وزارت آموزش و پرورش

وزارت ایرانی مسئول آموزش در این کشور

وزارت آموزش و پرورش نام سازمان آموزش کشوری ایران است که مسئولیت آموزش کودکان و نوجوانان و نیز تربیت آموزگار را در این کشور بر عهده دارد. در کشور ایران این وزارتخانه از سال ۱۳۴۳ که از وزارت اطلاعات و فناوری جدا گردید مسئولیت آموزش عالی (دانشگاه‌ها) را نیز عهده‌دار بوده‌است؛ اما پس از تشکیل وزارت علوم، برای ادارهٔ امور دانشگاه‌ها و امور پژوهشی در سطوح عالی، وزارت آموزش و پرورش وظیفهٔ آموزش رایگان همهٔ افراد در مقاطع پیش دبستان، دبستان، دورهٔ اول متوسطه، دورهٔ دوم متوسطه و همچنین ادارهٔ دانشگاه فرهنگیان برای تربیت معلم و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی را بر عهده دارد. همچنین تمامی مهد کودک‌ها باید برای فعالیت خود از وزارت آموزش و پرورش مجوز بگیرند.

وزارت آموزش و پرورش
Emblem of Iran.svg
اطلاعات کلی سازمان
بنیادگذاری ۱۹۶۴ (میلادی)
حوزهٔ قدرت جمهوری اسلامی ایران
کارمندان ۹۵۵٬۲۹۱ (۲۰۱۹)[۱]
وزیر مسئول محسن حاجی‌میرزایی
وبگاه
Official website

وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران، دارای جداسازی جنسیتی از پایین‌ترین مقطع است و آموزش آن، مفاهیم مذهبی (دین رسمی کشور) را به همراه دارد. پس از انقلاب ۱۳۵۷، آموزش در ایران به شکل کلی، «اسلامی‌سازی» شد.

پیشینهویرایش

کشور شاهنشاهی ایرانویرایش

جمهوری اسلامی ایرانویرایش

 
جلد کتاب اجتماعی متعلق به دوره پهلوی دوم که پس از جنجال حذف دختران از کتب درسی آموزش و پرورش ایران، توسط کاربران و یورونیوز برای مقایسه به کار رفت.

در دوران جمهوری اسلامی، آموزش در ایران با زیرساخت‌های پهلوی ادامه یافت و دولت انقلابی جدید تصمیمی بر توقف آموزش عالی در کشور، نگرفت. با این حال، تغییراتی نیز رخ داد. مهمترین دگرگونی، «اسلامی‌سازی» سیستم آموزش ایران و دگرگونی وزارت آموزش و پرورش بود. همگی دانش‌آموزان از نظر جنسیتی جدا شدند و جداسازی جنسیتی، وارد آموزش در این کشور شد. کتاب‌ها و نوشتار آموزشی نیز کم‌کم بر اساس نظریات کارشناسان جمهوری اسلامی، تغییر کردند و در طی شش ماه پس از انقلاب ۱۳۵۷، مطالب آموزشی مبتنی بر اسلام به آموزشگاه‌های ابتدایی این کشور، وارد شد.[۲]

بر پایه گزارشی از رادیو فردا، سوگیری‌های اصلی وزارت آموزش و پرورش نمایان‌گر آن است که مقابله با «تهاجم فرضی فرهنگی غرب»، به دغدغه اصلی مسئولین این تشکیلات وزارتی و سایر متولیان فرهنگی ایران، تبدیل شده‌است. این رسانه، در ۲۱ مرداد ۱۳۸۹ به شواهدی دست یافت که وزارت آموزش و پرورش در تدارک سری تازه‌ای از اقدامات تبلیغی ایدئولوژیک و سیاسی برای سال‌های تحصیلی آینده بوده‌است و از فشار روحانیون برای این کار، خبر داد.[۳]

