استان البرز

استانی در جنوب رشته کوه البرز

مختصات: ۳۵°۲۹′شمالی ۵۰°۳۵′شرقی / ۳۵٫۴۸°شمالی ۵۰٫۵۸°شرقی / 35.48; 50.58

استان البرز سی و یکمین استان ایران است.[۳] در جلسهٔ هیئت دولت در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۸ لایحهٔ تأسیس این استان تصویب و به مجلس شورای اسلامی فرستاده شد.[۴] در ادامه با تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۱۳۸۹/۴/۷ استان البرز به‌طور رسمی شکل گرفت.[۵] در این طرح پیشنهادی کرج به عنوان مرکز استان در نظر گرفته شده‌است. این شهر در ۲۰ کیلومتری غرب تهران و در حوزهٔ استحفاظی استان تهران قرار گرفته بود که با جمعیتی بالغ بر ۱٬۶۱۴٬۶۲۶ نفر، چهارمین شهر پرجمعیت ایران پس از شهرهای تهران، مشهد و اصفهان محسوب می‌گردد. همچنین محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۹ در نامه‌ای به وزارت کشور قانون تأسیس استان البرز که در جلسهٔ علنی دوم تیر ۱۳۸۹ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده بود و شورای نگهبان نیز آن را تأیید کرده بود، جهت اجرا ابلاغ کرد.[۶] نام این استان از رشته‌کوه البرز گرفته شده‌است که بخش مهمی از آن از شمال این استان می‌گذرد.[۷] در تاریخ ۲۲ شهریور ۱۳۸۹ با حضور وزیر کشور، استانداری البرز رسماً شروع به فعالیت نمود.[۸] عیسی فرهادی به‌عنوان نخستین استاندار البرز انتخاب شده‌بود.[۹]آیت الله خامنه ای[۱۰] درمهرماه ۱۳۹۲ آیت الله سید محمد مهدی حسینی همدانی[۱۱] را به عنوان اولین نماینده ولی فقیه در استان البرز انتخاب کرد.

البرز
IranAlborz-SVG.svg
مرکزکرج
مساحت۵٬۸۳۳ کیلومترمربع
جمعیت (۱۳۹۵)۲٬۷۱۲٬۴۰۰ نفر[۱]
تعداد شهرستان‌ها۶
منطقه زمانیIRST (گرینویچ+۳:۳۰)
-تابستان (دی‌اس‌تی)IRDT (گرینویچ+۴:۳۰)
استاندارعزیزالله شهبازی[۲]

در آبان ۹۱ پخش آزمایشی شبکه استانی البرز با روزانه ۳ ساعت برنامه آغاز بکار کرد و با شروع سال ۹۲ به روزانه ۸ ساعت رسید. شبکه استانی البرز در روز چهارم خرداد ۹۲ به صورت رسمی و با روزانه ۱۰ ساعت برنامه به صورت رسمی افتتاح گردید. به دلیل اینکه در استان البرز از همه اقوام ایرانی ساکن هستند، این شبکه، شبکه وحدت و همدلی لقب گرفت.

شهرستان‌های استان البرز

مردم

نظرسنجی سال ۱۳۸۹

طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در استان البرز به قرار زیر بود: ۴۷ فارس (۴۶٪ مرد، ۴۸٫۳٪ زن)، ۳۶٫۱ آذربایجانی (۳۶٫۴٪ مرد، ۳۵٫۷٪ زن)، ۷٫۴ کرد (۷٫۱٪ مرد، ۷٫۸٪ زن)، ۴٫۴ شمالی شامل گیلک، مازنی، تالش و تات (۴٫۶٪ مرد، ۳٫۹٪ زن)، ۳٫۲ لر (۲٫۹٪ مرد، ۳٪ زن)، ۰٫۶ عرب، ۱٫۱ سایر و ۰٫۲ بدون‌جواب بودند.[۱۲]

اقوام استان البرز
قومیت درصد
فارس
  
۴۷%
آذربایجانی
  
۳۶٫۱%
کرد
  
۷٫۴%
شمالی
  
۴٫۴%
لر
  
۳٫۲%
عرب
  
۰٫۶%
سایر
  
۱٫۱%

زبان

زبان های رایج در استان البرز:

