فهرست رهبران اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی

فهرست

این فهرستی از رهبران اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از تشکیل این کشور تا فروپاشی آن است. این لیست شامل کسانی است که به صورت دوفاکتو رهبر این کشور محسوب می‌شوند و نه کسانی که عنوان «رهبر» را در اختیار داشته‌اند.

رهبر اتحاد جماهیر شوروی
Coat of arms of the Soviet Union 1.svg
نماد اتحاد جماهیر شوروی
اقامت‌گاهکاخ کرملین، مسکو
گمارندهپلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی، دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی و یا کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
بنیادگذاری۳۰ دسامبر ۱۹۲۲ (بنیانگذاری اتحاد جماهیر شوروی)
نخستین دارندهولادیمیر لنین
(به عنوان رهبر)
دارندهٔ نهاییمیخائیل گورباچف
(به عنوان رئیس جمهور)
برافتاده۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ (پایان حکومت کمونیستی)
۲۶ دسامبر ۱۹۹۱ (پایان اتحاد جماهیر شوروی)

ساختار تشکیلاتیویرایش

نهاد منسوب‌کنندهٔ حزب کمونیست کنگرهٔ حزب بود که ابتدا هر سال جلسه داشت اما بعدها و بخصوص در زمان استالین این جلسات کم‌تر شدند. کنگرهٔ حزب کمیته مرکزی را انتخاب می‌کرد و کمیته مرکزی دفتر سیاسی را انتخاب می‌کرد. در زمان استالین قدرت‌مندترین پست در حزب دبیر کل حزب کمونیست اتحاد شوروی بود که توسط دفتر سیاسی انتخاب می‌شد. در ۱۹۵۲ عنوان دبیر کل به دبیر اول و دفتر سیاسی به هیئت رئیسه تغییر نام داد اما در سال ۱۹۶۶ برژنف نام‌ها را به صورت اولی برگرداند.

از نظر تئوری قدرت اصلی حزب را کنگرهٔ حزب داشت اما عملاً و بخصوص پس از فوت لنین قدرت به دست دبیر کل افتاد.

در سطوح پایین‌تر هرم سازمانی توسط کمیته‌های حزبی (پارت‌کوم‌ها) مدیریت می‌شد. صدر هر پارت‌کوم «دبیر پارت‌کوم» بود که توسط اعضا انتخاب می‌شد. در مراحل بالاتر کمیته‌ها به همین ترتیب نام‌گذاری می‌شدند. در سطح رایون‌ها، رای‌کوم، در سطح ابلاست، اوب‌کوم، و در سطح شهرها گورکوم و بدین ترتیب.

پایین‌ترین سطح هر حزب سلول حزبی بود. رهبری هر سلول «دفتر حزب» نامیده می‌شد. دفتر حزب (پارت‌بورو) توسط دبیرخانهٔ دفتر که انتخابی بود ریاست می‌شد.

دفتر سیاسی کمیته مرکزیویرایش

دفتر سیاسی اعضای کامل یا نامزد(بدون حق رای) داشت و اندازهٔ آن در دوره‌های مختلف متفاوت بود. اما معمولاً از ۱۴ عضو کامل و هشت عضو نامزد تشکیل می‌شد. گرچه دفترسیاسی صدر رسمی نداشت اما دبیر کل حزب (که معمولاً صدر کمیته مرکزی نیز بود) همیشه نقش اصلی در دفتر سیاسی را نیز داشت. عملاً قدرت‌مندترین اعضای دفتر سیاسی آنانی بودند که در ضمن عضو دبیرخانهٔ کمیته مرکزی حزب نیز بودند و دبیر کل حزب نیز قوی‌ترین عضو دفترسیاسی به شمار می‌آمد. اگر کسی تنها در یکی از این دو نهاد عضو بود از نفوذ چندانی برخوردار نبود. در تاریخ اکثر اعضای دفتر سیاسی مرد بوده‌اند و به ندرت زنی عضو این نهاد بوده‌است.

تصویر مشغول به کار
ولادیمیر ایلیچ لنین (۳۰ دسامبر ۱۹۲۲ – ۲۱ ژانویه ۱۹۲۴)
ژوزف ویسارینویچ استالین (۳ آوریل ۱۹۲۲ – ۵ مارس ۱۹۵۳)
نیکیتا سرگیویچ خروشچف (۱۴ مارس ۱۹۵۳ – ۱۴ اکتبر ۱۹۶۴)
لئونید ایلیچ برژنف (۱۴ اکتبر ۱۹۶۴ – ۱۰ نوامبر ۱۹۸۲)
یوری ولادیریمویچ آندروپوف (۱۲ نوامبر ۱۹۸۲ – ۹ فوریه ۱۹۸۴)
کنستانتین استینویچ چرنینکو (۱۳ فوریه ۱۹۸۴ – ۱۰ مارس ۱۹۸۵)
میخائیل سرگئیویچ گورباچف (۱۱ مارس ۱۹۸۵ – ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱)