دوازده امام جانشینان معنوی و سیاسی محمد، پیامبر اسلام، در اسلام شیعه دوازده امامی هستند.[۱] بنابر اصول شیعه، جانشین محمد انسان معصومی است که نه فقط با عدالت بر جامعه حکومت می‌کند، بلکه قانون الهی را حفظ و معنای تأویلی آن را بیان می‌کند. گفتار و کردار پیامبر و ائمه راهنما و الگویی برای جامعه‌اند تا از آن پیروی کنند؛ درنتیجه آنان باید از گناه و اشتباه به‌دور باشند، و باید براساس دستور الهی، یا نص، از طریق پیامبر برگزیده شوند.[۲][۳] مسلمانان شیعه بر این باورند که حدیث دوازده خلیفه از پیش، از دوازده امام خبر داده‌است.

گرچه امام دریافت‌کنندهٔ وحی نیست، اما ارتباط نزدیکی با خدا دارد، که از آن طریق، خدا او را راهنمایی می‌کند و امام هم به نوبهٔ خود مردم را راهنمایی می‌کند. همچنین متون مقدس نزد امام نظیر جفر و جامعه او را راهنمایی می‌کند. امامت یا باور به راهنمایی الهی، باور بنیادین شاخه‌های اثنی‌عشری و اسماعیلی شیعه بوده، مبتنی بر این مفهوم است که خداوند بشریت را بدون دسترسی به راهنمایی الهی رها نمی‌کند.[۴]

بنابر نظر شیعهٔ دوازده امامی، در هر عصری همواره امامی هست که متصدی همهٔ امور آیین و شریعت در جامعهٔ مسلمان است. علی اولین امام و جانشین برحق محمد پیامبر اسلام بود. فرزندان وی و فاطمه زهرا امامان بعدی هستند. هر امام پسر امام قبلی است، جز حسین بن علی که برادر حسن بن علی است.[۱] امام دوازدهم و آخر حجت بن الحسن است که شیعیان دوازده امامی باور دارند درحال‌حاضر زنده و در غیبت کبری است و بازخواهدگشت تا عدالت را به جهان بیاورد.[۴]

محتویات

فهرست امامانویرایش

شماره تصویر خطاطی نام
(کامل /کنیه)
عنوان
(عربی/ترکی)[۵]
تاریخ
ولادت
مرگ
(CE/AH)[۶]
اهمیت زادگاه علت و محل مرگ
و محل به خاک سپاری[۷]
۱   علی بن ابی‌طالب

أبو الحسن
امیرالمؤمنین
[۸]


المرتضی

(دوست داشته شده)


علی بن ابی‌طالب[۹]
۶۰۰–۶۶۱[۱۰]
۲۳(پیش از هجرت)–۴۰[۱۱]
اولین امام شیعه و جانشین پیامبر برای همه شیعیان؛ اهل سنت او را خلیفه چهارم می‌دانند. او تقریباً در همه طریقتهای اسلامی صوفی جایگاه والایی دارد؛ اعضای این طریقت‌ها ارتباطشان با محمد را از طریق او به دست می‌آورند.[۱۲] مکه،
عربستان سعودی[۱۳]
توسط ابن ملجم مرادی، از خوارج، در کوفه ترور شد، او را با شمشیری زهر آلود در هنگام نماز مورد ضربت قرار داد.[۱۴][۱۵]
مدفون در مسجد امام علی در نجف،
عراق.
۲   حسن مجتبی

أبو محمد
المجتبی


(برگزیده)


İkinci Ali[۹]
۶۲۴–۶۷۰[۱۶]
۳–۵۰[۱۷]
او بزرگترین نوهٔ زنده محمد، از طریق دخترش فاطمه زهرا بود. حسن در کوفه، به عنوان خلیفه جانشین پدرش شد؛ و براساس پیمان صلح با معاویه پسر ابی‌سفیان، او کنترل بر عراق را واگذار و پس از آن ۷ ماه حکومت کرد.[۱۸] مدینه،
عربستان سعودی[۱۹]
به باور شیعه توسط همسرش به دستور معاویه مسموم شد. مدینه، عربستان سعودی[۲۰]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی.
۳   حسین بن علی

أبو عبدالله
سید الشهداء


(سرور شهیدان)


Üçüncü Ali[۹]
۶۲۶–۶۸۰[۲۱]
۴–۶۱[۲۲]
او نوهٔ محمد و برادر حسن بن علی بود. حسین درست بودن خلافت یزید را زیر سؤال بود. نتیجتاً او خانواده اش در نبرد کربلا توسط قوای یزید کشته شدند. پس از این واقعه، سوگواری محرم مراسمی کلیدی در هویت عاشورا شد.[۲۳][۲۴] مدینه،
عربستان سعودی[۲۵]
کشته و سر بریده شده در نبرد کربلا.[۲۶]
مدفون در حرم حسین بن علی در کربلا،
عراق.
۴   علی بن الحسین

