باز کردن منو اصلی

علی لاریجانی

رئیس مجلس شورای اسلامی

علی اردشیر لاریجانی (زاده ۱۳ خرداد ۱۳۳۶ در نجف، عراق) نظامی پیشین، مدرس دانشگاه و سیاستمدار اصول‌گرای[۱۶] ایرانی است، که از خرداد ۱۳۸۷ به‌عنوان رئیس مجلس شورای اسلامی فعالیت می‌کند.[۱۷][۱۸] وی دانش‌آموخته کارشناسی علوم کامپیوتر از دانشگاه صنعتی شریف و کارشناسی ارشد و دکتری فلسفه از دانشگاه تهران است.[۱۹]

علی لاریجانی
Sixth International Conference in Support of the Palestinian Intifada, Tehran (15) (crop of Ali Larijani).jpg
پنجمین رئیس مجلس شورای اسلامی
شروع به کار
۱۰ خرداد ۱۳۹۵
سرپرست: ۹–۱۰ خرداد ۱۳۹۵[۱]
نایب اولمسعود پزشکیان
نایب دومعلی مطهری
عبدالرضا مصری
مشغول به کار
۱۶ خرداد ۱۳۹۱[۲] – ۶ خرداد ۱۳۹۵
سرپرست: ۸–۱۶ خرداد ۱۳۹۱[۳]
نایب اولسید محمدحسن ابوترابی‌فرد
نایب دوممحمدرضا باهنر
مشغول به کار
۱۲ خرداد ۱۳۸۷[۴] – ۶ خرداد ۱۳۹۱
سرپرست: ۸–۱۲ خرداد ۱۳۸۷[۵]
نایب اولسید محمدحسن ابوترابی‌فرد
محمدرضا باهنر
نایب دوممحمدرضا باهنر
سید شهاب‌الدین صدر
پس ازغلامعلی حداد عادل
نماینده مجلس شورای اسلامی
دوره‌های هشتم، نهم و دهم
شروع به کار
۸ خرداد ۱۳۹۵
همکار با امیرآبادی فراهانی و ذوالنوری
حوزه انتخاباتیقم
اکثریت۱۹۱٬۳۲۹ (۴۳٫۱۱٪)
مشغول به کار
۷ خرداد ۱۳۹۱ – ۶ خرداد ۱۳۹۵
همکار آشتیانی عراقی و امیرآبادی فراهانی
حوزه انتخاباتیقم
اکثریت۲۷۰٬۳۸۲ (۶۵٫۱۷٪)
مشغول به کار
۷ خرداد ۱۳۸۷ – ۶ خرداد ۱۳۹۱
همکار آشتیانی عراقی و بنایی
حوزه انتخاباتیقم
اکثریت۲۳۹٬۴۳۶ (۷۳٫۰۱٪)
دومین دبیر شورای عالی امنیت ملی
مشغول به کار
۲۴ مرداد ۱۳۸۴ – ۲۸ مهر ۱۳۸۶
رئیس جمهورمحمود احمدی‌نژاد
قائم‌مقامعبدالرضا رحمانی فضلی
پس ازحسن روحانی
پیش ازسعید جلیلی
عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام
مشغول به کار
۲۷ اسفند ۱۳۷۵[۶] – ۸ خرداد ۱۳۸۷
گمارندهسید علی خامنه‌ای
رئیساکبر هاشمی رفسنجانی
پنجمین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
مشغول به کار
۲۰ مرداد ۱۳۷۱[۷] – ۲۶ بهمن ۱۳۷۲[۸]
سرپرست: ۲۵ تیر–۲۰ مرداد ۱۳۷۱[۹]
رئیس جمهوراکبر هاشمی رفسنجانی
پس ازسید محمد خاتمی
پیش ازسید مصطفی میرسلیم
سومین مدیرعامل/رئیس سازمان صدا و سیما
مشغول به کار
۲۴ بهمن ۱۳۷۲[۱۰] – ۳ خرداد ۱۳۸۳
گمارندهسید علی خامنه‌ای
پس ازمحمد هاشمی رفسنجانی
پیش ازسید عزت‌الله ضرغامی
مشغول به کار
۲۵ بهمن ۱۳۵۹[۱۱] – تیر ۱۳۶۰[۱۲]
گمارندهشورای سرپرستی
پس ازسید علی‌اکبر محتشمی‌پور و عبدالله نوری (سرپرستان مشترک)
پیش ازمحمد هاشمی رفسنجانی
اطلاعات شخصی
زاده
علی اردشیر لاریجانی

۱۳ خرداد ۱۳۳۶ (۶۲ ساله)
نجف، عراق
ملیتایرانی
حزب سیاسیمستقل
دیگر عضویت‌های سیاسیجبهه متحد اصول‌گرایان (۱۳۹۰)
ائتلاف فراگیر اصول‌گرایان (۱۳۸۶)
شورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی (۱۳۸۴)
جمعیت مؤتلفه اسلامی (دهه ۱۳۷۰)[۱۳]
همسر(ان)فریده مطهری
فرزندانفاطمه، سارا، مرتضی و محمدرضا
پدرمیرزا هاشم آملی
محل
تحصیل
دانشگاه صنعتی شریف
دانشگاه تهران
تخصصسیاست‌مدار، هیئت علمی
هیئت دولتدولت پنجم، دولت ششم
رزومهصفحه شخصی در دانشگاه
مذهباسلام (شیعه)
امضا
وبگاهوبگاه رسمی
خدمات نظامی
وفاداریایران
خدمت/شاخهسپاه پاسداران
سال‌های خدمت۱۳۶۱–۱۳۷۱
درجهسرتیپ پاسدار[۱۴]
موقعیت‌های علمی
موضوع‌هافلسفه
مؤسسه‌هادانشگاه تهران
پایان‌نامه
استاد راهنماغلامعلی حداد عادل
سایر مشاوران علمیکریم مجتهدی
تأثیرگذاری‌هاایمانوئل کانت[۱۵]