  1. زبان فارسی: این زبان گویش اصلی شهر کرج و رایج ترین زبان بین اقوام مختلف کرج می باشد.
  2. گویش کرجی: گویش کرجی گویشی از خانواده گویش‌های فارسی-مازندرانی می باشد این گویش توسط بومیان شهرستان فردیس، شهرستان ساوجبلاغ و کرج گویش می شود، گویش کرجی زبان بومی نواحی مرکزی و جنوبی شهرستان کرج می باشد. این گویش در محلات مختلف کرج همچون حصار، سرجوب، وسیه، بیلقان، مصباح، سرحد آباد، کلاک، سیاکلان، آتشگاه، دوروان، گوهردشت، ده کرج و غیره گویش می شود. در شهرستان ساوجبلاغ این گویش توسط بومیان هشتگرد و آبادی هایی همچون سیرود، اسپی داران (سپیدداران)، اسکولدره، کله رود (گلین رود)، عالم زمین، ولیان، اغشت، برغان، بانو صحرا، خوروین، ورده (هندوکوچیک)، سیواندره، سیبستان، آجین دوجین، کوشک زر، آردهه، فشند، ینگی امام، شنده، سنج، بریانچال، سرهه، طالیان و غیره گویش می شود.[۱۳]
  3. تاتی طالقانی : تاتی طالقانی گویش بومی اهالی جوستان، کنارود، میان طالقان و پایین طالقان می باشد این گویش گویش اصلی شهر طالقان و جوستان و آبادی هایی همچون فشندک، اوانک، گلیرد، کردان و غیره است.[۱۴][۱۵]
  4. تاتی : زبان تاتی گویش بومیان شهرستان اشتهارد می باشد.[۱۶]
  5. طبری طالقانی : طبری طالقانی گویشی از زبان مازندرانی می باشد که توسط بومیان آبادی های بالا طالقان همچون گته ده، ‌اسکان، دهدر، درا پی، گرآب، ناریان، مهران، خیکان و پراچان گویش می شود.[۱۷][۱۸]
  6. گویش شمیرانی : گویش شمیرانی گویشی از زبان مازندرانی می باشد که در شمال شهرستان کرج نواحی همچون شهرستانک، لانیز، شلنک و همه جا گویش می شود.[۱۹]
  7. گویش ولاترویی : گویش ولاترویی گویشی از زبان مازندرانی می باشد که در محدوده ولایت‌رود تا گچسر صحبت می شود.[۲۰]
  8. ترکی آذربایجانی : این گویش توسط مهاجران آذربایجانی در برخی روستاهای ساوجبلاغ همچون هیو، شلمزار، خور، قلعه، چندار، تنکمان، نظرآباد، ابراهیم آباد، قاسم آباد گویش می شود همچنین روستای میناوند تنها روستای آذری زبان شهرستان طالقان می باشد.

اقتصاد

تولیدکنندگان گل رز در استان البرز

تنوع آب و هوایی و قرار گرفتن استان البرز در ارتفاع بالای هزار و ۳۰۰ متر باعث تولید سالانه ۱۲ میلیون گل رز، با گلبرگ‌های بزرگ و با ماندگاری بالا شده‌است، این استان در مرداد ۱۳۹۱، ۱۳ هکتار گلخانهٔ ایران را به خود اختصاص داد، این استان با ۲۵ واحد گلخانه‌ایی در ۱۳ هکتار انواع گل رز را در ۱۶ رنگ مختلف تهیه و تولید می‌کند، استفاده از روش‌های هیدروپونیک و بکارگیری شبکه آبیاری تحت فشار از جمله برنامه‌هائی است که به گلخانه داران برای کشت با کیفیت‌تر و بیشتر گل‌های رز پیشنهاد شده‌است. استفاده از جدیدترین شبکه‌های کشت مدرن، اتوماسیون دما و آبیاری سیستماتیک گلخانه، از شاخصه‌های گلخانه‌های کشت گل رز در استان البرز است که تا حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد در مصرف انرژی در مقایسه با دیگر گلخانه‌ها کاهش مصرف دارد و در گلخانه‌های استان با بکارگیری از روش‌هایی بیش از ۹۵ شاخه گل در هر مترمربع تولید می‌شود.[۲۱]

از این استان سالانه یک میلیون شاخه گل رز به کشورهای تاجیکستان، گرجستان و عراق صادر می‌شود.[۲۱]

جاذبه‌های گردشگری و مذهبی استان البرز

 
امامزاده طاهر در آخرین پنج‌شنبه سال ۱۳۹۴ خورشیدی
 
غار یخ مراد از جاذبه‌های طبیعی گردشگری استان البرز
  1. تپه ازبکی
  2. روستای تاریخی سیرود
  3. روستای زیبا سیبان دره
  4. باغ لاله‌های گچسر
  5. جاده چالوس
  6. طالقان
  7. سد امیر کبیر
  8. پیست دیزین
  9. روستای تاریخی ورده
  10. روستای برغان
  11. تپه‌های رنگین کمانی{اشتهارد}
  12. کاروانسرای شاه عباسی
  13. کاخ سلیمانیه
  14. کاخ شمس
  15. باغ‌های جهانشهر
  16. رود کرج
  17. باغ پرندگان کرج
  18. غار یخ‌مراد
  19. سنقرآباد (ساوجبلاغ)
  20. قلعه احمدآباد (مصدق)
  21. تپه مردآباد (ماهدشت)
  22. کاخ شهرستانک
  23. مصلای امام خمینی [۲۲]