در اواخر دههٔ ۱۳۹۰، تصویر دختران از روی جلد کتاب درسی سوم ابتدایی حذف شد و به شدت خبرساز شد. منتقدان این عمل، حذف تصویر را نشانه‌ای از تبعیض جنسیتی ساختاری علیه زنان و تمایل‌داشتن به حذف زنان از صحنه اجتماع ایران، عنوان کردند. ریش‌دار کردن مردان نیز در کتاب‌های درسی رسمی کشور، در این دوران انجام شد. آموزش ایدئولوژیک کودکان نیز در دوران جمهوری اسلامی، خبرساز و مورد توجه بوده‌است؛ وجود قابل توجه مناسک مذهبی در کتاب‌های درسی، همچون آموزش ریاضی با تصاویر «وضو گرفتن»، به اعتراضات دربارهٔ «آموزش ایدئولوژیک کودکان در ایران» دامن زده‌است.[۴][۵]

سعید پیوندی در رادیو فردا اعلام کرده‌است که آموزش در دوران جمهوری اسلامی با هدف اصلی تحمیل یک نظام ارزشی و فرهنگ دینی خاص به نسل جوان ایران انجام می‌شود. او دلیل فقر کیفیتی آموزش رسمی ایران در این دوران را کمبودها و مشکلات مربوط به امکانات آموزشگاه‌ها، روش‌های سنتی آموزشی، توانایی‌ها و مهارت‌های آموزگاران برای کاربرد روش‌های تازه و متحول‌کردن آموزش و یادگیری می‌داند.[۶]

در سال ۱۳۹۹، گزارش‌های فراوانی از خودکشی دانش‌آموزان ایرانی منتشر شد. در آبان ۱۳۹۹ اعلام شد که تنها در یک ماه گذشته، شش دانش‌آموز ایرانی تنها در شهر رامهرمز خودکشی کرده‌اند. چرایی برخی از این خودکشی‌ها بر پایه اعلام‌های رسمی، مربوط به مشکلات مالی تهیه تلفن همراه هوشمند برای حضور در کلاس‌های آنلاین وزارت آموزش و پرورش (پس از دنیاگیری کروناویروس در ایران) بوده‌اند.[۷] پس از این گزارش‌ها، انتشار هرگونه گزارش مشابه، ممنوع شد.[۸]

در بهمن ۱۳۹۹، وزیر آموزش و پرورش ایران رسماً اعلام کرد که «از هر دانش آموز می‌توان یک خمینی تولید کرد».[۹] در دوران همین وزیر بود که مشخص شد ۴ هزار مدرسهٔ کانکسی در ایران وجود دارد. کمی بعد نیز در پی رخ دادن یک آتش‌سوزی در یک مدرسهٔ کانکسی در استان خوزستان ایران، که باعث سوختگی سه آموزگار و چند دانش‌آموز شده بود، یکی از دانش‌آموزان، جان باخت.[۱۰][۱۱] در دوران همین وزیر همچنین معاون وزیر آموزش و پرورش ایران، اعلام داشت که ۳۰ درصد دانش‌آموزان ایرانی در دوران کرونا از ادامهٔ تحصیل محروم و بازمانده‌اند.[۱۲]

سازمان‌ها و مجموعه‌های مرتبطویرایش

 
یک کلاس موسیقی در کانون پرورشی و فکری کودکان در سال ۱۳۵۴

بودجه، آمار مالی و وظیفه تأمین سرانهویرایش

در ایران تأمینِ سرانه‌های آموزشی، بهداشتی و ورزشی به عهده شهرداری نیست و این سرانه‌ها را، دستگاه‌ها و سازمان‌های دیگری وظیفه تامینشان را به عهده دارند؛ و بعنوان مثال شهرداری وظیفه‌ای برای ساختن مدرسه ندارد و وزارت آموزش و پرورش در این خصوص مسئولیت دارد.[۱۳]

بودجهویرایش

سال اندازه سال اندازه
۱۳۹۸ ۵۶ هزار میلیارد تومان[۱۴] ۱۳۹۹ ۵۷ هزار میلیارد تومان[۱۵]