لاریجانی از ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۱ رئیس واحد مرکزی خبر بود[۲۰] و از ۱۳۶۱ به عضویت سپاه پاسداران درآمد. او از ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۲ معاون امور مجلس وزیر کار و امور اجتماعی و در سال ۱۳۶۲ نیز برای مدتی معاون حقوقی و امور مجلس وزیر پست، تلگراف و تلفن بود.[۲۱] وی از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۸ معاونت حقوقی و امور مجلس وزارت سپاه پاسداران را برعهده داشت[۲۲] و از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۱ بعنوان جانشین رئیس ستاد مشترک سپاه پاسداران فعالیت می‌کرد. در دولت پنجم، از ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۲ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بود و برای مدت بیش از یک دهه، در فاصله سالهای ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۳ ریاست سازمان صدا و سیما را برعهده داشت. لاریجانی از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ بعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی فعالیت می‌کرد.[۲۳]

زندگی‌نامهویرایش

 
علی لاریجانی در هفت‌سالگی

علی اردشیر لاریجانی در تاریخ ۱۳ خرداد ۱۳۳۶ در شهر نجف، عراق زاده شد. وی فرزند روحانی شیعه میرزا هاشم آملی و داماد مرتضی مطهری می‌باشد. خانواده وی اهل مازندران (لاریجان، آمل)[۲۴][۲۵] می‌باشند و پیش از تولد وی، پدرش مدتی برای تحصیل در حوزه علمیه نجف، به کشور عراق نقل مکان کرده بود و وی نیز در آن جا به دنیا آمد. او چهار برادر به نام‌های محمد جواد، صادق، باقر و فاضل دارد و خواهرش نیز همسر مصطفی محقق داماد می‌باشد. احمد توکلی نماینده ادوار پیشین مجلس؛ پسرِ دخترخالهٔ او است.[۲۶]

تحصیلاتویرایش

علی لاریجانی تحصیلات ابتدایی و متوسطه تا دریافت مدرک دیپلم متوسطه را در شهر قم سپری کرد و پس از قبولی در آزمون کنکور سراری، در سال ۱۳۵۴ تحصیل در مقطع کارشناسی رشتهٔ علوم کامپیوتر را در دانشگاه صنعتی شریف آغاز کرد و در سال ۱۳۵۸ موفق به دریافت کارشناسی کامپیوتر از این دانشگاه گردید. وی به توصیهٔ مرتضی مطهری برای ادامه تحصیل رشته فلسفه را انتخاب کرد و کارشناسی ارشد و دکتری خود را در رشتهٔ فلسفه از دانشگاه تهران اخذ نمود. لاریجانی دارای تألیفاتی در چند حوزه مختلف است که از جمله آن ۳ کتاب در زمینه فلسفه کانت و ۱۵ مقاله پژوهشی در موضوعات مختلف علمی می‌باشد.[نیازمند منبع] او اکنون استادیار رشته فلسفه در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران است.[۲۷][۲۸]

سِمَت‌های اجراییویرایش

وی پس از وقوع انقلاب ۱۳۵۷ فعالیت در سازمان صدا و سیما را آغاز کرد و بلافاصله پس از ورود، به‌عنوان مدیرکل برون مرزی و دفتر مرکزی خبر سازمان صداوسیما مشغول به کار شد.[۲۹] او در فاصله سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۱ به عنوان رئیس واحد مرکزی خبر سازمان صدا و سیما فعالیت می‌کرد.[۳۰]

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامیویرایش

در سال ۱۳۷۱ و در زمان ریاست‌جمهوری هاشمی رفسنجانی، در پی استعفای سید محمد خاتمی از وزارت ارشاد، لاریجانی به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی انتخاب شد و تا ۱۳۷۲ برای مدت بیش از یک سال، در این جایگاه فعالیت کرد. او در سال ۱۳۷۲ با حکم سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، به عنوان رئیس سازمان صدا و سیما منصوب گردید و تا سال ۱۳۸۳ برای مدت ۱۱ سال مدیریت این سازمان را برعهده داشت.

