سیسرون

سیاست‌مدار، نویسنده، شاعر، و فیلسوف در روم باستان

مارکوس تولیوس سیسرون (کیکرو[۱] یا چیچرو[۲] یا سیسرو) (زاده ۱۰۶ پیش از میلاد-درگذشته ۴۳ پیش از میلاد) خطیب، سیاست‌مدار و فیلسوف معروف جمهوری روم بود. وی متولد شهر آرپینو بوده‌است. او در طول بحران‌های سیاسی که منجر به تأسیس امپراتوری روم شد، سعی در حفظ اصول مردم داری داشت. نوشته‌های گسترده او شامل رساله‌هایی دربارهٔ بلاغت، فلسفه و سیاست است و او را یکی از بزرگ‌ترین سخنوران و سبک‌نویسان نثر روم می‌دانند. او از یک خانواده شهرنشین ثروتمند از راسته سوارکاری روم بود و در سال ۶۳ قبل از میلاد به عنوان کنسول خدمت کرد.

سیسرون
Cicero - Musei Capitolini.JPG
سیسرون
نام اصلی
مارکوس تولیوس کیکرو
زاده۱۰۶ پیش از میلاد
آرپینو
درگذشته۴۳ پیش از میلاد (۷۳سال)
پیشهسیاست‌مدار، خطیب
زمینه کاریخطیب، سیاست‌مدار و فیلسوف
ملیترومی

تأثیر او بر زبان لاتین بسیار زیاد بود. او بیش از سه چهارم ادبیات لاتین موجود را نوشت که معلوم است در زمان حیاتش وجود داشته‌است، و گفته شده‌است که نثر بعدی یا واکنشی علیه او یا بازگشتی به سبک او بود، نه تنها در لاتین، بلکه در زبان‌های اروپایی. تا قرن ۱۹. سیسرون استدلال‌های مکاتب اصلی فلسفه هلنیستی را به لاتین وارد کرد و واژگان فلسفی لاتین را با واژه‌سازی‌هایی مانند evidentia, humanitas, qualitas, quantitas (عرض) و essentia (جوهره) ایجاد کرد و خود را به عنوان مترجم و فیلسوف متمایز کرد.

اگرچه سیسرون سخنوری ماهر و وکیلی موفق بود، معتقد بود که حرفه سیاسی او مهم‌ترین دستاورد او بود. در زمان کنسولگری او بود که دومین توطئه کاتلیناری سعی کرد از طریق حمله به شهر توسط نیروهای خارجی، دولت را سرنگون کند و سیسرون با اعدام فوری و بحث‌برانگیز پنج توطئه‌گر بدون محاکمه، شورش را سرکوب کرد. در طول دوره میانی پر هرج و مرج قرن اول قبل از میلاد، که با جنگ‌های داخلی و دیکتاتوری ژولیوس سزار خاتمه یافت، سیسرون از بازگشت به حکومت جمهوری سنتی دفاع کرد. پس از مرگ سزار، سیسرون در کشمکش‌های بعدی قدرت با مارک آنتونی دشمن شد و در یک سری سخنرانی به او حمله کرد. او توسط سه‌گانه دوم به عنوان دشمن دولت اعلام شد و در نتیجه توسط سربازانی که از طرف آنها در سال ۴۳ قبل از میلاد رهگیری شده بودند، اعدام شد. سپس دست‌ها و سر بریده شده او به عنوان آخرین انتقام مارک آنتونی در روسترا به نمایش گذاشته شد.

کشف مجدد نامه‌های سیسرون توسط پترارک اغلب به آغاز رنسانس قرن چهاردهم در امور عمومی، اومانیسم و فرهنگ کلاسیک روم نسبت داده می‌شود. به گفته تادئوش زیلینسکی، مورخ لهستانی، «رنسانس بیش از هر چیز احیای سیسرون بود، و تنها پس از او و از طریق او بقیه دوران باستان کلاسیک بود.» اوج اقتدار و اعتبار سیسرون در قرن ۱۸ میلادی بود. روشنگری و تأثیر او بر متفکران برجسته روشنگری و نظریه پردازان سیاسی مانند جان لاک، دیوید هیوم، مونتسکیو و ادموند برک قابل توجه بود. آثار او در میان تأثیرگذارترین آثار در فرهنگ جهانی قرار دارند و امروزه هنوز هم یکی از مهم‌ترین مواد اولیه برای نگارش و بازنگری تاریخ روم، به‌ویژه آخرین روزهای جمهوری روم هستند.

