درگاه:ماد

درگاه ماد

دانش  دین     تاریخ     جامعه     جغرافیا     فلسفه     فناوری     هنر   


Median Empire.jpg

ماد نام یکی از اقوام ایرانی تبار است. بسیاری از مورخان باستان، به صراحت، مادها را «آریایی» خوانده‌اند. واژگان بازمانده از گویش مادی [مانند: Farnah (= فر)؛ Paradayda (= پردیس)؛ Vazraka (= بزرگ)؛ Vispa (= همه)؛ Spaka (= سگ)؛ Mitra (= مهر)؛ Xshayathia (= شاه)] در زبان پارسی باستان، و نیز تصریح «استرابون» به «آریایی» بودن زبان مادها و پیوند و همسانی آن با زبان‌های پارس و بلخ و سغد و سکاها و نیز کلام داریوش بزرگ ـ که زبان مادها و پارس‌ها را در یک گروه قرار می‌دهد، نشانهٔ از «آریایی» بودن زبان مادهاست.
ادامه...

نوشتار برگزیده

Media-proper.png

دیاکو یا دیااُکو بنیان‌گذار و نخستین شاه حکومت ماد بود. نام وی در منابع گوناگون، به صورت‌های مختلفی ذکر شده‌است؛ از جمله هرودوت که نام وی را به صورت «دِیوکِس» نوشته‌است. نام دیاکو برگرفته از واژهٔ ایرانی -Dahyu-ka به‌معنی سرزمین است.

تاریخِ دقیق دورهٔ حکمرانی دیاکو دقیقاً مشخص نیست و احتمالاً بیش‌تر نیمهٔ اول سدهٔ هفتم پیش از میلاد را دربرمی‌گرفته‌است. بنا بر گفته هرودوت، دیاکو برای ۵۳ سال پادشاهی کرد.

براساس نوشته‌های هرودوت، دیاکو نخستین پادشاه ماد بوده که از آشوریان استقلال کسب کرده‌است. وی طرح و نقشهٔ ایجاد یک حکومت واحد ماد را در ذهن داشت و در یک دورهٔ بی‌قانونی در ماد، تلاش کرد تا عدالت را در دهکدهٔ خود اجرا کند و اعتبار و حسن شهرتی را به عنوان یک قاضی بی‌طرف بدست آورد. به این ترتیب حوزهٔ فعالیت او گسترش یافت و مردم روستاهای دیگر نیز به وی مراجعه می‌کردند تا اینکه سرانجام او اعلام کرد این جایگاه برای وی دردسرساز شده‌است و حاضر به ادامهٔ کار نیست. در پی این کناره‌گیری، دزدی و اغتشاش فزونی یافت و مادها گرد هم آمدند و این بار وی را به‌عنوان پادشاه برگزیدند.

نخستین کار دیاکو پس از به‌پادشاهی رسیدن، گماشتن نگهبانانی برای خود و نیز ساخت پایتخت بود. شهری که دیاکو برای این منظور برگزید در زبان فارسی باستان هگمتانه و به زیان یونانی اکباتان خوانده می‌شد که همدان امروزی دانسته می‌شود. هگمتانه به معنی «محل اجتماع» یا «شهری برای همه» است و اشاره‌ای است به گردهم آمدن طوایف مادی که سابقاً متفرق بودند. او در اواخر قرن هشتم پیش از میلاد، دستور داد تا یک دژ مستحکم بر روی تپه‌ای در این شهر ایجاد شود تا همهٔ امورات نظامی، دولتی و خزانه‌داری در آن انجام گیرد.

سارگون دوم شاه آشور در سال ۷۱۵ پیش از میلاد، متوجه شد که دیاکو با روسای اول، شاه اورارتو متحد شده‌است. او دیاکو را زیر نظر گرفت و در طی جنگ خود با منائیان، بار دیگر وارد ماد شد تا چنانکه مدعی بود، به «هرج‌ومرج» آن‌جا پایان دهد. او در نهایت دیاکو را اسیر کرد و به‌همراه خانواده‌اش به حمات (در سوریه امروزین) تبعید کرد.

برخی از ایران‏‌شناسان، دیاکو را با ویژگی‌هایی که هرودوت‏ برای او برمی‌‏شمارد با هوشنگ شاهنامه یکی می‌‏گیرند و لقب پَرَداتَ یا پیشدادی را با نخستین‏ قانون‏‌گذار یکی می‌‏دانند. سنت دینی، هوشنگ را نخستین کسی می‌‏داند که پادشاهی را در ایران‏ برقرار کرد. پس از دیاکو، پسرش فرورتیش جانشین او شد و مدت ۲۲ سال حکومت کرد.
ادامه...

زندگی‌نامه برگزیده

نوشتارهای برگزیده

آن‌چه می‌توانید انجام دهید

  • الگوی {{درگاه|ماد}} را به نوشتارهای وابسته به ماد بیفزایید.
  • الگوی {{ماد-خرد}} را به نوشتارهای خرد ماد بیفزایید.
  • در پروژه‌های ماد همکاری کنید.
  • نوشتارهای خرد ماد را گسترش دهید.

نگارهٔ برگزیده

Persepolis Apadana noerdliche Treppe Detail.jpg
یک سرباز ماد در کنار یک کماندار پارس، کاخ آپادانای تخت جمشید

آیا می‌دانید


رده‌ها

در دیگر پروژه‌های ویکی‌مدیا

ماد در ویکی‌کتاب  ماد در ویکی‌انبار ماد در ویکی‌خبر  ماد در ویکی‌گفتاورد  ماد در ویکی‌نبشته  ماد در ویکی‌واژه 
راهنما و کتاب‌ها نگاره‌ها و رسانه رویدادها گفتاوردها متون واژگان
حافظهٔ نهان سرور را پاکسازی کنید