علی‌محمد حق‌شناس

زبان‌شناس و مترجم ایرانی

علی‌محمد حق‌شناس (۱۴ اردیبهشت ۱۳۱۹، جهرم – ۱۰ اردیبهشت ۱۳۸۹، تهران) زبان‌شناس، فرهنگ‌نویس، شاعر ایرانی، استاد دانشگاه، مؤلف و مترجم بود. او ضمن استادی در گروه زبان‌شناسی دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مؤلف و مترجم آثار متعدد در زمینهٔ ادبیات، زبان‌شناسی، تاریخ زبان‌شناسی و فرهنگ‌های انگلیسی به فارسی و از اعضای شورای بازنگری در شیوهٔ نگارش و خط فارسی نیز بوده‌است. او همچنین رییس انجمن علمی نقد ادبی ایران بود. کتاب‌ فرهنگ انگلیسی به فارسی هزاره از آثار تألیفی وی برنده کتاب سال در بیستمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی شده‌است.[۱] حق شناس در سال ۱۳۸۵ به عنوان چهرهٔ ماندگار در بخش زبان‌شناسی معرفی شد.[۲]

علی‌محمد حق‌شناس
زاده۱۴ اردیبهشت ۱۳۱۹
جهرم
درگذشته۱۰ اردیبهشت ۱۳۸۹
بیمارستان پیامبران، تهران
پیشهزبان‌شناس، فرهنگ‌نویس، مترجم، شاعر و استاد دانشگاه
زمینه کاریزبان‌شناسی
ملیتایران ایرانی
جوایز

زندگی

ویرایش

ذوق خلاق و طبع روانش در آغاز راه او را به تدریس شعر انگلیسی رهنمون ساخت. . . . همواره تعدادی هم مستمع آزاد در "آرزوی باغ و گلستان" و دیدار "آن چهره مشعشع خندان" به کلاس می‌آمدند تا عجائب خدا را با دیدار معلمی پیامبرگونه نظاره کنند. ترجمه، نقد و فرهنگ‌نویسی دلگرمی‌های دیگر حق‌شناس بود. در عرصه نویسندگی حق‌شناس کیمیاگر واژه‌ها بود. برابرنهاده‌هایش که برگرفته از معنای واژه و نیز مبین آهنگ آن است ذهن را از تصویر سرشار می‌کند.

جلال سخنور[۳]

علی‌محمد حق‌شناس در ۱۴ اردیبهشت ۱۳۱۹ در خانواده‌ای مذهبی از بیت آیت‌الله حق‌شناس در جهرم به دنیا آمد. پدرش بازرگان بود. دیپلم ادبی را از دبیرستان نمازی شیراز اخذ کرد. حق‌شناس از دانشسرای عالی تهران (دانشگاه تربیت معلم و خوارزمی کنونی) در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی لیسانس گرفت. در دوران دانشجویی دوست و همنشین بیژن نجدی بود. سپس عازم انگلستان شد و از دانشگاه لندن در رشتهٔ زبان‌شناسی و آواشناسی همگانی دکتری گرفت. وی در سال ۱۳۵۲ به ایران بازگشت. نخست در دانشگاه ملی (دانشگاه شهید بهشتی کنونی) و بعد در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت. او در سال ۱۳۸۵ به عنوان چهرهٔ ماندگار معرفی شد. این چهره ماندگار زبان‌شناسی، از نوجوانی شعر می‌سروده و تخلصش در اشعار «حق شناس» بوده‌است. او کتاب فرهنگ هزاره را با همکاری حسین سامعی و نرگس انتخابی تألیف کرده که این کتاب، در دورهٔ بیستم انتخاب کتاب سال، از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان کتاب سال معرفی و برگزیده شده است.[۴]

درگذشت

ویرایش

حق‌شناس در روز جمعه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۸۹ به علت بیماری در یکی از بیمارستان‌های تهران درگذشت و در کلاردشت دفن شد.[۵][۶][۷]

کتاب‌شناسی

ویرایش

تألیف

ویرایش

ترجمه

ویرایش
شاگردان
ویرایش

حق شناس در دانشگاه‌های تهران شاگردان زیادی داشت. گرچه در رشته زبان‌شناسی درس می‌داد، مشاوره پایان نامه دانشجویان دکترا و ارشد ادبیات فارسی را به عهده داشت. از مهم‌ترین شاگردانش در ادبیات فارسی این افراد هستند: قیصر امین پور، مسعود جعفری جزه، کوروش صفوی و حمید عبدالهیان.[نیازمند منبع]

یادبود

ویرایش

به گزارش ایسنا، یکی از خیابان‌های شهر تهران (واقع در منطقه ۳) در سال ۱۴۰۰، به یادبود و بزرگداشت وی، به نام علی‌محمد حق شناس نام‌گذاری شد.[۸]

منابع

ویرایش
  1. «علی محمد حق شناس، زبان‌شناس و سرپرست فرهنگ هزاره، درگذشت». BBC News فارسی. ۲۰۱۰-۰۴-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۷.
  2. «دکتر علی محمد حق شناس درگذشت». ایبنا. ۲۰۱۰-۰۴-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۷.
  3. سخنور، «خلقیات حق‌شناس».
  4. «زندگینامه: علی‌ محمد حق‌شناس (۱۳۱۹- ۱۳۸۹)». همشهری آنلاین. ۲۰۱۰-۰۴-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۷.
  5. «زندگینامه: علی‌ محمد حق‌شناس (۱۳۱۹- ۱۳۸۹)». همشهری آنلاین. ۲۰۱۰-۰۴-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۷.
  6. «علی محمد حق شناس، زبان‌شناس و سرپرست فرهنگ هزاره، درگذشت». BBC News فارسی. ۲۰۱۰-۰۴-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۷.
  7. «دکتر علی محمد حق شناس درگذشت». ایبنا. ۲۰۱۰-۰۴-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۷.
  8. «خیابانی به نام علی‌محمد حق‌شناس». ایسنا. ۲۰۲۱-۱۱-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۷.

پیوند به بیرون

ویرایش