باز کردن منو اصلی

افشارها به(به ترکی آذربایجانی: avşarlar یا afşar) طایفه‌ای از ترک‌های اغوز هستند[۳] که در ایران، ترکیه و افغانستان پراکنده‌اند.[۴] مراکز اصلی سکونت آنان در ایران استان‌های ( خراسان) کرمان فارس و آذربایجان غربیو گلستان است؛ اما تیره‌هایی از آنان را در استان‌های آذربایجان، قزوین، زنجان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد و همدان(صالح آباد) و خوزستان، استان مرکزی والبرز (شهرستان ساوجبلاغ) و چهارمحال و بختيارى(شهرکرد و و شهراستان بن)می‌توان یافت.[۵]

ترک‌های افشار
کل جمعیت

۱۵۰۰۰۰۰ نفر[۱]

نواحی با بیشترین جمعیت
ایران، ترکیه و افغانستان
زبان‌های رایج
ترکی آذربایجانی و ترکی خراسان وقشقایی[۲]
ادیان و مذاهب
اسلام شیعه

معرفیویرایش

اَفشار یا اوشار یکی از ایل‌های ترکمان[۲][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱] جزء گروه قومی ترک‌های آذربایجانی هستند.[۱۲][۱۳][۱۴] که در زمان شاه اسماعیل صفوی همراه با شش ایل بزرگ از آناتولی عثمانی به ایران آمدند و پایه‌های دودمان صفوی را بنیاد گذاردند. این ایل به دو شعبهٔ بزرگ تقسیم می‌شد: یکی قاسملو و دیگری ارخلو یا قرخلو؛ نادرشاه افشار از شعبهٔ اخیر بود. طایفه قرخلو را شاه اسماعیل از آذربایجان به خراسان کوچاند و در شمال آن سرزمین، در نواحی ابیورد و درهٔ گز و باخرز تا حدود مرو مسکن داد؛ تا در برابر ازبکان و ترکمن‌ها مهاجم سدی باشند. تعداد بسیاری از این ایلها در زمان شاه عباس اول در ایل شاهسون ادغام گشتند.[۱۵]

وجه تسمیه نامویرایش

اوشر یا اوشار را یکی از ۴ فرزند یولدوزخان پسر سوم آغوز و به معنی چالاک آورده‌اند.[۱۶] قوم افشار ظاهر نام خود را از نام سر دودمان قومی خود اوشر گرفته‌است.[۱۷]

افشارها در صحنهٔ تاریخویرایش

افشارها تحت ادارهٔ آق‌سنقرْ اتابکان موصل را تشکیل دادند و اینها در فتح آناتولی نقش مهمی ایفا نمودند. از طرف ملکشاه، آق‌سنقرْ «قاسم‌الدوله» لقب گرفت و ولایت حلب به او واگذار گردید و به فرمانروایی در این مکان پرداخت. عمادالدین زنگی حکومت اتابکان موصل را در شهر موصل و نواحی پیرامون آن تشکیل داد و فرمانروای این اماکن گردید و مدت هجده سال به فرمانروایی پرداخت (۱۱۴۶–۱۱۲۸). امیر عماد الدین زنگی از طرف خلیفه لقب «فاتح» دریافت نمود و در جنگ‌های صلیبی به مبارزه و نبرد با عیسویان اروپایی اشغالگر پرداخت. پس از وی پسرش نورالدین محمود که به علم و ادبیات علاقه داشت، جانشین او گردید. شیرکوه (ابوحارث اسدالدین) و صلاح‌الدین ایوبی تحت لوای او بودند و به کمک او در ۱۱۷۱ (خورشیدی) حکومت فاطمی را برانداختند. بعد از صلاح‌الدین، فرزندش نتوانست قدرت پدر را پیدا کند و در قرن سیزده میلادی تابع مغولها شدند. در نتیجه، افشارها به جنوب آناتولی کوچ کردند و به کمک دیگر ترکمنان حکومت خانی قره‌مان را تشکیل دادند.

افشارهای آناتولی بیشتر از احفاد سه خانواده‌اند که از حلب آمده‌اند و عبارتند از: قوت بیگلی اوغوللاری، گؤندؤز اوغوللاری، کویک اوغوللاری.