شرح حالویرایش

او از آغاز جوانی ضمن سرودن شعر و ترجمه آثار یونانی، به آموختن فنون نظامی پرداخت و از هفده سالگی در جنگ‌ها شرکت نمود. بعدها دو سال را به سیاحت در مشرق زمین گذراند و در این سفر، فلسفه و علوم ادبی را از دانشمندان زمان فرا گرفت و در سال ۷۷ قبل از میلاد به رم بازگشت.

از سال ۶۳ قبل از میلاد وارد صحنه سیاست شد و به مقام کنسولی دست یافت. خطابه‌های وی در مدح و ذم اشخاص معروف هستند. در بلواهای پس از قتل جولیوس سزار به دستور مارک آنتونی در سال ۴۳ قبل از میلاد جان بر سر سیاست نهاد و کشته شد.

فلسفه و سیسرونویرایش

سیسرون علاوه بر خطابه‌های بلیغ، کتاب‌های بسیار در معانی و بیان فلسفه و جوامع نوشته‌است که اکثراً ملهم از متفکران یونانی است. نوشته‌های سیسرون در فصاحت و شیوائی از سرمایه‌های بزرگ ادبی جهان به‌شمار می‌رود.

در سال‌های آخر زندگی، به عنوان واسطه بین ادبیات و آثار مکتوب یونانی از یک سو و جامعه رومی از سوی دیگر عمل نمود. سیسرون در آثار فلسفی خود، توجه‌اش را به

«افلاطون»، «رواقیون» و «شکاکیون آکادمی» معطوف داشته و در سه بخش عمده فلسفه یونانی به بحث پرداخته‌است.

  • اول دربارهٔ فرضیه شناخت، شامل: «رسالات آکادمی».
  • دوم دربارهٔ اخلاق، شامل: «معیارهای سنجش نیکی و بدی»، «مناظره توسکلانی»، «دربارهٔ دوستی»، «حقانیت در عمل»، «دربارهٔ پیری»
  • سوم دربارهٔ الهیات فلسفی، شامل: «دربارهٔ طبیعت خدا»، «دربارهٔ آینده نگری» «دربارهٔ تقدیر».

آثارویرایش

آثار وی شامل:

  • رساله خطیب (در باب عروض و بدیع)
  • رساله بروتوس (مکالمه‌ای در تاریخ سخنوری)
  • رساله دفاع از آرکیاس
  • فیلیپیکائه

نامه‌هاویرایش

حدود ۹۰۰ نامه از سیسرون به زبان لاتین باقی مانده که از اسناد تاریخی باارزش محسوب می‌شوند. نامه‌های زیر از این جمله‌اند:

شعرهای وی نیز علاوه بر نامه‌هایش نمونه‌ای از تسلط او به کلمات و استعمال هنرمندانه آن‌ها است.

 
سیسرون: فیلسوف و سیاست‌مدار رومی

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. ادیب‌سلطانی، میرشمس‌الدین (۱۳۷۵). بودن یا نبودن: تک‌گفتار هملت در سوگنامهٔ هملت شاهپور دانمارک سرودهٔ ویلیام شیکسپیر. تهران: نشر نی. ص. ۲۲. شابک ۹۶۴-۳۱۲-۲۱۷-۴.
  2. تاریخ فلسفه کاپلستون جلد اول ترجمه جلال الدین مجتبوی

منابعویرایش

  • نقد ادبی نوشتهٔ حمیدرضا شایگان‌فر، انتشارات دستان
  • سیر تاریخی اندیشه‌های سیاسی در غرب (از افلاطون تا نیچه)، احمد بخشایشی اردستانی
  • سیر اندیشه فلسفی در غرب، فاطمه زیباکلام
  • تاریخ فلسفه سیاسی غرب (از آغاز تا پایان سده‌های میانه)، عبدالرحمن عالم
  • آثار کلاسیک فلسفه مترجم مسعود علیا
  • لوح فشرده لغت‌نامه - دهخدا
  • Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG، ۲۰۰۵

پیوند به بیرونویرایش