وی از مخالفان ممنوعیت خرید و فروش و نگهداری دستگاه ویدیو بود[۳۱] و در دوران کوتاه وزراتش، این ممنوعیت را با تأسیس مؤسسه‌ای برای توزیع فیلم‌های مجاز شکست.[۳۲]

ریاست صداوسیماویرایش

وی برای مدت بیش از ۱۰ سال، ریاست سازمان صدا و سیما را برعهده داشت و در این مدت تغییرات زیادی را در این سازمان به‌وجود آورد. در طی این دوران تعداد شبکه‌های تلویزیونی، از ۳ شبکه، به ۷ شبکه رسید. در پایان دوران ریاست او بر این سازمان، ۷ شبکهٔ تلویزیونی، ۸ شبکهٔ رادیویی ملی و سراسری، ۳۰ شبکهٔ رادیویی استانی، ۴ شبکهٔ تلویزیونی استانی و ۷ شبکهٔ تلویزیونی جهانی، توسط صدا و سیما اداره می‌شد. علاوه بر این شبکه‌ها، روزنامهٔ جام جم و شرکت تولید فیلم سیما فیلم نیز در دوران مدیریت وی توسط سازمان صدا و سیما تأسیس گردید. با وجود آنکه رئیس سازمان صدا و سیما به عنوان یکی از اعضای هیئت دولت فعالیت می‌کرد، اما سیدمحمد خاتمی، رئیس‌جمهور وقت، در دولت‌های هفتم و هشتم، از ورود لاریجانی به جلسات هیئت دولت، ممانعت به عمل آورد.[۳۳]

ایجاد شبکه و سریالویرایش

در زمان فعالیت لاریجانی در صدا و سیما شبکه‌های استانی از جمله شبکه رادیوئی و تلویزیونی استانی قم، رادیو معارف، شبکه قرآن، العالم، الکوثر، شبکه خبر، شبکه‌های جهانی جام جم ساخته شد و سریال‌هایی نظیر ولایت عشق، تنهاترین سردار، مردان آنجلس، مریم مقدس، روشنتر از خاموشی، شیخ بهائی، کیف انگلیسی، شب دهم، در چشم باد و سریال به یاد ماندنی خانه سبز ساخته شد و همچنین همایش چهره‌های ماندگار، تأسیس روزنامه جام جم، توسعه فعالیت‌های چند رسانه‌ای شخصیت بخشی و گسترش مراکز صدا وسیما در استانها در زمان وی ایجاد شد و رخ داد.

منتقدانویرایش

منتقدان عملکرد لاریجانی در صدا و سیما معتقدند که دولت خاتمی و مجلس ششم در تمام دوران خود نه تنها از رسانه ملی محروم بودند بلکه آن را در مقابل خود می‌دیدند.[۳۴]

عبدالله رمضان زاده سخنگوی دولت خاتمی می‌گوید: «روزی آقای محمود احمدی‌نژاد که شهردار تهران بودند پل عابر پیاده برقی میدان هفت تیر را افتتاح کردند که حدود ۴۰ میلیون تومان در یک مدت زمان طولانی صورت گرفت که البته همین هم نیازمند انجام تحقیق و تفحص است و همان روز آقای دکتر عارف کارخانه توربین سازی نیروگاه‌های ما را در کرج با هزینه‌ای بالغ بر ۲۰۰ میلیارد تومان افتتاح کردند و ایران به جمع ۱۰ کشور صاحب این فناوری پیوست؛ ولی صدا و سیما از پل عابر پیاده ۴۰ میلیون تومانی شهردار احمدی‌نژاد ۱۵ دقیقه در ۵ بخش خبری پخش کرد و پروژه ۲۰۰ میلیارد تومانی را که معاون اول رئیس‌جمهوری افتتاح کرد در ۴۵ ثانیه و در ۴ بخش خبری پوشش داد… از این مصادیق بسیار است و به‌طور مثال در عسلویه ۲۰۰ میلیارد دلار هزینه شد که تمام آن در دولت آقای خاتمی اتفاق افتاد ولی چه کسی از آن اطلاع دارد.»[۳۵]

برنامه هویتویرایش

در سال ۱۳۷۵ برنامه هویت از شبکه ۱ سیما پخش شد و در آن بسیاری از اندیشمندان، مورد افتراء قرار گرفتند و اعترافات تلویزیونی بسیاری از آنان در این برنامه، پخش گردید. علی لاریجانی در پاسخ به انتقادات مطرح شده از این برنامه در دوران ریاستش بر صداوسیما گفت:

اولاً بحثی که ما در این مجموعه مطرح کردیم، بر اساس توهین و تهدید نیست. ثانیاً بسیاری از شخصیت‌های مطرح شده، افراد مذهبی و اندیشمند نیستند، هر چند ممکن است به آن تظاهر کنند. ثالثاً در مورد اینکه می‌گویند چرا به این افراد مجال صحبت داده نمی‌شود، باید گفت؛ مگر اینها تاکنون مجال صحبت نداشتند؟ یعنی این حضرات فکر می‌کنند ما اطلاع نداریم که از کدام سفارتخانه پول می‌گیرند، که این مطالب را بنویسند.[۳۶]

تحقیق و تفحص مجلس ششمویرایش

نمایندگان مجلس ششم که اکثریت آن را اصلاح طلبان تشکیل می‌دادند، خواستار تحقیق و تفحص از سازمان صدا و سیما شدند، اما شورای نگهبان با این تفسیر که رهبر فوق همه قواست، مانع از تحقیق و تفحص مجلس ششم گردید. با اصرار نمایندگان، سیدعلی خامنه‌ای نهایتاً تحقیق و تفحص را پذیرفت و مجلس توانست تنها در ۳ موضوع شامل: میزان و نحوه هزینه کردن درآمدهای آگهی‌ها، خریدهای خارج از کشور و اهدای هدایا، تحقیق کند. گرچه به گفته نمایندگان، طرح تحقیق با کارشکنی‌های متعدد سازمان صداوسیما مواجه گردید و بیش از یکسال بطول انجامید، صداوسیما و قوه قضائیه نمایندگان را تهدید به محاکمه کرده و سرانجام پرونده تخلفات صداوسیما در مجلس هفتم، بدون پیگیری، بسته شد.