مستقل ایل افشارویرایش

آل گولو،صفی‌خانلو، قاسملو، جهانشاهلو، اشرف لو، حمزه خانلو، حمزه‌لو، استاجلو ،عمارلو، حیدرممیشالو،  تکلو، ال کسلو، پیرمرادلو،  آقاجان‌لو، بارچیلو، بیات، ارشلو، شکلو، شول، له درازلو، شیخ اوشاغلو، ولی‌پور، میرحبیب لو، میرحسینی، فارسیمدان، جامعه بزرگی، قوجابیگلو، میرجانی، قره‌قویونلو، گوی قویونلو، قره‌گزلو، گوند اوز لو، برآوردلو، جانقلی اوشاغلو، افشارامویی، شاهسون، زرگر، حاجیلو، رحیم لو، امین لو، گیلانلو، شهسواری، خلیفه لو، جلال لو، مهنی، مرادی، غفرانی، ساربان، قرایی، ساوندر، خبری،f>شهرداری کرمان</ref>

فرهنگ و رسومویرایش

قالیچه‌های افشارویرایش

از نظر قالی‌بافی، چادرنشینان افشار گرهٔ تُرکی و روستائیان گرهٔ فارسی به کار می‌برند. در واقع اصالت قالیچه‌های کرمان را در کارهای ایلات افشار باید جستجو کرد که نقشه و طرز بافت آن‌ها وجه مشترکی از هنر مردم آذربایجان و کرمان و خراسان و گلستان قشقایی هااست که به خوبی با هم آمیخته شده‌است.[۱۸]

افشارهای ایرانویرایش

بزرگترین شهر افشارنشین ایران و جهان شهر ارومیه است چنانچه لرد کرزن در قرن بیستم هنگام ورود به شهر ارومیه می‌نویسد: «این شهر که در ارتفاع ۴۴۰۰ پا از سطح دریاست بین ۳۰۰۰۰ و ۴۰۰۰۰ نفر سکنه دارد که بیشتر آنها طایفهٔ ترک افشار هستند، ولی مقدار زیادی هم خانواده‌های نسطوری و کلیمی و ارمنی در آنجاست .» ‏بیشترین افشار های شمال خراسان نیز در شهرهای قوچان ،دره گز، کلات و شیروان و قسمت هایی هم در مینودشت و رامیان، آزادشهر استان گلستان هستند

افشارهای ایران عبارتند از:قره گزلی، قره حسنلو، قره گوزلو، گندزلو، بدرلو (بدیرلو)، بکیشلو، سعیدلو، قرالرلو، عربلو، غفرانی، طرزیلو، شاملو، اصانلو، قاسملو، ایناللو، ارشلو، گؤندؤزلو، تکشلو، کهگیلولو، قرخلو، بگشلو تکه‌لو و ایمیرلوو و مصطفی لو ،یازرلو،دوارلو،قرهجانلو،قرهسفلو،قرهچماقلو،یوزباشی، … این طایفه‌ها از قبیله‌های گؤندؤتخزلو و کؤپک‌لو و که از آسیای میانه آمده‌اند، تشکیل یافته‌است.[۱۹] تیره شول هم جز تیره‌های ایل ترک افشار می‌باشند که در کرمان و داراب فارس زندگی می‌کنند. تیره قرخلو در استان مرکزی و اراک زندگی می‌کنند.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. Joshua Project - Azerbaijani People Cluster Great Commission Status
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Looklex encyclopaedia - Afshars
  3. «AFŠĀR بایگانی‌شده در ۲۹ آوریل ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine» در دانشنامهٔ ایرانیکا
  4. ایران تاریخ، فرهنگ، هنر زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، 1385
  5. ایران تاریخ، فرهنگ، هنر، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، ۱۳۸۵(بخش زبان و خط)
  6. http://www.loghatnaameh.com/dehkhodaworddetail-c3e1a26362c34adebd653ebfb3bf2dad-fa.html
  7. «دائرةالمعارف بزرگ اسلامی - افشار». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ نوامبر ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۵ ژانویه ۲۰۰۹.
  8. Joshua Project - Ethnic People Groups of the Turkic Peoples Affinity Bloc
  9. Tapper, Richard (1997). «Frontier Nomads of Iran: A Political and Social History of the Shahsevan." Cambridge University Press, ISBN 0-521-58336-5, 9780521583367, Page 44
  10. Reid,.J. J. (2000). «Crisis of the Ottoman Empire: Prelude to Collapse 1839-1878.» Franz Steiner Verlag, ISBN 3-515-07687-5, 9783515076876, Page 210
  11. Peter Malcolm Holt, Ann Katherine Swynford Lambton, Bernard Lewis (1977). «The Cambridge History of Islam" Cambridge University Press, ISBN 0-521-29135-6, 9780521291354, Page 430
  12. Richard V. Weekes. Muslim peoples: a world ethnographic survey. AZERI. — Greenwood Press, 1978 — p. 56 — ISBN 978-0-8371-9880-4
  13. Российский этнографический музей. Афшары.
  14. "Азербайджанцы". [[دانشنامه بزرگ شوروی|Great Soviet Encyclopedia]] (به روسی). Retrieved Sep 13, 2013. URL–wikilink conflict (help)
  15. شهرداری کرمان[پیوند مرده]
  16. فضل الاه همدانی، رشیدالدین. مجمع التواریخ.
  17. لاکهارت، لارنس. نادرشاه. تهران:1331.
  18. «استان کرمان». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ فوریه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۰.
  19. تورک دؤنیاسی ال کتابی، آنکارا، ۱۹۷۶، ص. ۸۴۳