ارزوئیه

شهری در استان کرمان، ایران

اُرزوئیه(Orzuiyeh) (شاهماران) شهری در استان کرمان ایران، است. این شهر مرکز شهرستان ارزوئیه و در فاصله ۲۶۰ کیلومتری جنوب غربی کرمان قرار گرفته‌است و از قطب‌های کشاورزی استان کرمان به‌شمار می‌آید همچنین بزرگ ترین معدن کرومیت ایران در معدن ابدشت ارزوئیه قرار دارد

اُرزوئیه
اُرزو و شاهماران
کشور ایران
استانکرمان
شهرستانارزوئیه
بخشمرکزی
نام(های) پیشینعروسوئیه، شاهماران
سال شهرشدن۱۳۷۶ خورشیدی
مردم
جمعیت۲۳٬۴۳۷ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت۷٪
تراکم جمعیت۰/۹ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
مساحتkm² ‏۴٫۸
ارتفاع۱٬۰۵۳ متر از سطح دریا
آب‌وهوا
میانگین بارش سالانه۱۲۲٬۳ میلی‌متر
اطلاعات شهری
شهردارمحمد مسعودی[۱]
ره‌آوردکلمپه، کماچ سهن، مرکبات
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۳۴
وبگاه
شناسهٔ ملی خودرو ایران ۶۵-س[۲]
کد آماری۲۳۱۵
اُرزوئیه بر ایران واقع شده‌است
اُرزوئیه
روی نقشه ایران
۲۸°۲۷′۲۲″شمالی ۵۶°۲۱′۵۴″شرقی / ۲۸٫۴۵۵۹۸۸۸۴°شمالی ۵۶٫۳۶۵۱۲۷۵۶°شرقی / 28.45598884; 56.36512756

ارزوئیه از گذشته قشلاق ایل افشار بوده و هم اکنون نیز بخش بزرگی از جمعیت ارزوئیه از ایل افشار هستند و به زبان ترکی افشاری تکلم میکنند. زمان ورود افشارها به ارزوئیه و بافت دوره صفویه و قاجار است و در این دوره ها تعداد زیادی از قبایل ترک از آذربایجان، آناتولی و فارس به این منطقه آمدند و سالها حکومت مناطقی از سیرجان،بافت و ارزوئیه را در اختیار داشتند.

نام‌گذاری ارزوئیه

ویرایش

نام ارزوییه در سفرنامه مارکوپولو ذکر گردیده‌است و در نقشه‌های قدیمی با نامهای آرزوییه، عروسوییه، ارزوشه ماران هم دیده می‌شود.

ارزوییه یعنی ( سرزمین برنج)و معروف به انبار غله استان کرمان است که به آن سرزمین خوشه‌های طلایی هم می‌گویند.

در مورد نامگذاری ارزوئیه نظرات مختلفی وجود دارد که در اینجا به ذکر آن می پردازیم :

1-کلمه ارزوئیه از نام شخصی به نام ارزو و پسوند «ییه » به معنای جا و مکان تشکیل شده است . بنابراین ارزو و شاه مارو دو برادر بوده اند که هسته اولیه این آبادی را بنیان نهاده اند . و نام آبادی برگرفته از نام یکی از آنها ارزوییه نامییده شده است . به گفته بعضی از مطلعین محلی ،هسته اولیه این شاهماران می باشد. که نام آن برگرفته شده از وجود مارهای بزرگی بوده که در این محل وجود داشته اند .(نجم الدینی –ص131)

2-آقای باستانی پارزی عقیده دارند که «این کلمه ارزوئیه یک کلمه قدیم فارسی است و به گمان من همان است که در زبان یونان اوریسا خوانده می شود به معنی برنج .... در ارزو دشت ور برنج کاشته می شده .»

3-اسکندر مقدونی در بازگشت از هند ،پس از عبور از بلوچستان ودر مسیر رسیدن به فارس پس از گذشتن از جیرفت و تنگ مُردان وارد جلگه ارزوئیه شده و با مشاهده مزارع برنج ، این منطقه را اوراسیا نامیده است . البته ارسیا نام یکی از استان های شمال شرقی هندوستان نیز می باشد که مرکز کشت محصولاتی چون پنبه و برنج است . به احتمال زیاد نام ارسیا ،توسط اسکندر به این مناطق داده شده است . و این نام بعد ها به صورت ارزوئیه در آمده است . در لغت نامه دهخدا هم «ارزو » را به معنی برنج آورده است که از اریزا ماخوذ شده و معرب اوریز یونانی است . ( نجم الدینی ،1384،131)

تاریخچه

ویرایش

ارزوییه تا سال ۱۳۸۹ جزو شهرستان بافت به حساب می‌آمد که در این سال با جدا شدن و ارتقای شهرستان ارزوئیه و با پیوستن چند روستای دیگر، شاهماران به مرکزیت شهرستان ارزوئیه درآمد.[۳]


منطقه ارزوئیه یکی از قدیمی ترین کانون های مدنیت به شمار می آید کشف دست سازه های متنوع سنگی ،سفالی و فلزی از تپه ها و دامان دشت ها نمایانگر این اصالت و دیرینگی است .