گزارش تحقیق و تفحص مجلس تنها از ۵ حساب بانکی صدا و سیما (از مجموع بیش از ۲۰۰ حساب بانکی) حاکی از تخلفات مالی به ارزش ۵٫۲۵۰ میلیارد ریال در این سازمان بود. لاریجانی تحقیق و تفحص نمایندگان را به تمسخر گرفت و آن را «کَشکی» خواند.[۳۷][۳۸] سیدمحمد خاتمی؛ رئیس‌جمهور وقت و اکبر اعلمی؛ رئیس هیئت نظارت بر صداوسیما، در بیانیه‌های جداگانه‌ای، به این اقدام لاریجانی اعتراض کردند.[۳۹][۴۰][۴۱]

نمایندگان در بیانیه‌ای که در آخرین روزهای عمر مجلس ششم منتشر گردید، خواستار پیگیری و رسیدگی به گزارش تحقیق و تفحص، توسط یک قاضی «خداترس، عادل و بی‌طرف» شدند. قوه قضائیه هیچگاه به این گزارش رسیدگی نکرد و مجلس اصولگرای هفتم نیز علاقه‌ای به پیگیری آن نداشت.[۴۲]

انتخابات ریاست‌جمهوری نهمویرایش

علی لاریجانی در انتخابات نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران که در سال ۱۳۸۴ برگزار گردید، بعنوان نامزد رئیس‌جمهوری شرکت کرد. او در این انتخابات شکست خورد و در بین ۷ کاندیدا، در رتبه ششم قرار گرفت.

 
ولادیمیر پوتین و علی لاریجانی

شورای عالی امنیت ملیویرایش

لاریجانی که پس از پایان دوران ریاستش بر صداوسیما، همچنان عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای عالی انقلاب فرهنگی بود، در خردادماه ۱۳۸۳ با حکم سید علی خامنه‌ای به‌عنوان نمایندهٔ رهبر در شورای عالی امنیت ملی منصوب گردید. وی کمتر از ۲ ماه بعد، در مردادماه ۱۳۸۴ به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی انتخاب شد. در سال ۱۳۸۶ پس از چندین بار درخواست او برای استعفاء از دبیری شورای عالی امنیت ملی، در مهرماه ۱۳۸۶ این درخواست پذیرفته شد و مسئولیت ۲۶ ماههٔ او در این جایگاه، پایان یافت.[۴۳] در آن زمان که محمود احمدی‌نژاد پرونده هسته‌ای ایران را در شورای امنیت سازمان ملل پایان یافته دانسته بود، علی لاریجانی در میان راه مذاکرات خود با خاویر سولانا قرار داشت. ماجرای استعفای او پس از دیدار ولادمیر پوتین از ایران و دیدار او با سیدعلی خامنه‌ای رخ داد. برخی رسانه‌ها، فشار احمدی‌نژاد به برکناری لاریجانی را علت استعفای وی می‌دانند. فشاری که به دلیل ارتباط بدون هماهنگی لاریجانی با سولانا، بدون اطلاع احمدی‌نژاد، ایجاد شده بود.[۴۴]

لاریجانی بعدها دربارهٔ استعفای خود گفت:

من حس می‌کردم یک نوع اختلاف جدی مدیریتی با آقای احمدی‌نژاد دارم. مسائل استراتژیک کشور با تانی و حساب شده پیش برود و احتیاج دارد همه بخش‌های مختلف همگرایی داشته باشد. کارهای لحظه‌ای نمی‌تواند صدق کند و برای کشور مشکلاتی ایجاد می‌کند. تا یک مدتی تحمل بود و بحث می‌کردیم اما از یک زمانی به بعد، من دیدم به هر حال ایشان رئیس‌جمهور است و حق دارد و لزومی ندارد که بنده مزاحم ایشان باشم.[۴۵]

استعفای وی بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها داشت.[۴۶]

ریاست مجلسویرایش

 
لاریجانی در جایگاه ریاست مجلس

مجلس هشتمویرایش

علی لاریجانی در انتخابات مجلس هشتم، بعنوان نماینده قم به مجلس شورای اسلامی راه یافت و در چهارمین جلسه علنی مجلس هشتم، با کسب اکثریت آرا برای یک سال، به عنوان رئیس هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی انتخاب شد. او که تنها نامزد ریاست مجلس بود، موفق به کسب ۲۳۷ رأی، از مجموع ۲۶۰ رأی مأخوذه شد. در این انتخابات، از مجموع آرای ریخته شده به گلدان‌ها، شمار ۲۲ رأی، سفید بود.[۴۷] او پیش از این از سوی اصولگرایان، جناح اکثریت مجلس، برای نامزدی ریاست مجلس برگزیده شده بود. لاریجانی توانسته بود رقیبش؛ غلامعلی حداد عادل؛ رئیس مجلس هفتم را، در انتخابات داخلی فراکسیون اصول‌گرایان مجلس، با اخذ ۱۶۱ رأی، در مقابل ۵۰ رأی، شکست دهد.[۴۸]

لاریجانی در دوره ریاست خود بر مجلس هشتم، مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی را در شهر قم تأسیس کرد. این مرکز، نهادی پژوهشی، وابسته به مجلس شورای اسلامی است، که با هدف تطبیق قوانین مصوب مجلس، با دستورها و احکام شرعی، فعالیت می‌کند.

