لر بزرگ نامی است تاریخی برای مردم بختیاری، بویر احمد و ممسنی. لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر[۱] نام منطقه‌ای است در جنوب غربی ایران که از غرب به مناطقی از عراق، از شمال به نهاوند و هرسین، از شرق به رودخانه سزار و همچنین سده (اقلید) و از جنوب به خوزستان محدود است.[۱] گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بویر احمدی ولرهای بختیاریولرهای لکرا شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد.[۱] این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد.[۱] امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است.برخی منابع مانند حمدالله مستوفی لر بزرگ را اصالتا لر می دانند و آن‌ها را از مهاجرین لرستان سوریه دانسته‌اند.[۲]

سكونتگاه لر بزرگ

غرب استان چهارمحال و بختیاری، استان کهگیلویه و بویراحمد، شرق استان هاي خوزستان، جنوب لرستان، غرب اصفهان و شهرستان‌ ممسنی سكونتگاه لر بزرگ مي باشد.[۳]

تاریخ

 
گستره حکومت اتابکان لر

لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر[۱] و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. با این توضیح می‌توان حدود لرستان را از دشت‌های غرب خانقین و مندلی در عراق تا دشت ارژن در استان فارس در ایران و از شمال از استان همدان، تا سواحل خلیج فارس به صورت حدودی تعیین کرد.[۴] گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بویر‌ احمدی و لرهای بختیاری را شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد.[۱] این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد.[۱] امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است.

هزاراسپیان

هزاراسپیان که به نام اتابکان لر نیز شناخته می‌شود[۵] نام سلسله‌ای لر است که به نواحی لرستان کنونی و بخش‌هایی از استان خوزستان و چهارمحال و بختیاری حکومت کرده‌اند. اتابکان به دو دسته اتابکان لر بزرگ و اتابکان لر کوچک تقسیم می‌شود. پایتخت اتابکان لر بزرگ در شهر ایذه (ایدج) و پایتخت اتابکان لر کوچک در شهر خرم‌آباد بود.[۶]

تقسیمات

در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است.[۷]

لرستان
لر کوچکلر بزرگ
لرستان فیلی
پیشکوهپشتکوهبختیاریکوه کیلویهشولستان
استان لرستاناستان ایلامچهارمحال و بختیاریکهگیلویه و بویراحمدشهرستان ممسنی

منابع

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ پشتدار، علی‌محمد (۱۳۷۶). لرها و لرستان از دیدگاه ولادیمیر مینورسکی. ۷. علوم انسانی «ایران شناخت». ص. ۱۶۰ تا ۱۸۳. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۱۳.
  2. http://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/8119
  3. شاهسوار، فرهاد (۱۳۹۲). «مقایسه آنالیز ژنوتیپی KIR/HLA در جمعیت‌های لر و ایرانی» (PDF). یافته.
  4. "LORI LANGUAGE ii. Sociolinguistic Status of Lori". Iranica. Retrieved 6 August 2014.
  5. "اتابکان". دانشنامه ایرانیکا. Retrieved ۶ آبان ۱۳۸۹. Check date values in: |تاریخ بازدید= (help)
  6. "هزاراسپیان". دانشنامه ایرانیکا. Retrieved ۶ آبان ۱۳۸۹. Check date values in: |تاریخ بازدید= (help)
  7. امان‌اللهی بهاروند، سکندر (۱۳۹۱). قوم لر. آگه. ص. ۷۷. شابک ۹۷۸۹۶۴۳۲۹۱۳۵۸. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)