سوگواری
عزاداری یا سوگواری به مراسمی آیینی گفته میشود که به یادبود فرد درگذشته و به منظور صبر بر مصیبت وارد شده برای بازماندگان برگزار میشود.[۱][۲][۳]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Lonely_%26_Prostrate-Father_Orphan-_Daughter_Deeply_Mourning_for_her_died_Father-_Fazl_Cemetery-Nishapur%2CIran%2CMarch_2016_1.jpg/220px-Lonely_%26_Prostrate-Father_Orphan-_Daughter_Deeply_Mourning_for_her_died_Father-_Fazl_Cemetery-Nishapur%2CIran%2CMarch_2016_1.jpg)
تاریخچه
ویرایشعزاداری در اقوام و ملل گوناگون سابقه طولانی دارد.[۴] در دره زرافشان در حوالی سمرقند، نقشبرجستهای مربوط به دهههای پیش از میلاد وجود دارد که مجلس سوگ سیاوش نمایش میدهد.[۵]
آیینها و رسوم
ویرایشمراسم سوگواری در سراسر جهان دارای ریشههای مشترک بوده ولی رسوم و آیینها بسته به زمان، مکان و فرهنگ متفاوت است.[۳]
در بسیاری از مناطق ایران رسم بر این است که دوستان و اقوام فرد درگذشته پس از تدفین وی به منزل صاحبان عزا رفته و با خواندن نماز میت به وی تسلیت میگویند. سپس در مجالس متعدد (مانند سوم، شب هفت، چهلم و سال) وی شرکت کرده و با خواندن سوره فاتحه الکتاب برای روح مرده طلب مغفرت مینمایند. تسلیت به بازماندگان با گفتن جملاتی نظیر «تسلیت عرض میکنم» و «خداوند رحمت کند» صورت میگیرد.[۶]
گاهی دعوت از آشنایان برای شرکت در مراسم عزاداری به وسیله چاپ آگهی فوت و ترحیم صورت میگیرد. در اینصورت، چاپ آگهی ترحیم، یکی از اولین اقداماتی است که پس از مرگ متوفی و توسط خانواده و دوستان وی صورت میپذیرد.[۷]
عزاداری مذهبی و سیاسی
ویرایشگاهی برگزاری مراسم عزاداری جزئی از فرهنگ یک قوم میشود. سوگ سیاوشان نه تنها هزاران سال است که ادامه دارد، بلکه منشأ خلق یکی از قدیمیترین نمایشنامههای تاریخ بشر بوده و بر عزاداری تاریخی و مهم دیگری همچون عاشورا نیز تأثیر گذاشتهاست.[۸][۹][۱۰]
در مذهب شیعه عزاداری برای شهیدان واقعه عاشورا نوعی عمل مذهبی تلقی میشود که توسط مختار ثقفی پایهگذاری شده و تا به امروز ادامه یافتهاست.[۱۱] گاهی نیز مراسم عزاداری جنبه سیاسی به خود گرفته و کارکردی به کلی متفاوت مییابد. قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ با واقعه مدرسه فیضیه قم در یک مجلس عزاداری آغاز گردید.[۱۲] مراسم بیست و یکمین سالگرد درگذشت آیتالله خمینی در سال ۱۳۸۹ در تهران نمونه دیگری از غلبه سیاست بر جنبه سوگواری مراسم است.[۱۳]
پوشش سوگ
ویرایشیکی از روشهای عزاداری پوشیدن لباس مخصوص عزا است. اگرچه پوشیدن لباس سیاه به عنوان لباس عزا بسیار متداول است،[۱۴] ولی لباسهای دیگری نیز برای عزاداری مورد استفاده قرار میگیرند.[۱۵] در بخشهایی از اروپا و در سدههای میانی لباس رسمی عزاداری سفید بودهاست. با اینحال، رسم پوشیدن لباس تیره و بهخصوص لباس سیاه، به پیش از میلاد مسیح بازمیگردد. لباس عزا میتواند شامل لباس کامل، کلاه، عینک و دستکش باشد. در برخی از نقاط جهان خصوصاً اروپا، زنان بیوه برای مابقی عمر خود فقط نوع خاصی از لباس میپوشند.[۳]
آرایش عزاداری
ویرایشامروزه تظاهر به غمگین بودن و نقش و کارکرد نمایشی مراسم عزاداری چنان اهمیت یافتهاست که برخی برای غمگین نشان داده شدن، مجبور به انجام آرایش مخصوص عزا میشوند. اگرچه آرایشگاهها رسماً آرایش عزا نمیکنند، ولی مشتریان خاص خود را نیز دارند. نحوه آرایش فرد عزادار در مجالس گوناگون تفاوت میکند. برای مثال برای مجلس سوم، آرایش باید فرد را پریشانتر نشان دهد و به همین دلیل مدل موهای باز توصیه شدهاست. در عوض در مجالس هفت یا چهلم موهای بسته و رنگ پریده توصیه میشود. آرایش و گریم افراد برای عزا از گرانقیمتترین گریمها است.[۱۶]