منابع

  1. «پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران-آمار سال ۱۳۹5» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۳ ژوئیه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۴ مارس ۲۰۱۳.
  2. عزیزالله شهبازی استاندار البرز شد خبرگزاری مهر
  3. «نام البرز در نقشه ایران جای گرفت». جام‌جم‌آنلاین. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۳ تیر ۱۳۸۹.
  4. فردا نیوز
  5. «خبر تصویب استان البرز». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۰.
  6. «قانون تأسیس استان البرز ابلاغ شد». خبرگزاری فارس. دریافت‌شده در ۲۲ مرداد ۱۳۸۹.
  7. «قانون تأسیس استان البرز به مرکزیت شهر کرج اجرا می‌شود». بی‌بی‌سی. ۲۱ مرداد ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۲۱ مرداد ۱۳۸۹.
  8. «سی و یکمین استانداری کشور افتتاح شد». البرز نیوز. ۲۲ شهریور ۱۳۸۹.
  9. «اولین استاندار"البرز "معرفی شد». البرز نیوز. ۳۰ آبان ۱۳۸۹.
  10. «KHAMENEI.IR». khamenei.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۲۸.
  11. «دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز | پایگاه اطلاع رسانی دفتر نماینده ولی فقیه دراستان البرز و امام جمعه کرج». emamjomekaraj.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۲۸.
  12. شماره کتابشناسه ملّی:۲۸۹۰۵۷۷طرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور (شاخص‌های غیرثبتی){گزارش}:استان البرز/به سفارش شورای فرهنگ عمومی کشور؛ مدیر طرح و مسئول سیاست گذاری:منصور واعظی؛ اجرا:شرکت پژوهشگران خبره پارس -شابک:۷-۳۹-۶۶۲۷-۶۰۰-۹۷۸ *وضعیت نشر:تهران-موسسه انتشارات کتاب نشر ۱۳۹۱ *وضعیت ظاهری:۲۹۱ ص:جدول (بخش رنگی)، نمودار (بخش رنگی)
  13. رضا آقازاده، گویش کرجی، ۸۸.
  14. «در گفتگو با مهر عنوان شد: مدیر کل میراث فرهنگی استان البرز:استان البرز کانون تمرکز لهجه ها و گویش ها از سراسر کشور». وبگاه خبرگزاری مهر.
  15. «زبان مردم طالقان فارسی و مازندرانی و لهجه آنها تاتی می باشد». وبگاه سازمان حفاظت محیط زیست استان البرز. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۹ مارس ۲۰۲۰.
  16. ساختار دستوری واژگان در گویش اشتهاردی نوشته محمد حسین شاه بیگ
  17. «در گفتگو با مهر عنوان شد: مدیر کل میراث فرهنگی استان البرز:استان البرز کانون تمرکز لهجه ها و گویش ها از سراسر کشور». وبگاه خبرگزاری مهر.
  18. «زبان مردم طالقان فارسی و مازندرانی و لهجه آنها تاتی می باشد». وبگاه سازمان حفاظت محیط زیست استان البرز. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۹ مارس ۲۰۲۰.
  19. حبیب برجیان، گویشهای تبروید در البرز مرکزی: همگرایی زبانی بین طبری و فارسی، ۴۳۰.
  20. حبیب برجیان، متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو، ۲۶۰.
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ «البرز سومین تولیدکننده گل رز در ایران». IRIB NEWS AGENCY | خبرگزاری صدا و سیما. ۲۰۱۲-۰۸-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۰۸.
  22. «دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز | پایگاه اطلاع رسانی دفتر نماینده ولی فقیه دراستان البرز و امام جمعه کرج». emamjomekaraj.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۲۸.

پیوند به بیرون

 

بخش‌ها و دهستان‌های استان البرز

بخش‌ها شهرستان اشتهارد
مرکزی

ایپک | صحت‌آباد

پلنگ‌آباد

پلنگ‌آباد | جارو |

بخش‌ها شهرستان ساوجبلاغ
مرکزی

سعیدآباد | هیو

چندار

برغان | چندار

چهارباغ

چهاردانگه | رامجین

بخش‌ها شهرستان طالقان
مرکزی

پائین‌طالقان | میان‌طالقان

بالاطالقان

دهستان | دهستان

بخش‌ها شهرستان فردیس
مرکزی

دهستان | دهستان | دهستان

مشکین‌دشت

دهستان | دهستان | دهستان

بخش‌ها شهرستان کرج
مرکزی

گرم‌دره | محمدآباد | کمال‌آباد

آسارا

آدران | آسارا | نسا

بخش‌ها شهرستان نظرآباد
مرکزی

احمدآباد| | دهستان | دهستان

تنکمان

نجم‌آباد | تنکمان | دهستان