بینی

عضوی در بدن مهره داران که با دم و باز دم هوا هماهنگ با دهان در تنفس نقش دارد.

بینی، دماغ یا مَشام از دیدگاه کالبدشناسی به برآمدگی‌ای در بدن مهره‌داران که جای قرار گرفتن منخرها است.[۱][۲] عملکرد سوراخ بینی انجام دم و بازدم است. بینی اولین قسمت گذرگاه تنفس است، بینی شکل هرم‌القاعده را دارد که قسمت فوقانی آن استخوانی و قسمت تحتانی آن غضروفی است. حفره‌های بینی، هوا را قبل از رسیدن به ریه‌ها صاف، گرم و مرطوب می‌سازند.

بینی (در زبان لکی پِت)
Canine-nose.jpg
بینی سگ از حساس‌ترین بینی‌ها به حساب می‌آید.
Details
Identifiers
لاتین'Nasus'
سرعنوان‌های موضوعی پزشکیD009666
واژگان کالبدشناسیA06.1.01.001
A01.1.00.009
واژگان کالبدشناسی117
Anatomical terminology
تصویر شماتیک از بینی انسان.

اصلی‌ترین راه ورود هوا به دستگاه تنفسی، بینی است. بخش تحتانی حفره بینی پهنتر از بخش فوقانی بوده و به وسیلهٔ مخاط تنفسی ضخیم پرعروقی پوشیده شده‌است و فوقانی آن، که باریکتر است، به وسیلهٔ مخاط بویایی رنگ پریده‌ای پوشیده شده و محل قرارگیری گیرنده‌های بویایی می‌باشد. استخوان بینی (Nasal bone)، استخوانی است زوج و مستطیلی که در طرفین خط واسط و در زیر استخوان پیشانی قرار گرفته‌است و اندازه و شکل آن در افراد مختلف، متغیر است. مردان نسبت به زنان دارای بینی بزرگ‌تری هستند و این امر ناشی از تفاوت جنسیتی آن‌ها در نیاز به انرژی است چراکه مردان نیاز به انرژی بیشتر و در نتیجه اکسیژن بیشتری دارند.[۳]

ریشه‌شناسیویرایش

بینی واژه ای است در زبان پهلوی، وینیک(vēnēk) بوده‌است، وین به معنی دَم یا تنفس است.

استخوانهای بینیویرایش

در انسان استخوان خیش (Vomer) بخش پشتی (خلفی) زیرین، تیغه بینی را ایجاد می‌کند. استخوان ومر یکی از استخوان‌های فرد جمجمه است. خیش در خط میان‌پیکانی midsagittal line قرار گرفته و با استخوان‌های پروانه‌ای sphenoid، پرویزنی ethmoid، کامی palatine چپ و راست، و بَرواره‌ای maxillary چپ و راست مفصل می‌شود. بخش قدامی تیغه بینی غضروفی است.

بخش خارجی بینی ناحیه برآمده و سطحی است که در وسط صورت قرار دارد و شامل دو بخش است بخش استخوانی، شامل استخوانهای بینی و زایده پیشانی فک بالا و بخش غضروفی که شامل تعدادی غضروف بهم چسبیده‌است.

شاخکهای بینیویرایش

در هر فرد به‌طور طبیعی، در هر طرف بینی سه بر آمدگی استخوانی در داخل بینی (دیواره طرفی) وجود دارد که در فارسی شاخک و در اصطلاح پزشکی توربینت یا کونکای بینی (TURBINATES OR CONCHAE) نامیده می‌شوند. هر شاخک استخوان نازک و پهنی است که روی آن را نسج نرم و مخاط می‌پوشاند و به ترتیب شاخکهای فوقانی، میانی و تحتانی نامیده می‌شوند. کار شاخکها گرم و مرطوب کردن هوایی است که از بینی عبور می‌کند تا به ریه برسد. این کار به‌طور اتوماتیک انجام می‌شود به نحوی که در هوای خشک و همین‌طور هوای سرد شاخکها به‌طور اتوماتیک پف می‌کنند تا سطح تماس هوا با آن‌ها افزایش پیدا کند و رطوبت و حرارت هوا به میزان مطلوب برسد. در مواردی که شاخکهای بینی بیش از اندازه بزرگ شوند راه بینی را بسته و باعث انسداد بینی می‌شوند.

در ماهی‌هاویرایش

ماهی‌ها دارای حس بویایی نسبتاً خوبی هستند.[۴]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. فارسی (چهارم).
  2. «جست‌وجوی بینی». www.vajehyab.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۲۵.
  3. «دلیل بینی بزرگ مردان مشخص شد». عصر ایران. دریافت‌شده در ۳۰ آبان ۱۳۹۲.
  4. "Will Fish Lose Their Sense of Smell in Acidic Oceans?". 2018-08-07.

جستارهای وابستهویرایش