سوگواری در فلسفه
ویرایشاولین بار فروید بود که تمایز میان سوگواری و افسردگی را تشخیص داد. او متوجه شد که بیمارانِ افسردهحالش دچار فقدانی عمیقاند اما – برخلاف بیمارانی که با موفقیتی گر چه دردناک دوران سوگواری را سپری میکنند – خودشان هم نمیدانند چه / که را از دست دادهاند. شاید عزیزی را. شاید جایگاه و منزلتی اجتماعی را. شاید اعتقادی سیاسی یا مذهبی را، باوری را. اما بنا به دلایلی، جزئیات این فقدان دردآورتر از آن بوده که بتوانند با آن رودررو شوند. آنها نمیتوانند از آنچه بر سرشان آمده بود سر درآورند.[۱۷]
همچنین بنگرید
ویرایشمنابع
ویرایش- ↑ «عزا». لغتنامه دهخدا. دریافتشده در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «عزاداری چیست». سایت تخصصی امام حسین. بایگانیشده از اصلی در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۰. دریافتشده در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Mourning». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۰ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «عزاداری». تبیان. بایگانیشده از اصلی در ۱۲ مارس ۲۰۱۳. دریافتشده در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «تاریخ». روزنامه اعتماد. بایگانیشده از اصلی در ۱۵ مارس ۲۰۱۰. دریافتشده در ۲۰ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «فرهنگ عامه». پایگاه اطلاعرسانی شهرستان گناباد. بایگانیشده از اصلی در ۲۷ مه ۲۰۱۰. دریافتشده در ۲۰ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «بررسی اعلامیههای مرگ (با مطالعه در پنج شهر ایران)». سایت انسانشناسی و فرهنگ. بایگانیشده از اصلی در ۱۷ ژانویه ۲۰۱۰. دریافتشده در ۲۰ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «حکایت سیاوش گمشده انسانها». آفتاب. بایگانیشده از اصلی در ۳۱ دسامبر ۲۰۰۹. دریافتشده در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «تورهای عاشورا در ابیانه و یزد برگزار میشود». خبرگزاری میراث فرهنگی. بایگانیشده از اصلی در ۱۳ اوت ۲۰۱۱. دریافتشده در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «نمایش ایران قبل از اسلام». تبیان. دریافتشده در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «پیشینه عزاداری امام حسین (ع)». سایت موعود. پارامتر
|پیوند=
ناموجود یا خالی (کمک); پارامتر|تاریخ بازیابی=
نیاز به وارد کردن|پیوند=
دارد (کمک) - ↑ «فاجعه مدرسه فیضیه». دانشنامه رشد. بایگانیشده از اصلی در ۱۰ دسامبر ۲۰۱۲. دریافتشده در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «سخنرانی سیدحسن ناتمام ماند». جهان نیوز. دریافتشده در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «فلسفه لباس سیاه در عزاداری». مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی. دریافتشده در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «لباس جدید برای عزاداری». خبرگزاری البرز. دریافتشده در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «مدل جدید گریم و آرایش مجالس سوگواری». خبرگزاری رهوا. دریافتشده در ۲۰ خرداد ۱۳۸۹.[پیوند مرده]
- ↑ متمم، گروه (۲۰۱۹-۰۱-۲۰). «درباره سوگواری و فقدان | کتاب زندگی خوب مارک ورنون». متمم. دریافتشده در ۲۰۲۳-۱۲-۱۸.