کشف آثار هنری و صنعتی در تپه یحیی واقع در منطقه صوغان ،گواه ظهور اولین تجلیات زندگی اجتماعی بشر در این منطقه می باشد. بقایای آبادی ها وقلعه های کوچک و بزرگ در حاشیه روستاهای این منطقه نشان از قدمت تاریخی این شهر دارد.

از اوایل دوره صفویه تا اواسط دوره قاجار مهاجرت گسترده ایل افشار به منطقه اتفاق افتاده است و در این دوره ها ارزوئیه و بافت معمولا توسط ایل افشار اداره می‌شده است، ارزوئیه به خاطر مراتع و آب و هوای خاصش، قشلاق ایل افشار بوده و پس از تخته قاپو کردن ایلات و عشایر، ترکان افشار در ارزوئیه ساکن شده‌اند و تقریبا زندگی عشایری را رها کرده‌اند و عمدتا روی موتور پمپ های اهدایی از طرف حکومت کشاورزی و دامداری میکنند.

آداب و رسوم

ویرایش

هر ساله ده بهمن ماه در شهرستان ارزوئیه به طور گسترده جشن سده برگذار می‌گردد

جغرافیا و اقلیم

ویرایش

شهر ارزوییه در فاصله ۲۷۰ کیلومتری کرمان واقع شده‌است. آب و هوای شهر ارزوئیه گرم و خشک است. تابستان‌های گرم و زمستان‌های نسبتاً سرد اقلیم شهر ارزوئیه را تشکیل می‌دهد. میانگین بارش سالانه در این شهر به ۱۲۲٬۳ میلی‌متر می‌رسد. ارتفاع شهر ارزوئیه از سطح دریا ۱٬۰۵۳ متر است.

  • سیلوهای ذخیره گندم ارزوئیه: این سیلوها در مسیر ارزوئیه به بافت قرار دارند.
 
سیلوهای ذخیره گندم ارزوئیه

ارزوییه دارای بزرگترین منابع کرومیت ایران است حدود 70 درصد کرومیت ایران در معدن ابدشت ارزوییه قرار دارد. بسیاری از مردم در معادن کرومیت فعالیت دارند،از دیگر معادن می توان به معادن منگنز اشاره کرد.همچنین رگه هایی از سنگ های قیمتی زمرد نیز در روستای باغبرج یافت می شود.

دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی

ویرایش

کشاورزی

ویرایش

ارزوئیه از نواحی مهم کشاورزی در استان کرمان محسوب می‌شود. طبق اعلام جهاد کشاورزی، در سال ۹۲ به‌طور متوسط از هر هکتار سطح زیر کشت، ۶۵ تن ذرت علوفه‌ای برداشت می‌شود.[۶] همچنین طبق اعلام جهاد کشاورزی، سطح زیر کشت پنبه در شهرستان ارزوئیه ۱۳۰۰ هکتار است که پیش‌بینی می‌شود ۲ هزار و ۶۰۰ تن پنبه از آن برداشت شود.[۷] ارزوئیه از قطب‌های تولید مرکبات و گندم استان کرمان محسوب می‌شود.گندم، ذرت، خرما، مرکبات، زیتون، و انواع صیفی‌جات و پرتقال و انار از محصولات اصلی این شهرستان میباشد.

گردشگری طبیعی و تاریخی

ویرایش

شهرستان ارزوئیه دارای ۲۰۰ اثر تاریخی است.[۸]

  • عمارت تاریخی نصرت الرعایا[۱۲]
  • منطقه ییلاقی دهسرد
  • منطقه ییلاقی آشین
  • آستان مقدس (شیخ محمدپرنده) در روستای ییلاقی مزار
  • منطقه سیاهکوه و بناب کلیان
  • آستان مقدس امامزاده سلطان پیرغیب (علیه السلام) ـ قلعه نو
کوهستان‌های نواحی شمال شهرستان ارزوئیه در فصل سرما

سوغات

ویرایش

سوغات شهر ارزوییه خرما، هندوانه، خربزه، مرکبات و صیفی‌جات است. شیرینی کلمپه و کماچ سهن نیز دیگر سوغات این شهر به‌شمار می‌آید.