مجلس نهمویرایش

علی لاریجانی به عنوان نماینده اول قم، وارد مجلس نهم شد و توانست با کسب ۱۷۳ رای، از مجموع ۲۷۵ به ریاست مجلس نهم برسد. در این دوران، تنش میان او و دولت محمود احمدی‌نژاد بالا گرفت.

مجلس دهمویرایش

لاریجانی در انتخابات دوره دهم مجلس شورای اسلامی، به‌عنوان نامزد مستقل، اما با حمایت اصول‌گرایان میانه‌رو و گروهی از اصلاح‌طلبان، از حوزه انتخابیه قم شرکت کرد و با ریزش آراء نسبت به دوره نهم، پس از احمد امیرآبادی فراهانی، به عنوان نفر دوم از قم، به مجلس راه یافت. برخی معتقدند حمایت‌های ویژه او از دولت تدبیر و امید به‌ویژه در تصویب برجام و قرار گرفتن نام او در صدر لیست امید سبب اصلی کاهش آرای او در این دوره از انتخابات مجلس بوده‌است.[نیازمند منبع]

لاریجانی پس از آغاز بکار مجلس دهم، در رقابت با محمدرضا عارف و با کسب ۱۷۳ رای، از مجموع ۲۸۱ رای، به عنوان رئیس موقت مجلس دهم تعیین شد. در این رقابت، عارف نیز ۱۰۳ رای به دست آورد.[۴۹] او همچنین در انتخابات هیئت رئیسه دائمی مجلس دهم، با کسب ۲۳۷ رای، رئیس مجلس ماند.[۵۰] لاریجانی در دوره ریاست مجلس دهم، تصویب طرح‌ها و لوایح برای حمایت از کشاورزان، دامداران، قالی‌بافان، بیمه بیکاری، طرح هدفمند کردن یارانه‌ها و برنامه پنجم توسعه را در دستور کار قرار داد.

لاریجانی در یازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی ثبت نام نکرد.[۵۱]

دیدگاه‌هاویرایش

ایران پیش از اسلامویرایش

به نوشتهٔ روزنامه دانشگاه صنعتی شریف، وی که ریاست سازمان صدا و سیما را برعهده داشت، در سال ۱۳۸۲ طی سخنانی در دانشگاه صنعتی شریف گفت:

ایرانیان قبل از اسلام مردمانی کم سواد بودند و خود نیز علاقه داشتند بی‌سواد بمانند.

به نوشتهٔ روزنامهٔ دانشگاه صنعتی شریف، وی همچنین تمامی پیشرفت‌های فرهنگی و علمی ایرانیان قبل از اسلام را دروغ خوانده و اندک فعالیت‌هایی نظیر تأسیس دانشگاه جندی شاپور را حاصل تلاش عده‌ای از مسیحیان دانست.[۵۲] با این حال، او در مراسم اختتامیهٔ بیست و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در سال ۱۳۸۸، در شرایطی که ریاست مجلس شورای اسلامی را بر عهده داشت، با اشاره به فرهنگ غنی ایرانی و اسلامی، گفت:

کشور ما قبل و بعد از دوران اسلام دارای تمدنی فرهنگی و ارزشمند است. از سنگ‌نوشته‌های قبل از اسلام برمی‌آید که ساختار سیاسی و اجتماعی ایران در آن زمان نیز مبتنی بر فرهنگ بود، در ساختار قدرت نیز از فرهنگ به عنوان یک رکن نام می‌بردند.[۵۳]

انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ویرایش

پس از حمله به دانشگاه و خوابگاه دانشجویان دانشگاه تهران، که در اعتراض به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸ رخ داد، علی لاریجانی کمیته ویژه‌ای برای تحقیق پیرامون این حوادث تشکیل داد. پارلمان نیوز، به نقل از کوچک‌زاده که از نمایندگان فراکسیون طرفدار محمود احمدی‌نژاد در مجلس بود، نوشت:

مسیر قانونی برای شکل‌گیری کمیته تحقیق طی نشده و البته نتایج تحقیق این کمیته هم به درد خود لاریجانی می‌خورد.

دویچه‌وله در خصوص عملکرد لاریجانی در زمان اعتراضات مردمی به نتیجه انتخابات سال ۱۳۸۸ نوشت:

علی لاریجانی در ماه‌های گذشته یکی از منتقدان سیاست‌های دولت احمدی‌نژاد بوده‌است. وی ابتدا به لایحه بودجه دولت انتقاد کرد و طرح هدفمند کردن یارانه‌ها را از آن زدود، سپس نامه‌هایی در اعتراض به قانون‌شکنی‌های دولت، به احمدی‌نژاد نوشت و سرانجام در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری، حاضر به پشتیبانی از وی نشد. لاریجانی پس از برگزاری انتخابات نیز، هنگامی که سرکوب معترضان آغاز شد، خواستار رسیدگی به شکایات نامزدها گردید.[۵۴]

