌باشد. در این شهر بلوارهای زیبا با درختان نخل و لنگرگاه‌ها خود نمائی می‌کند. در این شهر و در بخش قدیمی و تماشائی آن منطقه قلعه‌ایچی (درون قلعه) قرار دارد. بافت خاص منطقه که شامل خیابان‌های کم عرض و پیچ در پیچ بوده به همراه خانه‌های قدیمی که توسط دیوارهای قدیمی محصور شده، بسیار جلب توجه می‌کند.

آنتالیا
Antalya
شهر
Antalya city.jpg
Antalya Turkey Provinces locator.gif
Antalya location Merkez.svg
آنتالیا در ترکیه قرار گرفته‌است
آنتالیا
آنتالیا
مختصات: ۳۶°۵۰٫۰۰′ شمالی ۳۰°۵۰٫۰۰′ شرقی / ۳۶٫۸۳۳۳۳°شمالی ۳۰٫۸۳۳۳۳°شرقی / 36.83333; 30.83333مختصات: ۳۶°۵۰٫۰۰′ شمالی ۳۰°۵۰٫۰۰′ شرقی / ۳۶٫۸۳۳۳۳°شمالی ۳۰٫۸۳۳۳۳°شرقی / 36.83333; 30.83333
کشور ترکیه
ناحیهمدیترانه
استانآنتالیا
حکومت
 • شهردارابدالممالک آکایدین
مساحت
 • کل۲۰٫۸۱۵ کیلومتر مربع (۸ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۰)
 • جمعیت۱٬۰۰۱٬۳۱۸
 • تراکم۴۸٬۰۰۰/کیلومتر مربع (۱۲۰٬۰۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانیEET (یوتی‌سی ۲+)
 • تابستان (DST)EEST (یوتی‌سی ۳+)
کد پستی۰۷xxx
پیش‌شماره(های) تلفن۰۲۴۲ (۹۰)+
پلاک خودرو۰۷
وبگاه
یکی از سواحل آنتالیا (ساحل کُنیا آلتی)
آثار باستانی (آمفی‌تئاتر)

آنتالیا از لحاظ جمعیت پنجمین شهر ترکیه بوده در سرشماری پایان سال ۲۰۱۹ جمعیت استان آنتالیا ۲٫۵۱۱٫۰۰۰ نفر برآورد شده‌است. این شهر سالانه میزبان میلیون ها گردشگر از سراسر دنیا است.

آنتالیا در سال 2005 میزبان اجلاس سران G20 (بیست کشور صنعتی جهان) و در سال 2016 میزبان نمایشگاه اکسپو بوده است.

تاریخویرایش

تا اکنون ساکنان اولیه آنتالیا نامشخص مانده‌است. بنا به شواهد تاریخی نام این شهر از آتالوس دوم (Attalos II) پادشاه پرماگون گرفته شده‌است که در ۱۵۰ سال قبل از میلاد مسیح بر آن ناحیه حکومت می‌کرده‌است. در حفاری‌هایی که در سال ۲۰۰۸ در ناحیه Doğu Garajı آنتالیا صورت گرفته مشخص شده‌است که روزگاری این شهر پایگاه نیروی دریایی روم و دارای ناوگان‌های قدرتمندی بوده‌است. بعد از این حفاری معلوم شد این شهر بیشتر از آنچه تخمین زده می‌شد در حدود ۳۰۰ سال پیش از میلاد وجود داشته‌است. در سال ۱۳۳ قبل از میلاد مسیح آنتالیا بخشی از جمهوری روم بود. در همان سال آتالوس سوم جهت حکمرانی بر کل امپراتوری روم در حین عزیمت جان خود را از دست داد. این شهر در زمان روم باستان دارای رونق و رشد چشمگیری بود. مسیحیت در قرن دوم میلادی در این شهر گسترش یافت. در دوران امپراتوری بیزانس آنتالیا یکی از شهرهای مهم بوده و در قرن سیزدهم میلادی آنتالیا توسط تُرکان سلجوقی فتح و از سال ۱۳۲۱ میلادی تا ۱۴۲۳ میلادی به عنوان پایتخت بِیگ‌نشین‌ تِکه (beylik of Teke) بوده است.[۱][۲][۳][۴][۵] ابن بطوطه عربی در سال‌های ۱۳۳۵–۱۳۴۰ مسافرتی به آنتالیا داشته که این‌طور بیان می‌کند:[۶]