أبو محمد
سجاد، زین العابدین


(کسی که دائماً سجده می‌کند، زینت عبادت کنندگان)[۲۷]


Dördüncü Ali[۹]
۶۵۸/۹[۲۸] – ۷۱۲[۲۹]
۳۸[۳۰]–۹۵[۳۱]
نویسندهٔ ادعیهٔ صحیفه سجادیه، که به عنوان «مزامیر آل محمد» مشهور است.[۳۲] مدینه،
عربستان سعودی[۳۳]
بنا بر غالب علمای شیعه، او به دستور خلیفه ولید بن عبدالملک در مدینه، عربستان سعودی مسموم شد.[۳۴]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی.
۵   محمد بن علی

أبو جعفر
باقر العلوم


( شکافندهٔ دانش‌ها)[۳۵]


Beşinci Ali[۹]
۶۷۷–۷۳۲[۳۶]
۵۷–۱۱۴[۳۷]
منابع سنی و شیعه هر دو او را از اولین و برجسته‌ترین فقها توصیف می‌کنند، که در دوره اش به شاگردان بسیاری تدریس کرده است.[۳۸]

[۳۹]

مدینه،
عربستان سعودی[۴۰]
بنا بر قول برخی از علمای شیعه، او به وسیلهٔ ابراهیم بن ولید بن عبدالله در مدینه، عربستان سعودی به دستور هشام بن عبدالملک مسموم شد.[۴۱]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی است.
۶   جعفر بن محمد

أبو عبدالله
الصّادق[۴۲]


(راستگو)


Altıncı Ali[۹]
۷۰۲–۷۶۵[۴۳]
۸۳–۱۴۸[۴۴]
فقه امامیه را تأسیس و کلام شیعه را توسعه داد. او علمای بسیاری را در زمینه‌های گوناگون تربیت کرد، از جمله ابوحنیفه نعمان بن ثابت و مالک بن انس در فقه، واصل بن عطا و هشام بن حکم در کلام اسلامی، و جابر در علوم کیمیا.[۴۵][۴۶] مدینه،
عربستان سعودی[۴۷]
بنا به قول منابع شیعه، او در مدینه، عربستان سعودی به دستور خلیفه ابوجعفر عبدالله منصور مسوم شد.[۴۸]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی است.
۷   موسی بن جعفر

أبو الحسن الاول[۴۹]
الکاظم[۵۰]


(آرام)


Yedinci Ali[۹]
۷۴۴–۷۹۹[۵۱]
۱۲۸–۱۸۳[۵۲]
رهبر جمعیت شیعی در دورهٔ انشعاب اسماعیلیان و دیگر شاخه‌ها، پس از درگذشت جعفر صادق.[۵۳] او شبکه‌ای از وکلا را ایجاد کرد که خمس را از جمعیت‌های شیعی در خاورمیانه و خراسان جمع‌آوری می‌کردند. او مقام بالایی در ذکری دارد؛ اعضای این فرقه از طریق او نسبت شان را به محمد می‌رسانند.[۵۴] مدینه،
عربستان سعودی[۵۵]
بنا به باور شیعی در بغداد، عراق به دستور خلیفه هارون‌الرشید زندانی و مسموم شد.
مدفون در حرم کاظمین در بغداد،
عراق.[۵۶]
۸   علی بن موسی

أبو الحسن الثانی[۵۷]
الرّضا[۵۸]


(پسندیده)


Sekizinci Ali[۹]
۷۶۵–۸۱۷[۵۹]
۱۴۸–۲۰۳[۶۰]
ولیعهد خلیفه مأمون شد، به خاطر مباحثاتش با علمای مسلمان و غیر مسلمان معروف است.[۶۱] مدینه،
عربستان سعودی[۶۲]
بنا بر منابع شیعی، او در مشهد، ایران به دستور مأمون مسوم شد.
مدفون در حرم علی بن موسی الرضا در مشهد،
ایران است.[۶۳]
۹   محمد بن علی

أبو جعفر
الجواد، التّقی[۶۴]


(سخاوتمند، پرهیزکار)