رفت و آمد شهری

ویرایش

رفت و آمد درون‌شهری ارزوئیه از طریق تاکسی شهری و تاکسی ها تلفنی صورت می‌گیرد.

معابر و خیابان های مهم شهر

ویرایش
  • بلوار غدیر
  • بلوار شهدا
  • بلوار امام خمینی «ره»
  • خیابان برق
  • خیابان ابالفضل
  • بلوار شهیدسلیمانی
  • میدان شهدای انتظامی
  • میدان شهدا
  • بلوار آیت الله خامنه ای
  • خیابان مصلی

رفت و آمد برون‌شهری

ویرایش
  • به وسیله اتوبوس به سمت شهرهای بافت و بندرعباس
  • شرکت حمل و نقل آسایش ارزوئیه به بافت
  • شرکت حمل و نقل آسایش ارزوئیه به حاجی آباد هرمزگان
  • شرکت حمل و نقل ارزوئیه سیرجان
  • شرکت باربری امین بار

امکانات فرهنگی

ویرایش

کتابخانه‌ها

ویرایش
  • کتابخانه عمومی لیله القدر[۱۳]

مراکز فرهنگی

ویرایش
  • مصلی قدس

امکانات ورزشی

ویرایش
  • مجموعه ورزشی امام علی علیه السلام

باشگاه‌های ورزشی

ویرایش
  • باشگاه ورزشی تالار سامان ارزوئیه: تیم فوتسال نونهالان باشگاه سامان در مسابقات قهرمانی ایران شرکت کرده‌است.[۱۴]

رسانه‌ها

ویرایش

وبگاه‌های خبری

ویرایش

بهداشت و درمان

ویرایش
  • بیمارستان امام حسین ارزوئیه:[۱۶] این بیمارستان در بلوار شهدای انتظامی قرارگرفته است.

موقعیت جغرافیایی

ویرایش

مسیرهای دسترسی

ویرایش

فاصله تا سایر شهرها

ویرایش
شهر مقصد فاصله (کیلومتر)
تهران ۱۱۶۰ کیلومتر
کرمان ۲۶۰ کیلومتر
سیرجان ۱۹۵ کیلومتر
بافت ۱۰۸ کیلومتر
حاجی آباد ۵۸ کیلومتر
جیرفت ۲۰۶ کیلومتر
مشهد ۱۱۷۵ کیلومتر
شیراز ۵۰۵ کیلومتر

منابع

ویرایش
  1. https://www.armanekerman.ir/news/125876/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%88%D8%A6%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
  2. پلاک وسایل نقلیه استان کرمان
  3. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی: تبدیل روستای شاهماران تابع شهرستان بافت در استان کرمان به شهر ارزوئیه، نوشته‌شده در ۱۱ خرداد ۱۳۷۶؛ بایگانی‌شده در ۱۷ اوت ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine بازدید در ۲۶ مرداد ۱۳۹۸.
  4. صفحه دانشگاه پیام نور ارزوئیه
  5. اندازی مرکز آموزش فنی و حرفه ای در ارزوئیه
  6. باشگاه خبرنگاران جوان
  7. باشگاه خبرنگاران جوان
  8. [۱]
  9. آنلاین معماران: مرمت چهارطاقی‌های ارزوئیه[پیوند مرده]
  10. [۲]
  11. [ https://chtn.ir/news/14011102459634/%D9%81%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%B1%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%88%DB%8C%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF//[پیوند مرده] فاز دوم مرمت برج تاریخی مهرآباد ارزوئیه به اتمام رسید]
  12. [۳]
  13. کل کتابخانه‌های عمومی استان کرمان-کتابخانه عمومی لله القدر ارزوئیه[پیوند مرده]
  14. [ https://www.mehrnews.com/news/4659575/تیم-محمد-سیمای-قم-قهرمان-مسابقات-فوتسال-نونهالان-کشور-شد//خبرگزاری مهر: تیم محمد سیمای قم قهرمان مسابقات فوتسال نونهالان کشور شد]
  15. خبری ارزوئیه خبر[پیوند مرده]
  16. «امام حسین ارزوئیه». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ ژوئن ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۹.

بختیاری، سعید (۱۳۸۳ خورشیدیاطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، شابک شابک: &#۸۲۰۶;ISBN ۹۶۴-۳۴۲-۱۶۵-۱&#۸۲۰۷; مقدار |شابک= را بررسی کنید: invalid character (کمک) تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)