باز کردن منو اصلی

عماد الدین ابو جعفر طبری

دانشمند ایرانی
(تغییرمسیر از عمادالدین طبری)

عماد الدین طبری با نام کامل عماد الدیدن ابو جعفر محمد بن ابی القاسم علی بن محمد بن علی بن رستم بن یزدبان طبری آملی کجی یا معروف به عماد الدین طبرسی ، از علما و محدثین قرن ششم هجری است. سال و محل تولد، هم چنین سال وفاتش بر ما معلوم نیست، اما با توجه به تاریخ احادیث کتاب بشارة المصطفی، چنین می نماید که قریب به نیم قرن (سال ۵۰۸-۵۵۳) فعالیت علمی داشته است. در سال ۵۵۳ هجری قمری محمد بن جعفر مشهدی در کتاب مزار از وی روایتی نقل می کند که نشان می دهد ایشان در آن تاریخ زنده بوده است. پدرش ابی القاسم علی بن محمد، از علمای روزگار خویش بوده و کتابی داشته است که فرزند، از آن نقل کرده است. در تاریخ طبرستان به نوه دختری عماد الدین اشاره کرده که از جوانان نیکو و متبحر درعلوم است.او حاصل ازدواج فرزند امیر ورام بن ابی فراس با دختر عماد الدین است.

در نگاه بزرگانویرایش

  • شیخ منتجب الدین در «فهرست» او را فقیه ثقه و شوشتری در «مقابس الانوار» ایشان را محدث بزرگوار، فقیه آگاه و دارنده جمیع مکارم می شناسانند.
  • محدث نوری در خاتمه «المستدرک» او را عالم بزرگوار و فقیه آگاه معرفی کرده است.

بشارة المصطفیویرایش

تا آن جا که می دانیم عماد الدین چهار کتاب الزهد و التقوی، شرح مسایل الذریعه سید مرتضی، الفرج فی الاوقات و المخرج بالبینات، داشته است که فقط کتاب بشارة المصطفی، آن هم به صورت ناقص به دست ما رسیده است. عماد الدین در این کتاب که از هفده جزء آن، تنها یازده جزء باقی‌مانده است، به بیان منزلت و درجات شیعه و کرامات و ذکر فضایل اولیای الهی علیهم السلام، پرداخته است. مصنف همه روایات کتاب را با اسناد کامل آن ها نقل کرده و در مقدمه گفته است که فقط از ثقات و اخیار نقل می کند. آقای قیومی، مصحح کتاب، در انتهای کتاب با عنوان «مستدرک» خطبه پیامبر مسلمین را که سیدبن طاووس از این کتاب نقل کرده بوده و در نسخه های فعلی کتاب درج نشده، آورده است. هر جزء از کتاب، اختصاص به یک موضوع ندارد و از موضوعات مختلف بحث می کند. در آن، مباحث ارزش مند و روایاتی در خور توجه از پیامبر در اثبات افضلیت و مقام والای شیعه نقل شده و از شعرهای خوبی به مناسبت و در زمینه های مختلف، از جمله در مورد دوازده امام بوده است. کتاب بشارة المصطفی غیر از فواید مذهبی، به دلیل اشتمال بر اسانید تازه و به ویژه نام بردن از شماری از عالمان شیعی ایران در سده های پنجم و ششم، دارای اهمیت بسیاری است و از این دیدگاه هم همواره مورد عنایت بوده است.

تحصیل و سفر هاویرایش

عمادالدین به شهرهای ری، آمل، نیشابور، اصفهان، نجف و کوفه سفر کرده و از ان جا بهره برده بوده، که نام و اسانیدشان در این کتاب ذکر شده است. از سویی، این کتاب برای شناخت تشیع کوفی در سده های پنجم و ششم قمری، بسیار با اهمیت است؛ به ویژه اسانید زیدیان کوفه مانند روایات ابوعبداللّه العلوی، ابو البرکات زیدی و امثال آنان،از مطالب ویژه آن می توان به نقل زیارت اولین زائر کربلا (جابر همراه عطیه عوفی) اشاره کرد که به طور مسند و با تفصیل، گزارش شده است عماد الدین در این کتاب، گاهی به مذهب و نسب مشایخ خود توجه داده است.در نقل روایت، وسواس خاصی نیز نشان داده و گاهی بعد از شنیدن خبر، آن را با اثر مکتوب شیخ خود، مقابله کرده است.

آثارویرایش

  • الزهد و التقوی
  • شرح مسایل الذریعه سید مرتضی
  • الفرج فی الاوقات و المخرج بالبینات
  • زبدة الآثار

شاگردانویرایش

منابعویرایش

  • چاپ کتابخانه حیدریه نجف در سال ۱۳۸۳ ه.ق با تحقیق و مقدمه محمدحسن جواهری؛
  • چاپ جامعه مدرسین قم، ۱۴۲۰ق، با تحقیق جواد قیومی اصفهانی.
  • ترجمه بشارة المصطفی
  • بشارات نبوی به شیعیان علوی: ترجمه بشارة المصطفی صلی اللّه علیه وآله لشیعة المرتضی علیه السلام، ترجمه سید ابوالفضائل مجتهدی (۱۳۸۴-۱۳۰۸)، تهران مکیال، چاپ اول.
  • افق حوزه با هدف آشنایی بیش با میراث ارزشمند علمی تاریخ شیعه، در هر شماره، به معرفی اجمالی یکی از آثار گران سنگ علمای گذشته می پردازد.