Dokuzuncu Ali[۹]
۸۱۰–۸۳۵[۶۵]
۱۹۵–۲۲۰[۶۶]
در مواجه با خلافت عباسیان به سخاوتمندی و پرهیزکاری مشهور بود. مدینه،
عربستان سعودی[۶۷]
مسمومیت توسط همسر (دختر مأمون) در عراق، به سفارش خلیفه ابواسحاق محمد معتصم.
مدفون در حرم کاظمین در بغداد،
عراق.[۶۸]
۱۰   علی بن محمد

أبو الحسن الثالث[۶۹]
الهادی، النّقی[۷۰]


(راهنما، پیراسته)


Onuncu Ali[۹]
۸۲۷–۸۶۸[۷۱]
۲۱۲–۲۵۴[۷۲]
شبکهٔ وکلا را در جامعهٔ شیعه تقویت کرد. او وکلا را با سفارش‌ها و آموزش‌هایی می‌فرستاد و درعوض، سهم امام از خمس و وجوهات شرعی را دریافت می‌کرد.[۷۳] مدینه،
عربستان سعودی[۷۴]
مسمومیت به دستور ابوعبدالله محمد معتز در سامرا.[۷۵]
مدفون در حرم عسکریین در سامرا,
عراق.
۱۱   حسن عسکری
الحسن بن علی

أبو محمد
العسکری[۷۶]


(ساکن پادگان نظامی)


Onbirinci Ali[۹]
۸۴۶–۸۷۴[۷۷]
۲۳۲–۲۶۰[۷۸]
پس از درگذشت پدرش، معتمد عباسی محدودیت‌هایی برای او در بیشتر دوران زندگی‌اش اعمال کرد. شیعیان به‌خاطر جمعیت و قدرت فزاینده‌شان به‌شدت سرکوب می‌شدند.[۷۹] مدینه،
عربستان سعودی[۸۰]
مسمومیت به دستور ابوعباس محمد معتمد در سامرا.
مدفون در حرم عسکریین در سامرا,
عراق.[۸۱]
۱۲   حجت بن الحسن


أبو القاسم
المهدی، الحجّة، الامام الغائب[۸۲]


(نشانه، ملاک و معیار)


Onikinci Ali[۹]
۸۶۸–تاکنون[۸۳]
۲۵۵–تاکنون[۸۴]
مطابق اعتقادات شیعیان دوازده امامی، صوفیان و برخی مسلمانان سنی، او یک شخصیت تاریخی واقعی است. و امام حاضر و مهدی موعود است و با جلوه‌ای مسیح‌گونه و همراه با مسیح بازمی‌گردد. او حکومت حقیقی اسلام را بازسازی خواهدکرد و عدالت و صلح را برای زمین به‌ارمغان خواهدآورد.[۸۵] سامرا،
عراق[۸۶]
بنا به اعتقادات شیعه (مهدویت) او از سال ۸۷۲ قمری زنده است و در غیبت به‌سرمی‌برد. این غیبت تا زمانی که خدا بخواهد ادامه دارد.[۸۷]
سال‌شمار امامت امامان دوازده‌گانه شیعه
 
 

     (۱) علی المرتضی، از ۶۳۲ تا ۶۶۱ (۲۹ سال)      (۲) حسن المجتبی، از ۶۶۱ تا ۶۷۰ (۹ سال)      (۳) حسین الشهید، از ۶۷۰ تا ۶۸۰ (۱۰ سال)      (۴) علی السجاد، از ۶۸۰ تا ۷۱۲ (۳۲ سال)      (۵) محمد الباقر، از ۷۱۲ تا ۷۳۲ (۲۰ سال)      (۶) جعفر الصادق، از ۷۳۲ تا ۷۶۵ (۳۳ سال)      (۷) موسی الکاظم، از ۷۶۵ تا ۷۹۹ (۳۴ سال)      (۸) علی الرضا، از ۷۹۹ تا ۸۱۷ (۱۸ سال)      (۹) محمد التقی، از ۸۱۷ تا ۸۳۵ (۱۸ سال)      (۱۰) علی النقی، از ۸۳۵ تا ۸۶۸ (۳۳ سال)      (۱۱) حسن العسکری، از ۸۶۷ تا ۸۷۴ (۷ سال)      (۱۲) حجت المهدی، از ۸۷۴ تا زمان حال (تاکنون ۱۱۴۲ سال)

توضیحات
  • این الگو بر مبنای اندیشهٔ شیعه است.
  • در اندیشهٔ شیعی دورهٔ امامت و خلافت الهی علی بن ابی‌طالب از درگذشت پیامبر اسلام آغاز شده‌است. دورهٔ زمامداری وی بر مسلمین پس از کشته‌شدن عثمان بن عفان آغاز شد.
  • آغاز امامت هر امام مصادف با درگذشت امام پیشین است.
  • دورهٔ امامت حجت بن حسن از لحظهٔ درگذشت امام پیشین خود آغاز شده‌است و چون به عقیدهٔ شیعیان دوازده امامی وی زنده و از نظرها پنهان است، بنابراین امامت حجت بن حسن تا زمان ظهور وی و پس از آن تا زمان ازدنیارفتن او ادامه دارد.