 
دیدار علی لاریجانی با فرانک والتر اشتاین‌مایر

برجامویرایش

علی لاریجانی با تلاش خود در جایگاه ریاست مجلس نهم، توانست طرح اجرایی برنامه جامع اقدام مشترک را در زمانی کوتاه، در مجلس تصویب نماید. وی در مصاحبه‌ای با روزنامه هفت صبح، درباره برجام گفت:

برجام در کل به نفع ملت و کشور است.[۵۵]

شورای نگهبانویرایش

لاریجانی در مصاحبه‌ای با خبرگزاری فرارو، در مورد رد صلاحیت‌های شورای نگهبان، پیش از انتخابات مجلس دهم گفت:

مردم نباید احساس کنند دستگاهی به صورت سازمان‌یافته در انتخابات دخالت می‌کند، چون کاندیداها یک حقوقی دارند که باید رعایت شود. کاندیداها نباید تهدید شوند که اگر چنین حرفی بزنید ردصلاحیت می‌شوید.[۵۶]

لاریجانی در این دوره از انتخابات مجلس، در فهرستی تحت عنوان؛ جامعتین و نیز در لیست امید حضور داشت. وی در انتخابات مجلس دهم نیز در جایگاه دوم قرار گرفت و بعنوان نماینده قم، راهی مجلس شد.

گرایش سیاسیویرایش

علی لاریجانی در دولت پنجم به عنوان عضو جمعیت مؤتلفه اسلامی حضور داشت.[۱۳] مهدی مسلم در کتاب جناح‌بندی‌های سیاسی ایرانِ پساخمینی که در سال ۲۰۰۲ منتشر کرد، لاریجانی را عضو مؤتلفه اسلامی و متعلق به جناح راست سنتی دانسته‌است.[۵۷] پیام محسنی پژوهشگر اندیشکده بلفر، لاریجانی را در کنار سید محمود هاشمی شاهرودی و محمدرضا مهدوی کنی از چهره‌های شاخص جناح راست مذهبی برشمرده است.[۵۸]

او یکی از رهبران ائتلاف فراگیر اصول‌گرایان در انتخابات مجلس هشتم[۵۹] و نیز جبهه متحد اصول‌گرایان در انتخابات مجلس نهم بوده[۶۰] و در مجلس نهم، هدایت فراکسیون رهروان ولایت را برعهده داشت.[۶۱] در جریان انتخابات مجلس دهم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم از وی حمایت کرد اما نام او در فهرست انتخاباتی ائتلاف بزرگ اصول‌گرایان قرار نگرفت.[۶۲] همچنین از سوی فهرست امید مورد حمایت قرار گرفت اما خود را مستقل یاد کرد.[۶۳] مرتضی حاجی معتقد است حمایت لاریجانی از دولت روحانی و برنامه جامع اقدام مشترک باعث تضعیف جایگاه وی نزد اصول‌گرایان شده‌است.[۶۲] با این حال لاریجانی همچنان خود را یک اصول‌گرا می‌داند.[۱۶]

از وی با تعابیری نظیر «اصول‌گرای اعتدالی»[۶۴][۶۵] و «یک سیاستمدار راست میانه که به آرامی در حال فاصله گرفتن از اردوگاه اصول‌گرایان می‌باشد»[۶۶] نیز یاد شده‌است.

زندگی شخصیویرایش

علی لاریجانی در سن ۲۰ سالگی، با فریده مطهری، دختر مرتضی مطهری ازدواج کرد. وی دارای ۴ فرزند است، که ۲ دختر با نام‌های فاطمه و سارا و ۲ پسر با نام‌های مرتضی و محمدرضا دارد.

به نوشته واشینگتن تایمز در سال ۲۰۱۸، فاطمه لاریجانی در حال تحصیل در دوره رزیدنسی پزشکی داخلی، در بیمارستان‌های دانشگاهی کلیولند در آمریکاست.[۶۷]

کتاب‌شناسیویرایش

لاریجانی ۲ کتاب علمی با عناوین متافیزیک و علوم دقیقه در فلسفهٔ کانت و روش ریاضی در فلسفهٔ کانت[۶۸] و کتابی دیگر با عنوان دولت مدرن؛ پیمانی با مردم،[۶۹] همچنین ۱۵ مقالهٔ پژوهشی در موضوعات مختلف علمی نگاشته‌است.[۳۰]

  • روش ریاضی در فلسفه کانت، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۸۳
  • متافیزیک و علوم دقیقه در فلسفه کانت، تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۸۳
  • شهود و قضایای تألیفی ماتقدم در فلسفه کانت، تهران: انتشارات هرمس، ۱۳۸۳
  • هوای تازه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۴[۷۰]
  • دولت مدرن؛ پیمانی با مردم.