از آلانیا به طرف آنتالیا رفته و این منطقه دارای پوشش‌های طبیعی و زیبایی بوده و حجم وسیعی از شهر دارای نقاط و اماکن جذاب و دیدنی بوده‌است. آنتالیا داری جمعیت زیادی است که به چهار ناحیه تقسیم شده که تاجران مسیحی در اطراف بندر ساکن بوده و محل زندگی آن‌ها را دیواری بزرگ احاطه می‌کرده و دروازه‌هایی داشته که در طول شب و روزهای جمعه بسته می‌شده‌است. یونانیان که ساکنان اصلی و قدیمی این شهر بوده‌اند و یهودیان و خانواده سلطنتی هر یک در نواحی چهارگانه خود ساکن بوده‌اند. مسلمانان این شهر در شهر اصلی ساکن بودند. تمام ناحیه‌های ذکر شده دارای دیوارهای و دروازه‌های بلند و مستحکمی بوده‌اند. این شهر دارای باغ‌ها و میوه‌های خیلی خوبی بوده و دارای زرد آلوهای بسیار مرغوب به هسته‌های شیرین که به عنوان اجناس لوکس به مصر صادر می‌شده‌است.

به گفته اولیا چلپی در اوسط قرن ۱۷ میلادی این شهر دارای ۳۰۰۰ خانه شامل بیست محله ترک‌نشین و چهار محله یونانی‌نشین بوده‌است. شهر از دیوار-ها و دروازه‌ها فراتر رفته و در بندر نیز از وجود ۲۰۰ قایق گزارش داده‌است.

در قرن ۲۰ میلادی در پی مهاجرت ترک‌های قفقاز و بالکان به این منطقه جمعیت این شهر به ۲۵۰۰۰ نفر رسید. مسیحیان و یهودیان در نواحی جداگانه این شهر در اطراف بندر ساکن هستند.

مولانا جلال‌الدین بلخی که در قونیه در میانه آناتولی می‌زیسته در کتاب فیه مافیه به آنتالیا اشاره داشته و می‌گوید:

«فرمود که: جانب توقات می‌باید رفتن که آن طرف گرمسیر است، اگر چه انطالیه گرمسیر است، اما آنجا اغلب رومیانند، سخن ما را فهم نکنند. اگر چه در میان رومیان نیز هستند که فهم می‌کنند. روزی سخن می‌گفتم میان جماعتی و میان ایشان هم جماعتی از کافران بودند، در میان سخن می‌گریستند و متذوّق می‌شدند و حالت می‌کردند. سؤال کرد که: ایشان چه فهم کنند و چه دانند؟ این جنس سخن را؟ مسلمانان گزیده، از هزار یک فهم می‌کنند، ایشان چه فهم می‌کردند که می‌گریستند؟»[۷][۸]

شهرت انطالیه مخصوصاً از این جهت است که صلیبیون به عزم حمله به فلسطین از آنجا به کشتی می‌نشستند. انطالیه شهر زیبایی بود و یاقوت آن‌را بندر عمده‌ی روم وصف کرده و گوید بارویی مستحکم دارد و اطرافش حاصلخیز است. در این شهر سلطان قلج ارسلان سلجوقی بر فراز تپه‌ای که به دریا مشرف است برای خود قصری ساخته بود، همچنین در این شهر ابن بطوطه عده‌ی کثیری از بازرگانان مسیحی را دیده که در آنجا مخصوصاً در محل معروف به میناء (لنگرگاه) اقامت داشته‌اند و محله‌ی آن‌ها محصور به دیوار بوده و هر صنفی از پیشه‌وران بازاری مخصوص به خود داشته‌اند. محله‌ی کلیمیان نیز جدا بوده و مسلمانان نیز در محله‌ی مخصوص خود اقامت داشتند. انطالیه که نام آن در تواریخ صلیبیون به صورت《ستالیا》یا《اتالیه》آمده در تاریخ جنگ‌های تیمور مکرراً به نام عدالیه ذکر شده است. [۹]

آنتالیا شهری در کنار مدیترانه است این شهر برای سفر فوق‌العاده است. از کنار آب‌های مدیترانه تا کوه‌های سرسبز را در این شهر می‌توانید ببینید.

این شهر دارای یک فرودگاه بین‌المللی است؛ که از کنار آبشار دودن رد شدن هواپیماها را می‌توان مشاهده کرد.

