باز کردن منو اصلی

تاجلی بیگم یا شاه‌بیگی خانم، (متولد ۱۴۸۸ تبریز – درگذشته ۱۵۴۰ شیراز) ملکه همسر شاه اسماعیل یکم و ملکه مادر شاه تهماسب یکم بود. تاجلی بیگم یکی از ملکه‌های قدرتمند و تأثیرگذار در امپراتوری صفویان بود.

تاجلی بیگم
Tacli-begum 892894.jpg
نگاره‌ای از ملکه تاجلی بیگم
ملکه مادر
تصدی۱۵۲۴–۱۵۴۰
پیشینعالمشاه بیگم
جانشینسلطانم بیگم
شهبانوی صفوی
حکمرانی۱۵۰۲–۱۵۲۴
پیشینعالمشاه بیگم
جانشینسلطانم بیگم
همسرشاه اسماعیل
فرزند(ها)تهماسب میرزا
سام میرزا
بهرام میرزا
پریخان خانم
مهین‌بانو خانم
نام کامل
شهبانو نواب علیه تاجلی شاه بیگی خانم
خاندانصفویان
پدرمحمد بیگ
زادروز۱۴۸۸ میلادی
تبریز، آق قویونلو
مرگ۱۵۴۰ (۵۲ سال)
شیراز، امپراتوری صفوی
خاک‌سپاریشاه چراغ، شیراز
دین و مذهباسلام، شیعه

محتویات

زندگی‌نامهویرایش

تاجلی بیگم دختر محمد بیگ آق قویونلو و از طایفه ترکمان موصلو بود که در سال ۱۴۸۸ میلادی احتمالاً در تبریز به دنیا آمد. تاجلی از نزدیکان عروسش سلطانم بیگم بود.

ازدواجویرایش

تاجلی در سال ۱۵۰۳ زمانی‌که ۱۵ سال داشت با شاه اسماعیل صفوی ازدواج کرد و شهبانوی دربارصفویه شد. حاصل این ازدواج پنج فرزند، سه پسر، شاه طهماسب یکم، سام میرزا، بهرام میرزا و دو دختر، پریخان خانم و مهین‌بانو خانم بود.

شهبانوی ایرانویرایش

تاجلی بیگم زنی بسیار زیبا بود و شاه اسماعیل شیفته او بود، وی علاوه بر این که زنی جنگجو بود، به‌گفته مورخان او تنها همسر شاه بود که در شمشیرزنی مهارت داشت و همواره همسرش را در سفرها و جنگ‌هایش همراهی می‌کرد که مهم‌ترین این جنگ‌ها نبرد با ازبکان و جنگ چالدران بود اما او در جنگ چالدران حتمالاً به‌دست یکی از فرمانده‌های سپاه اسیر شد، اما وی با دادن یک‌جفت گوشواره لعل گران‌بها به یکی‌از عثمانی‌ها توانست فرار کند.[۱]

ملکه مادرویرایش

در سال ۱۵۲۴ شاه اسماعیل از دنیا رفت و بزرگان کشور و قزلباش با کمک تاجلی، طهماسب میرزا را که در آن زمان ۱۰ سال داشت با نام شاه تهماسب یکم به‌سلطنت رساندند و تاجلی بیگم به‌مقام نواب‌علیه ملکه‌مادر رسید و شاه جوان به مادرش لقب شاه‌بیگی‌خانم (یعنی بالا مقام‌ترین ملکه مادر) را داد.

تبعید و مرگویرایش

تاجلی بیگم به مدت ۱۵ سال ملکه مادر و مشاور شاه طهماسب یکم بود و تهماسب بدون مشورت با مادرش هیچ کاری را انجام نمی‌داد. تاجلی بیگم قصد داشت تا قدرت قزلباش را بر امور دولت ازبین برد اما آن‌ها از تصمیم ملکه تاجلی بیگم آگاه شدند و چون قدرت خود را در خطر دیدند تصمیم گرفتند تا میان شاه و ملکه مادر دشمنی ایجاد کنند به‌همین دلیل آن‌ها به شاه جوان گفتند که ملکه مادر قصد دارد بهرام میرزا برادر کوچکتر شاه را به‌سلطنت برساند و به تنهایی اداره کشور را در دست گیرد، شاه طهماسب به‌دلیل جوانی و زودباوری، دروغ قزلباش را باور کرد و تاجلی را به شیراز تبعید کرد. ملکه مادر در طول سفر به شیراز به‌شدت بیمار شد و پس از رسیدن به شیراز بیماریش شدت یافت. سرانجام تاجلی بیگم در سال ۱۵۴۰ تنها چند ماه بعد از تبعیدش به‌دلیل بیماری درسن ۵۲ سالگی ازدنیا رفت. پیکر او را با احترام در قطعه بی‌بی دختران شاه‌چراغ شیراز دفن کردند.[۲][۳]

سیاست‌خارجهویرایش

تاجلی بیگم، در زمان حکومت شاه اسماعیل یکم و پسرش شاه طهماسب یکم دارای سیاست خارجه بود. او با ملکه‌های عثمانی حفصه سلطان مادر سلیمان یکم و خرم سلطان همسر او نامه‌نگاری داشت.[۴]

منابعویرایش

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «[[[:tr:Taçlı Begüm]] Taçlı Begüm]». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ترکی، بازبینی‌شده در ۲۶ فوریه۲۰۱۷.
  • مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Tajlu Khanum، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بارگذاری ۲۲ فروردین ۱۳۹۶)
  1. "ĀL-E AFRĀSĪĀB". Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. '. London u.a. : Routledge & Kegan Paul. pp. 742–743.
  2. Savory, Roger (1998). "ESMĀʿĪL I ṢAFAWĪ"
  3. Newman, Andrew J. (2008). Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire
  4. فارسنامه ناصری، ج اوّل، ص۳۹۷