منابعویرایش

  1. «علی لاریجانی رئیس موقت مجلس دهم شد». عصر ایران. ۹ خرداد ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶.
  2. «علی لاریجانی با ۱۷۷ رای رئیس مجلس نهم شد». خبر آنلاین. ۱۶ خرداد ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶.
  3. «علی لاریجانی رئیس موقت مجلس نهم ایران شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۸ خرداد ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶.
  4. «علی لاریجانی رئیس مجلس هشتم شورای اسلامی شد». همشهری‌آنلاین. ۱۲ خرداد ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶.
  5. «دکتر علی لاریجانی رئیس موقت مجلس هشتم شد». خبرگزاری مهر. ۸ خرداد ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶.
  6. «اعضای تازه مجمع تشخیص مصلحت نظام تعیین شدند». روزنامه همشهری. تهران: مؤسسه همشهری. سال چهارم (۱۲۲۱): ص ۲. ۲۸ اسفند ۱۳۷۵. دریافت‌شده در ۹ خرداد ۱۳۹۷.
  7. «مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی دوره ۴ جلسه ۱۷». کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۵.
  8. «خاطرات دکتر علی لاریجانی - قسمت ۲۳». جام جم آنلاین. ۱۳ مهر ۱۳۸۳. دریافت‌شده در ۳ خرداد ۱۳۹۸.
  9. «همه وزیران این ۳۰ سال». خبر آنلاین. ۲۴ مرداد ۱۳۸۸. دریافت‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶.
  10. «انتصاب علی لاریجانی به ریاست سازمان صدا و سیما». پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر رهبر جمهوری اسلامی. ۲۴ بهمن ۱۳۷۲. دریافت‌شده در ۱۲ مهر ۱۳۹۶.
  11. «علی لاریجانی مدیرعامل صدا و سیما شد». روزنامه کیهان. تهران: مؤسسه کیهان: ص ۱۲. ۲۶ بهمن ۱۳۵۹. دریافت‌شده در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  12. کلانتری، محبوبه؛ قدسی‌زاده، پروین (۱۳۹۳). «رادیو و تلویزیون: ۱٫ ایران». در حداد عادل، غلامعلی. دانشنامه جهان اسلام. ۱۹. تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۴۴۷۰۲۰-۹.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ Sinkaya, Bayram (2015). The Revolutionary Guards in Iranian Politics: Elites and Shifting Relations. Routledge. p. 149. ISBN 1-317-52564-7.
  14. M. Mahtab Alam Rizvi (2012). "Evaluating the Political and Economic Role of the IRGC". Strategic Analysis. Routledge. 36 (4): 589. doi:10.1080/09700161.2012.689528 – via Taylor and Francis Online (نیازمند آبونمان). The Majlis speaker, Ali Larijani, was an IRGC brigadier general.
  15. «فلسفه‌خوانده‌های سیاست‌پیشه». اعتماد. سال سیزدهم (۳۵۱۷): ۸. ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۵.
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ «اگر اصلاح‌طلبان ضدانقلابند، چرا می‌گذاریم فعالیت کنند؟». ایسنا. ۴ اسفند ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۴ خرداد ۱۳۹۷.
  17. «لاریجانی با رای نمایندگان رئیس مجلس شد». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۰۸.
  18. «نامزدی لاریجانی از قم قطعی شد». وبگاه مردمک. ۲۰ بهمن ۱۳۸۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ فوریه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۴ فوریه ۲۰۰۸.
  19. «زندگی نامه علی لاریجانی». جماران.
  20. «همه چیز درباره لاریجانی‌ها». تابناک.
  21. «زندگینامه: علی لاریجانی (۱۳۳۶-)». همشهری آنلاین.
  22. «همه مدیران‌ برخاسته از سپاه‌». ایسنا.
  23. «لاریجانی‌ها، حکایت پنج برادر». رادیو فردا. ۱۷ بهمن ۱۳۹۱.
  24. کوهنوردی علی لاریجانی در لاریجان
  25. Profile: Ali Larijani Tabnak
  26. توکلی: مادر آقای لاریجانی خالهٔ مادر من است و خالهٔ همسرم
  27. «رزومه - علی اردشیر لاریجانی». rtis2.ut.ac.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۱۴.
  28. «لاریجانی چگونه دکتری گرفت؟». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۳.
  29. حجت موجّه
  30. ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ «زندگی‌نامهٔ دکتر علی لاریجانی و خط فکری هوای تازه». وبگاه رسمی دکتر علی لاریجانی. ۱۶ فروردین ۱۳۸۴. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۶.
  31. «خاطرات ۱۰ ساله علی لاریجانی». جام‌جم آنلاین (به IR). ۲۰۰۴-۰۹-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۰.
  32. جم، Jamejam, جام (۲۰۰۴-۰۹-۲۲). «خاطرات ۱۰ ساله علی لاریجانی». Jamejam Online (به IR). دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۰.
  33. محمد سرافراز جانشین احتمالی عزت‌الله ضرغامی در صداوسیما دویچه‌وله فارسی
  34. معنا و اثرات اعتراض خاتمی به صدا و سیما(... رادیو و تلویزیون بیش از دیگر نهادهای تحت نظر رهبر جمهوری اسلامی در مقابل اصلاح طلبان صف آرایی کرده بود اما در سال‌های اخیر، با جذب عده‌ای از مخالفان فعال اصلاحات به آن مؤسسه، امکان ظاهر سازی و بی‌طرفی نمایی هم از میان رفته. - بی‌بی‌سی فارسی، ۲۷ ژانویه ۲۰۰۴)
  35. سخنان رمضان زاده پیرامون اطلاع‌رسانی دو دولت خاتمی بایگانی‌شده در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine (آفتاب نیوز، ۲۴ آبان ۱۳۸۵)