در سال‌های اخیر این شهر از اهمیت بیشتری برخوردار شده‌است که افراد بیشتری به آن سفر می‌کنند.

در دوره بیگ‌نشین‌های تُرکمن آناتولیویرایش

در سالهای آخر سلطنت سلجوقیان روم، هنگام پیشروی ایلخانیان به سمت آناتولی، مناطق آناتولی به صورت بیگ‌نشین‌های تُرکمن خودمختار‌ (Anatolian beyliks) تبدیل شد. در همین دوران، گروهی از تُرکمن ها[۱۰] که شاخه ای از ایل تِکه بودند و در آغاز قرن سیزدهم توسط سلاطین سلجوقیان روم در آنتالیا مستقر شده بودند، بیگ‌نشین‌ تِکه را تشکیل دادند.[۱۱] در آن زمان، منطقه بین آنتالیا، فینیک، کاش، کالکانلی، میلی، گمبه، المالو، کورکوداِلی و سریک در جنوب آناتولی و آنتالیا و آلانیا، به تِکه اِلی معروف شد. [۱۲]

در دوره امپراتوری عثمانیویرایش

سلطان عثمانی بایزید اول، در سال 1390 میلادی آنتالیا را فتح کرد. او حکومت شهر را ابتدا به پسرش عیسی و سپس به فرزند دیگر خود مصطفی داد. [۱۳] در سال 1397 ، منطقه بین آنتالیا و آلانیا کاملاً تحت کنترل عثمانی بود.[۱۴][۱۵][۱۶]

بین مرزهای استان امروز آنتالیا و تقسیمات کشوری تهیه شده توسط امپراطوری عثمانی برای این منطقه در سده های 15 و 16 تفاوت هایی وجود دارد. در این قرن ها سنجق های آلانیا و تِکه در این منطقه قرار داشتند.

آنتالیا اغلب به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای تجاری اهمیت زیادی داشت و در دوره سلجوقی با کشتی و بندر خود از اهمیت بالایی برخوردار بود. آنتالیا تحت حاکمیت سلجوقیان با انجام فعالیتهای مهم تجاری با قبرس به یکی از مهمترین مراکز تجاری دوره تبدیل شد. در اواخر قرن سیزدهم یا در آغاز قرن چهاردهم ، آنتالیا بین حمیداوغولار و تِکه اوغولار تقسیم شده بود. [۱۷][۱۸] در دوره حاکمیت بیگ‌نشین‌ تِکه، صلح و توسعه ادامه یافت و فعالیتهای توسعه و فرهنگی افزایش داشت.

به جز شورش شاهقلی [۱۹][۲۰][۲۱][۲۲][۲۳][۲۴][۲۵][۲۶][۲۷][۲۸] که در سال 1511 تحت سلطنت عثمانی رخ داد، شورش های چلبی در قرن شانزدهم، هیچ اتفاق خاص دیگری در این منطقه رخ نداده است. با این حال، در نتیجه این شورش ها، تبعیدهای زیادی به جزایری مانند مودون و کرون و مهاجرت های گسترده قبایل تُرکمن به ایران صورت گرفت.

جغرافیاویرایش

آنتالیا در منطقه مدیترانه و در غرب ترکیه واقع شده‌است. این شهر از سمت شمال با شهر بوردور و اسپارتا، از سمت شمال شرقی به قونیه، از جنوب به دریای مدیترانه، از شرق به شهر کارامان و مرسین، از غرب به شهر مولا و از جنوب غرب توسط شهر کمر احاطه شده‌است.

سراسرنما از پارک قراعلی اوغلو

آب و هواویرایش

آب و هوای این شهر به‌طور کلی مدیترانه‌ای بوده که در فصل تابستان گرم و خشک و در زمستان معتدل و بارانی می‌باشد. به عبارت دیگر در فصل زمستان امواج هوای گرم از سوی دریا به طرف ساحل در چرخش بوده و مانع از برودت و سرمای زیاد می‌گردد. میانگین دما در تابستان بین ۲۸ تا ۳۶ درجه‌ و بعضاً تا ۴۰ درجه سانتیگراد نیز میرسد. در زمستان ماه ژانویه دمای هوا به‌طور متوسط بین ۹ تا ۱۵ درجه می‌باشد؛ و از نظر هواشناسی تا اکنون برف و یخبندان در این شهر به ندرت دیده شده‌است. به‌طور متوسط رطوبت سالانه در این منطقه ۶۴٪ است. آنتالیا منطقه‌ای ساحلی می‌باشد که دارای تابستان‌های گرم و طولانی بوده و حتی نوشته اذعان شده که در زمستان در ماه‌های ژانویه و دسامبر بارندگی بسیار نادر بوده و باران‌های سیل آسا بیشتر در فصل پاییز دیده شده‌است. به‌طور متوسط در سال ۳۰۰ روز آفتابی و ۴۰ تا ۵۰ روز بارانی بوده و میانگین دمای سالیانه حدود ۱۸٫۷ درجه سانتیگراد است.