فهرست وزیرانویرایش

وزیران آموزش و پرورش ایران در دوران پهلویویرایش

وزیران آموزش و پرورش در زمان جمهوری اسلامیویرایش

بازخوردها و دیدگاه‌های پیرامونویرایش

  • سعید پیوندی در رادیو فردا اعلام کرده‌است که: یکی از مشکل‌های پایه‌ای آموزش در دوران جمهوری اسلامی ایران، پائین بودن کیفیت آموزشی بوده‌است. این فقر کیفیتی، به دلیل کمبودها و مشکلات مربوط به امکانات آموزشگاه‌ها بوده‌است و افزون بر آن، به روش‌های سنتی آموزشی و توانایی‌ها و مهارت‌های آموزگاران برای کاربرد روش‌های تازه و متحول‌کردن آموزش و یادگیری بازمی‌گردد.[۶] این کارشناس در این رسانه، آموزش در دوران جمهوری اسلامی را با هدف اصلی تحمیل یک نظام ارزشی و فرهنگ دینی خاص به نسل جوان ایران، دانست و اعلام کرده که روش‌های آموزشی در چنین نظامی، آمرانه و استبدادی است و دانش‌آموز، آموزگار و خانواده‌های آنان، باید مطیع سیاست‌هایی باشند که از «بالا» به آموزشگاه‌ها دیکته می‌شوند.[۶] این رسانه هدف مسئولان آموزشی جمهوری اسلامی را دینی کردن برنامه‌های درسی و کنترل ایدئولوژیک آموزشگاه‌های ایران، دانست.[۶]

منابعویرایش

  1. جزییات تعداد کارمندان دولت در سال ۹۷ Tasnim News
  2. «Education - Iran - system». www.nationsencyclopedia.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ اوت ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۴.
  3. «لشکرکشی ایدئولوژیک به مدارس». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۴.
  4. «حذف تصویر دختران از روی جلد کتاب درسی سوم ابتدایی در ایران خبرساز شد». euronews. ۲۰۲۰-۰۹-۱۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۴.
  5. «حذف دختران از جلد کتاب ریاضی؛ وزیر آموزش و پرورش ایران: بی‌سلیقگی بود، عذرخواهی می‌کنم». BBC News فارسی. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۴.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ «چرا آموزش ایران تا این اندازه فقیر است؟». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۴.
  7. «در یک ماه گذشته، شش دانش‌آموز در شهر رامهرمز خودکشی کرده‌اند». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۰-۱۱-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۲۱.
  8. «آمار متناقض استاندار خوزستان و رسانه‌ها دربارهٔ خودکشی دانش‌آموزان در رامهرمز». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۰-۱۱-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۲۱.
  9. «هر دانش‌آموز می‌تواند یک "خمینی" باشد». ایسنا. ۲۰۲۱-۰۱-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۲۷.
  10. «۴ هزار مدرسه کانکسی در کشور وجود دارد». ایسنا. ۲۰۲۱-۰۱-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۲۷.
  11. «فوت یکی از دانش‌آموزان حادثه مدرسه کانکسی». روزنامه دنیای اقتصاد. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۲۷.
  12. «معاون وزیر آموزش و پرورش: ۳۰ درصد از دانش‌آموزان کشور در کرونا از تحصیل بازمانده‌اند». www.asriran.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۱-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۲۷.
  13. «آدرس غلط ندهید؛ شهرداری وظیفه‌ای برای ساخت مدرسه ندارد». ایسنا. ۲۰۱۹-۰۹-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۱۸.
  14. «تمام جزئیات بودجه 56 هزار میلیارد تومانی آموزش و پرورش در سال 98- اخبار اجتماعی تسنیم - Tasnim». خبرگزاری تسنیم - Tasnim. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۰۵.
  15. «بودجه 57 هزار میلیارد تومانی آموزش‌وپرورش در سال 99+ جزییات- اخبار فرهنگیان و - اخبار اجتماعی تسنیم - Tasnim». خبرگزاری تسنیم - Tasnim. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۰۵.

پیوند به بیرونویرایش

متن خط خورده