  36. هفته نامه صبح شماره ۶۳
  37. نامه ۱۷۲ تن از نمایندگان مجلس درباره تحقیق و تفحص از صدا و سیما (روزنامه همشهری، ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۲)
  38. درخواست ۱۷۲ تن از نمایندگان مجلس برای پیگیری گزارش تحقیق و تفحص از صداوسیما بایگانی‌شده در ۱۳ فوریه ۲۰۰۵ توسط Wayback Machine (روزنامه ایران، ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۲)
  39. معنا و اثرات اعتراض خاتمی به صدا و سیما (بی‌بی‌سی فارسی، ۲۷ ژانویه ۲۰۰۴)
  40. انتخابات مجلس هفتم و صدا و سیما (بی‌بی‌سی فارسی)
  41. دولت؛ محروم از صدا و سیما، امیدوار به رسانه‌های مستقل (بی‌بی‌سی فارسی)
  42. درخواست جلسه غیرعلنی درباره تحقیق و تفحص از صدا و سیما (۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۲)
  43. «استعفای علی لاریجانی». خبرگزاری فردا. ۲۸ مهر ۱۳۸۶. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۲۰۰۷.
  44. روایت شش 'خرابکاری تاریخی' در مذاکرات ایران و آمریکا بی‌بی‌سی فارسی
  45. فرزین منصوری (۱۳ مه ۲۰۱۶). «استعفاهای تاریخی در جمهوری اسلامی». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۱۶.
  46. «بازتاب گستردهٔ تغییر دبیر شورای عالی امنیت ملی در رسانه‌های جهان». وبگاه نواندیش. ۲۸ مهر ۱۳۸۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ اکتبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۶.
  47. «لاریجانی رئیس دائمی مجلس هشتم شد». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ ژوئن ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۰۸.
  48. جناح اکثریت، لاریجانی را برای ریاست مجلس برگزید
  49. «لاریجانی رئیس موقت مجلس شد». رادیوزمانه. ۹ خرداد ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۲۹ مه ۲۰۱۶.
  50. http://www.entekhab.ir/fa/news/272345
  51. «کدام نمایندگان شاخص مجلس دهم در انتخابات ثبت‌نام نکردند؟». فارس.
  52. اظهارات لاریجانی پیرامون ایران قبل از اسلام بایگانی‌شده در ۲۶ ژانویه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine (روزنامه ایران، ۶ خرداد ۱۳۸۲)
  53. «آمادگی مجلس برای حل مشکلات معیشتی اهل قلم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، ۲۶ اردیبهشت ۱۳۸۸ بازیابی‌شده در ۷ خرداد ۱۳۸۸.
  54. دویچه‌وله. «راهی برای اعمال فشار». دویچه‌وله، انتشار ۵ تیر ۱۳۸۸. دریافت‌شده در ۵ تیر ۱۳۸۸.
  55. علی لاریجانی: متفاوت از اصولگرایان فکر می‌کنم
  56. گفتگوی علی لاریجانی با حقوقدانان شورای نگهبان
  57. Gareth Smyth (11 December 2015). "A realignment of Iran's political factions underway as elections loom". The Guardian. Retrieved 25 May 2018.
  58. Mohseni, Payam (2016). "Factionalism, Privatization, and the Political economy of regime transformation". In Brumberg, Daniel; Farhi, Farideh. Power and Change in Iran: Politics of Contention and Conciliation. Indiana Series in Middle East Studies. Indiana University Press. p. 43. ISBN 978-0-253-02079-6.
  59. Kaveh-Cyrus Sanandaji (2009). "The Eighth Majles Elections in the Islamic Republic of Iran: A Division in Conservative Ranks and the Politics of Moderation". Iranian Studies. Routledge. 42 (4): 621–648. doi:10.1080/00210860903106345.
  60. "Iran: Implications of Ahmadinejad's Parliamentary Defeat". Stratfor (Assessment). 5 May 2012. Retrieved 2 July 2017.
  61. Monavar Khalaj (23 February 2016). "Iran elections explained: What are Iranians voting for?". Financial Times. Retrieved 10 March 2016.
  62. ۶۲٫۰ ۶۲٫۱ Denise Hassanzade Ajiri (25 February 2016). "An introduction to Iran's parliamentary candidates". The Guardian. Retrieved 25 May 2018.
  63. Katayoun Kishi (24 February 2016). "Iran's Election Coalitions". United States Institute of Peace. Retrieved 25 May 2018.
  64. Saeid Jafari (22 March 2018). "Iranian Reformists anxious as Rouhani takes turn to the right". Al-Monitor. Retrieved 25 May 2018.
  65. "Larijani Reelected As Speaker of Iran's Parliament". Radio Free Europe/Radio Liberty. 29 May 2016. Retrieved 25 May 2018.
  66. Ehsan Bodaghi (4 May 2017). "'National dialogue' initiative indicates shifting political sands in Iran". Al-Monitor. Retrieved 10 July 2017.
  67. Kahn, Tzvi (1970-01-01). "While Iran's leaders demonize America, their children study here". Washington Times. Retrieved 2018-10-16.
  68. «روش ریاضی در فلسفهٔ کانت». وبگاه رسمی علی لاریجانی. ۱ فروردین ۱۳۸۴. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۶.
  69. «علی لاریجانی و «پیمان با مردم»». وبگاه رسمی علی لاریجانی. ۱۱ خرداد ۱۳۸۴. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۶.
  70. جم، Jamejam, جام (۲۰۰۴-۰۹-۱۳). «خاطرات 10 ساله دکتر علی لاریجانی -1». Jamejam Online (به IR). دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۰.

پیوند به بیرونویرایش