پوشش گیاهیویرایش

زیتون هایی به ارتفاع ۳ الی ۵ متر مانند سایر حوضه های مدیترانه یکی از پر رشد ترین گونه های گیاهی در آنتالیا است که از ساحل دریا تا ارتفاع ۵۰۰ الی ۶۰۰ متری سطح دریا در همه جا دیده میشود. در ارتفاعات ۶۰۰ الی ۱۲۰۰ متر از سطح دریا درختهای چنار وحشی، صندل، توت فرنگی وحشی، درخت قطاب دیده میشود. در ارتفاعات ۱۲۰۰ تا ۲۱۰۰ کمربندی جنگلی از درختان سدر، صنوبر، کاج، راش و گونه های مختلفی از درخت عرعر وجود دارد. درختان سرو و سایر درختان مخروطی تا ارتفاع ۲۳۰۰ متری رشته کوه توروس رشد کرده و از آن بالاتر چمنزارهایی شبیه چمنزارهای آلپ با انواع گیاهانی از قبیل گاو زبان، توت فرنگی، آویشن، خشخاش، خارشتر، مریم گلی، زعفران، گل داوودی، مارچوبه و غیره پوشیده شده است.

پوشش جانوریویرایش

منطقه آنتالیا دارای ویژگی های آب و هوایی معتدل با تنوع پوشش گیاهی و غنای حیات وحش است. پستاندارانی همچون گوزن، روباه، سمور، سنجاب، گوزن خالدار ، بز کوهی ، شغال ، کفتار ، گرگ ، خرس و ... و پرندگانی همچون کبک، دراج، بلدرچین، قمری، سیاه خروس، ابیا، پری شاهرخ، درنا و ... از جمله حیواناتی هستند که قسمتی از حیات وحش آنتالیا را تشکیل می دهند.

رودخانه ها و آبشار هاویرایش

در استان آنتالیا حدود ۱۱۱ رود در جریان است که همگی این رودها یا مستقیماً و یا پس از پیوستن به رودهای دیگر به دریای مدیترانه می ریزند. از مهمترین رودها میتوان رودهای ماناوگات (به ترکی استانبولی: Manavgat ırmağı)، آک سو (به ترکی استانبولی: Aksu)، کوپرو سویو (به ترکی استانبولی: Köprü suyu)، کارپوز چایی (به ترکی استانبولی: Karpuz çayı) و دودن چایی (به ترکی استانبولی: Düden çayı) و از معروفترین آبشار(به ترکی استانبولی: Şelale) ها میتوان به آبشار های یوکاری دودن (به ترکی استانبولی: Yukarı Düden) و آشاغی دودن (به ترکی استانبولی: Aşağı Düden)، ماناوگات (به ترکی استانبولی: Manavgat)، کورشونلو (به ترکی استانبولی: Kurşunlu)، آبشارهای اوچان سو (به ترکی استانبولی: Uçansu Şelaleleri) و ساپادره (به ترکی استانبولی: Sapadere) اشاره کرد.

کشاورزیویرایش

سیب بزرگترین محصول کشاورزی در منطقه آنتالیا است. استان آنتالیا به لحاظ پتانسیل کشاورزی و سازگاری زیست محیطی با دشت آنتالیا، دارای جایگاه مهمی در کشاورزی ترکیه است. سیب عمده ترین محصول کشاورزی منطقه آنتالیاست. بخش های ساحلی و نزدیک به ساحل برای کشاورزی گلخانه ای مناسب است و همچنین می توان گیاهان گرمسیری مانند نارنج، موز، آواکادو را در مناطق ساحلی پرورش داد. اما در قسمت های دور از ساحل می توان انواع میوه های مقاوم تر مانند سیب ، گلابی و به پرورش داد. خیار، پرتقال و مرکبات، علی الخصوص گوجه فرنگی از جمله محصولات کشاورزی در حال رشد هستند.