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ "Shi'ite". Encyclopædia Britannica Online. 2007. Retrieved 2013-1 -05.  Check date values in: |accessdate= (help)
  2. Nasr (1979), p.10
  3. Momen (1985), p.174
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Gleave, Robert. "Imamate". Encyclopaedia of Islam and Muslim world; vol.1. MacMillan. ISBN 0-02-865604-0. 
  5. Imam's Arabic titles are used by majority of Twelver Shi'a who use Arabic language as a Sacred language, including Usooli, Akhbari, Shaykhism, and to a lesser extent Alawites. Turkish titles are generally used by Alevism, a fringe Twelver group, who make up around 10% of world Shi'a population. titles for each Imam literally translate as "First Ali", "Second Ali", and so forth. Encyclopedia of Modern Middle East and North Africa. Gale Group. 2004. ISBN 978-0-02-865769-1. 
  6. abbreviation CE refers to Common Era Solar calendar, while AH refers to Islamic Hijri lunar calendar.
  7. جز امام دوازدهم
  8. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  9. ۹٫۰۰ ۹٫۰۱ ۹٫۰۲ ۹٫۰۳ ۹٫۰۴ ۹٫۰۵ ۹٫۰۶ ۹٫۰۷ ۹٫۰۸ ۹٫۰۹ ۹٫۱۰ ۹٫۱۱ Encyclopedia of Modern Middle East and North Africa. Gale Group. 2004. ISBN 978-0-02-865769-1. 
  10. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  11. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 190–192.
  12. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  13. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  14. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  15. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 192.
  16. Nasr, “Ḥasan”, Britannica.
  17. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 194–195.
  18. Madelung, “Ḥasan b. ʿAli b. Abi Ṭāleb”, Iranica.
  19. Nasr, “Ḥasan”, Britannica.
  20. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 195.
  21. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  22. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 196–199.
  23. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  24. Madelung, “Ḥosayn b. ʿAli”, Iranica.
  25. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  26. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  27. Madelung, “ʿALĪ B. ḤOSAYN B. ʿALĪ B. ABĪ ṬĀLEB”, Iranica.
  28. Madelung, “ʿALĪ B. ḤOSAYN B. ʿALĪ B. ABĪ ṬĀLEB”, Iranica.
  29. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  30. Madelung, “ʿALĪ B. ḤOSAYN B. ʿALĪ B. ABĪ ṬĀLEB”, Iranica.
  31. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  32. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  33. Madelung, “ʿALĪ B. ḤOSAYN B. ʿALĪ B. ABĪ ṬĀLEB”, Iranica.
  34. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  35. Madelung, “BĀQER, ABŪ JAʿFAR MOḤAMMAD”, Iranica.
  36. Madelung, “BĀQER, ABŪ JAʿFAR MOḤAMMAD”, Iranica.
  37. Madelung, “BĀQER, ABŪ JAʿFAR MOḤAMMAD”, Iranica.
  38. Madelung, “BĀQER, ABŪ JAʿFAR MOḤAMMAD”, Iranica.
  39. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203.
  40. Madelung, “BĀQER, ABŪ JAʿFAR MOḤAMMAD”, Iranica.
  41. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  42. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  43. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  44. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  45. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  46. Nasr, “Wāṣil ibn ʿAṭāʾ”, Britannica.
  47. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  48. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  49. Madelung, “ʿALĪ AL-REŻĀ”, Iranica.
  50. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  51. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  52. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  53. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 78.
  54. Sachedina (1988), pp.53–54
  55. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  56. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  57. Madelung, “ʿALĪ AL-REŻĀ”, Iranica.
  58. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205–207.
  59. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  60. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  61. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  62. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  63. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  64. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  65. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  66. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  67. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  68. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  69. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  70. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  71. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  72. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  73. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  74. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  75. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 208–209.
  76. Halm, “ʿASKARĪ”, Iranica.
  77. Halm, “ʿASKARĪ”, Iranica.
  78. Halm, “ʿASKARĪ”, Iranica.
  79. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 209–210.
  80. Halm, “ʿASKARĪ”, Iranica.
  81. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 209–210.
  82. Nasr, “Muḥammad al-Mahdī al-Ḥujjah”, Britannica.
  83. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.
  84. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.
  85. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 211–214.
  86. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.
  87. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش