ولسوالی جلریز

ولسوالی در ولایت میدان وردک، افغانستان

جَلریز یکی از ولسوالی‌های ولایت میدان وردک در خاور افغانستان است. مرکز این ولسوالی در ۶۲٫۹ کیلومتری جنوب غربی کابل واقع شده، که شاهراه کابل-بهسود از وسط آن می‌گذرد. جمعیت آن در سال ٢۰٢۰ میلادی، ۵٩٬٩٢۰ نفر اعلام شده‌است. این ولسوالی یکی از تولیدکنندگان عمده کچالو و سیب است.[۱]

جلریز
اطلاعات کلی
کشورFlag of Afghanistan (2013–2021).svg افغانستان
ولایتمیدان وردک
مرکز ولسوالیجلریز
تعداد قریه١٢۴
سال تأسیس١٣۴٣
اداره
ولسوالنقیب الله حیدری
شوراهای ولایتیشورای ولایتی میدان وردک
مردم
جمعیت۵٩٬٩٢۰ نفر (١٣٩٩)
پراکندگی۴٢ نفر بر کیلومتر مربع
دیناسلام
زبانفارسی و پشتو
اطلاعات جغرافیا
مساحت١١٥٧ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا٢٣٧۵
داده‌های دیگر
کدپستی١٣۵٣
وبگاهصفحه رسمی جلریز
منطقه زمانی۴:۳۰+ (وقت استاندارد افغانستان)

تاریخویرایش

جلریز در جاده ابریشم بین کابل و بامیان قرار دارد. باور بر اینست که نام جلریز از کلمه دری جل یا جلا به معنی درخشنده و پسوند ریز به معنی پاشیدن گرفته شده‌است. احتمال بر آنست که این نام با دو رود که در آن جاریست مرتبط باشد.[۲]

در ١٩٧٩ نظر به موقعیت جغرافیایی و استراتیژیک آن، جلریز توسط مجاهدین گرفته شد. این تهاجم با واکنش سریع حکومت وقت مواجه شده و ۶۰-٧۰ تن از مجاهدین کشته شدند که در نتیجه دست مجاهدین از جلریز کوتاه شد. در جریان جنگ‌های داخلی افغانستان ١٩٩٢-٩۶ دوباره به دست مجاهدین افتاد و از ١٩٩۶-٢۰۰١ در دست طالبان بود. از ٢۰۰١ به بعد همزمان با تهاجم آمریکا و تشکیل حکومت موقت جلریز دوباره به دست نیروهای دولتی افتاد. در ٢۰۰۶ طالبان به مرکز ولایت میدان (کوته اشرو) نیز حمله کردند. بر بنیاد کتاب بررسی سالانه اداره ثبت و احوال نفوس افغانستان در ٢۰١٩, ٥٧,٨٧۰ نفر در جلریز ساکن هستند.

جغرافیاویرایش

جلریز در مرکز-شرق از مرکز میدان وردک (میدان شهر) واقع شده‌است و در فاصله ۶٢. ٩ کیلومتری جنوب غرب شهر کابل قرار دارد. این ولسوالی از شمال به ولایت پروان، از غرب به ولسوالی حصه اول بهسود، از جنوب غرب به ولسوالی دای میرداد، از جنوب شرق به ولسوالی نرخ و میدان شهر و از غرب به ولایت کابل محدود است.[۳] ولسوالی بشکل یک دره اصلی به فاصله ٣٧ کیلومتر از غرب به شرق و دیگر دره‌های فرعی افتاده‌است. دریای اصلی آن دریای سرچشمه است، (اسم بخش علیای دریا کابل) که از کوتل اونی سرچشمه می‌گیرد.

تقسیمات اداریویرایش

این ولسوالی به پنج حوزهٔ اداری زیر تقسیم گردیده‌است:

مردمویرایش

جلریز سکونتگاه عمدهٔ یکی از اقوام افغانستان، مردمان هزاره هستند. پشتون‌ها و تاجیک‌ها به‌صورت اقلیت در درهٔ جلریز و میدان‌شهر ساکن هستند.

اقتصاد و امکاناتویرایش

جلریز یکی از تولیدکنندگان عمدهٔ کچالو و سیب در افغانستان است. همین‌طور گندم، زردآلو، لوبیا، چهارمغز، زردک، بادام، پیاز و …. به اندازهٔ رفع احتیاج کشت و پرورش داده می‌شوند. بر اساس آمار سال ٢۰۰٨، به تعداد ١٣۴٬٧۰۰ رأس مواشی در درهٔ جلریز موجود بود، که ۵۰٬۰۰۰ رأس آن گوسفند آن را گوسفند تشکیل داده بود.[۴] در ٢۰١٨، ٩ باب مکتب به‌درجهٔ لیسه، ١١ باب مکتب متوسطه، و ٨ باب مکتب ابتداییه در ولسوالی وجود داشت که توسط بودجهٔ وزارت معارف و به همکاری شوراهای مردمی ایجاد شده بودند. بر اساس گزارش‌ها، در این ولسوالی ۳۵۱ معلم که ۴١ معلم آن زنان است، تدریس می‌کنند. ۵ کلینیک صحی عالی، ٣ کلینیک صحی متوسطه و یک کلینیک صحی ابتدایی در جلریز مشغول به فعالیت هستند، که همه توسط کمیتهٔ سوئد برلی افغانستان تأسیس و به بهره‌برداری سپرده شده‌است.<"ref name="AAN>

حمل و نقلویرایش

جاده اصلی ارتباطی جلریز شاهراه کابل-بهسود است که درست از وسط ولسوالی می‌گذرد. تمامی جاده‌های این ولسوالی آسفالت شده هستند.

افراد مشهورویرایش

منابعویرایش

  1. «برآورد نفوس کشور:١٣٩٩» (PDF). اداره احصائیه مرکزی افغانستان. دریافت‌شده در ٣۰ آوریل ٢۰٢١. تاریخ وارد شده در |تاریخ بایگانی= را بررسی کنید (کمک)
  2. {{یادکرد وب | نشانی = https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/one-land-two-rules-9-delivering-public-services-in-insurgency-affected-jalrez-district-of-wardak-province/%7Cعنوان[پیوند مرده] = یک سرزمین، دو فرمانروا (٩): ارائه خدمات عمومی تحت تأثیر شورشگری ولسوالی جلریز ولسوالی میدان وردک|ناشر = شبکه تحلیل گران افغان|تاریخ= ١۶ دسامبر ٢۰١٩|تاریخ بازدید= ٣۰ آپریل ٢۰٢۰
  3. «جلریز». گوگل مپ. گوگل. دریافت‌شده در ٣۰ آوریل ٢۰٢۰.
  4. «وردک» (PDF). USAID. دریافت‌شده در ٣۰ آپریل ٢۰٢۰. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  5. «خانم سمیرا اصغری». دریافت‌شده در ٣۰آپریل ٢۰٢۰. از پارامتر ناشناخته |تارنما= صرف‌نظر شد (کمک); تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)