استان آنتالیا با تولید سالانه ۳٬۳۶۸٬۳۵۷ تن سبزیجات معادل ۱۳٫۴٪ از کل تولید کشور و با تولید ۱٬۰۱۱٬۹۱۷ تن میوه ۶٫۰۶٪ از تولید کل کشور سهم مهمی در این زمینه دارد.

بخش کشاورزی که روند موازی با توسعه سریع شهر را تجربه کرده است نیز در ساختار خود دستخوش تحولات عمیقی شده است. در حالی که در سال ۱۹۷۰ ، سه چهارم جمعیت کشور (۷۵٪) در بخش کشاورزی بودند، این میزان در سال ۲۰۰۰ به کمتر از نصف (۴۹٪) کاهش یافته است.

جاذبه‌های دیدنیویرایش

نگارخانهویرایش

پانویسویرایش

  1. ^ Yılmaz Öztuna, Devletler ve Hanedanlar, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1996, cilt 2.
  2. ^ Clifford Edmund Bosworth E.J. Brill's Encyclopaedia of Islam: 1913-1936.
  3. European and Islamic Trade in the Early Ottoman State: The Merchants of... kate fleet p5.
  4. Storm on Horseback: The Seljuk Warriors of Turkey.John Freely.p161-p227.
  5. The Origins of the Ottoman Empire.By Mehmet Fuat .p40.Köprülü.
  6. «Internet History Sourcebooks». sourcebooks.fordham.edu. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۶.
  7. فیه ما فیه[پیوند مرده]. فصل یازدهم.
  8. بلخی، مولانا جلال‌الدین: مقالات مولانا. ویرایش متن: جعفر مدرس صادقی. نشر مرکز. چاپ پنجم. ۱۳۸۳. ص۱۴۸.
  9. لسترینج، گای (۱۳۹۳). جغرافیای تاریخی سرزمین های خلافت شرقی. تهران: علمی و فرهنگی. ص. ۱۶۰. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۴۴۵-۱۰۵-۸.
  10. ^ DGBT. VIII, s. 562; İ.H. Uzunçarşılı, Anadolu Beylikleri, Ankara,1969. s. 63.
  11. İ.H. Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, I. s. 49.
  12. Şelıabeddin Tekindağ, Teke-eli ve Tekeoğulları, Tarih Enst. Derg.. S: 7 - s. 55.
  13. Hoca Sadeddin Efendi, Tâcut-Tevârih (sad. İ. Parmaksızoğlu), Ankara, 1979,1, s. 169; İ.H. Uzunçarşılı, Anadolu Beylikleri, s. 68.
  14. Şerafüd-Din Ali Yazdı, II, 448.
  15. ^ Şerafüd-Din Ali Yazdı, II, 458.
  16. Şehabettin Tekindağ, İA, VI, 323.
  17. Arşivlenmiş kopya". 7 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
  18. «..:: T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI | ANTALYA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ ::.». web.archive.org. ۲۰۱۳-۰۱-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۶.
  19. Christine Woodhead (15 December 2011). The Ottoman World. Routledge. p. 94. ISBN 9781136498947.
  20. «ČĀLDERĀN – Encyclopaedia Iranica». iranicaonline.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۱۸.
  21. «دانشنامه جهان اسلام». ص. ٫ رهبر این شورش شاهقلی بابا، پسر و جانشین حسن خلیفه تکلو، بود که مورخان عثمانی به وی لقب شیطانقلی داده اند ( جهانگشای خاقان ، ص ۴۰۵ـ ۴۰۸؛.
  22. «: نبرد شاه اسماعیل یکم با عثمانی». daneshnameh.roshd.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۰۴.
  23. Christian-Muslim Relations. A Bibliographical History. Volume 10 - p315.
  24. Somel, Selçuk Aksin, Auteur. (2012). Historical dictionary of the Ottoman Empire.
  25. Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt II, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 225-226.
  26. Nicolae Jorga: Geschiste des Osmanichen vol II, (trans: Nilüfer Epçeli) Yeditepe Yayınları, 2009, ISBN 975-6480-19-X ,p.217.
  27. Finkel, Caroline (July 19, 2012). Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire 1300–1923. Hachette UK. p. 21.
  28. «islamansiklopedisi».
  29. "Antalya". Wikipedia. 2018-12-27.

منابع و مراجعویرایش