پروشات

شاهزاده ی هخامنشی

پروشات، (پریزاد یا به یونانی پریساتیس) (قرن چهار پیش از میلاد) یکی از ملکه‌های پرآوازه دوران هخامنشیان بود. پروشات دختر اردشیر یکم و همسر داریوش دوم، ملکه بزرگ دربار بود. البته پروشات به سیاست‌پردازی، کاردانی، سخت‌دلی و خشونت با دشمنانش معروف است. او در طول دوره حکومت شوهرش داریوش دوم و پسرش اردشیر دوم هخامنشی تا زمان مرگش برای چهل سال نفوذ بشدت قدرتمند و بزرگی داشت و نقش نصیحت کننده و مشاور اصلی سیاسی را برای دو شاهنشاه بر عهده داشت. طبق گفته‌های تمام مورخان، نقش نیرومند پروشات یکی از علل اصلی نابودی شاهنشاهی هخامنشی بوده.[۱]

شهبانو پروشات (پریزاد)
شهبانوی بانوان ایران
شاهدخت پارسی
ملکه مادر
تاج‌گذاری۴۰۴ پیش از میلاد
پیشینآلوگونه
جانشینآتوسا
ملکه هخامنشیان
تصدی۴۲۴ پیش از میلاد - ۴۰۴ پیش از میلاد
تاج‌گذاری۴۲۳ پیش از میلاد
پیشینداماسپیا
جانشیناستاتیرا
زادهپاسارگاد
درگذشتهپارسه
آرامگاه
نقش رستم در آرامگاه همسرش داریوش دوم
همسرداریوش دوم
فرزند(ان) اردشیر دوم
کوروش سوم
آمستریس
اُستانوس
اکزاترس
آرتستس
خاندانخاندان هخامنشیان
پدراردشیر یکم
مادرآندریا
دین و مذهبمزدیسنا

نام‌ و تبارویرایش

نام وی در منابع پروشات، پریشاد، پریزاتس، پریزاد یا پریساتش ذکر شده است. وی احتمالا دختر اردشیر یکم از همسر بابلی آندریا بوده است. سیارک ۸۸۸ به افتخار او نامگذاری شده است.

خانوادهویرایش

پروشات نخستین همسر، خواهر یا خاله داریوش دوم هخامنشی و بانوی اول دربار بود و قدرت واقعی در دربار از آن وی بود چنانکه خودش برای کتزیاس طبیب و مورخ یونانی نقل کرده بود سیزده فرزند برای شاه به دنیا آورده بود اما از آنهمه که اکثراً در کودکی مرده بودند و از آن‌ها اردشیر دوم، کوروش، استانوس، اکزاترس و آرتستس زنده مانده بودند.[۲]

ملکه مادرویرایش

شاه (داریوش دوم) اردشیر دوم را به عنوان جانشین خود انتخاب کرده بود اما پروشات با انتخاب کوروش کوچک موافق بود. به همین دلیل هنگامی که داریوش دوم بیمار بود و قصد داشت پادشاهی را به اردشیر دوم واگذار کند، پروشات کوروش کوچک را که فرماندار لیدیه بود به دربار فراخواند تا مانع جانشینی اردشیر دوم شود.

کوروش کوچک دیر رسید و مراسم در حال اجرا بود پس چنان به هیجان آمد که به اردشیر دوم به قصد کشت حمله کرد. این حمله ناموفق بود و کوروش کوچک نیز به دستور شاه دستگیر شده و فوراً محکوم به اعدام شد. پروشات توانست با تمهیدی جان کوروش کوچک را نجات دهد:

درست پیش از اجرای حکم اعدام، کوروش را چنان محکم در آغوش گرفت که در صورت اقدام جلاد، خودش نیز کشته می‌شد. او توانست فرمان عفو کوروش کوچک را از شاه داریوش بگیرد و وی را به لیدیه بازگرداند.

بعداً کوروش کوچک در لیدیه در مقابل اردشیر دوم شورش کرد و در پی آن جنگ‌های سختی بین این دو برادر درگرفت که چرخاننده آن‌ها را ملکه پروشات می‌دانند. کوروش کوچک سرانجام در این جنگ‌ها کشته شد اما پروشات انتقام وی را از قاتلینش گرفت و یکی از رقبایش به نام استاتیرا را که از همسران محبوب اردشیر دوم بود نیز با خوراندن زهر از بین برد. پروشات پس از مرگ داریوش دوم قدرت خود را در دربار پادشاهی پسرش، اردشیر دوم حفظ کرد. او بعدا اردشیر دوم را وادار کرد که با دو تن از دخترانش آمستریس و آتوسا ازدواج کرد.[۱]


اردشیر یکم
پنجمین شاهنشاه هخامنشی
خشایارشای دوم
ششمین شاهنشاه هخامنشی
سغدیانوس
هفتمین شاهنشاه هخامنشی
داریوش دوم
هشتمین شاهنشاه هخامنشی
پروشات
ملکه
استاتیرای یکم
ملکه
اردشیر دوم
نهمین شاهنشاه هخامنشی
کوروش کوچک
مدعی پادشاهی
آمستریس
شاهزاده‌خانم
اوستانوس
پدر بزرگ داریوش سوم

سیارک پروشات ۸۸۸ویرایش

سیارک ۸۸۸ پروشات به افتخار این شاهدخت هخامنشی به نام وی نامگذاری شده است.

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ فرخ‌زاد، پوران (۱۳۸۱کارنمای زنان کارای ایران (از دیروز تا امروز)، تهران: نشر قطره، ص. ۱۹۴، شابک ۹۶۴-۳۴۱-۱۱۶-۸
  2. زرین کوب، ص ۱۸۱

منابعویرایش

  • زرین کوب، عبدالحسین. تاریخ مردم ایران قبل از اسلام. تهران: انتشارات امیر کبیر، ۱۳۶۴