باز کردن منو اصلی

باکو

پایتخت جمهوری آذربایجان
(تغییرمسیر از بادکوبه)

باکو (به ترکی آذربایجانی: Bakı ([۱] , به :فارسی باراکا , به ارمنی: پاکووان , (Pakovan)Պակովան

باکو
Bakı
کاخ اسماعیلیهPhilharmony Fountain in front of the Magomayev Philharmonic Hallخلیج باکوبلوار باکوBaku montage. Clicking on an image in the picture causes the browser to load the appropriate article.
دربارهٔ این تصویر

Clockwise: Details of the façade of the کاخ اسماعیلیه، Philharmony Fountain in front of the مسلم ماقمایف Philharmonic Hall, a vessel on the خلیج باکو with the skyline of the city, and the قلعه دختر – clickable image
نشان رسمی باکو
نشان رسمی
باکو در جمهوری آذربایجان قرار گرفته‌است
باکو
باکو
Location in Azerbaijan
مختصات: ۴۰°۲۳′۴۳″ شمالی ۴۹°۵۲′۵۶″ شرقی / ۴۰٫۳۹۵۲۸°شمالی ۴۹٫۸۸۲۲۲°شرقی / 40.39528; 49.88222مختصات: ۴۰°۲۳′۴۳″ شمالی ۴۹°۵۲′۵۶″ شرقی / ۴۰٫۳۹۵۲۸°شمالی ۴۹٫۸۸۲۲۲°شرقی / 40.39528; 49.88222
کشور جمهوری آذربایجان
حکومت
 • شهردارحاجی‌بالا ابوطالبوف
مساحت[۱]
 • شهرستان۳٫۱۲۵ کیلومتر مربع (۱٫۲ مایل مربع)
ارتفاع−۲۸ متر (−۹۲ پا)
جمعیت (۲۰۱۲)[۳]
 • شهرستان۳٬۲۰۲٬۳۰۰
 • تراکم۹۹۶٫۳۸/km۲ (۲٬۵۸۰٫۶/sq mi)
 • منطقهٔ شهری۳٬۵۲۵٬۰۰۰[۲]
 • منطقهٔ کلان‌شهری۴٬۳۰۸٬۷۴۰
نام اهلیتBakuvian[۴]ترکی آذربایجانی: Bakılı
منطقهٔ زمانیAZT (یوتی‌سی +۴)
کد پستیAZ1000
پیش‌شماره(های) تلفن(+۹۹۴) ۱۲
پلاک خودرو10–90 AZ
وبگاهwww.baku-ih.gov.az
نام رسمیWalled City of Baku with the کاخ شروان‌شاهان و قلعه دختر
نوعفرهنگی
زمینهiv
نامزد2000 (24th کمیته میراث جهانی یونسکو)
شمارهٔ ارجاع958
فهرست میراث جهانی در معرض خطر۲۰۰۳–۲۰۰۹
کشورجمهوری آذربایجان
Regionفهرست میراث جهانی یونسکو در اروپا
Spruner von Merz, Karl; Menke, Th. 1865. Albania, Iberia, Colchis, Armenia, Mesopotamia, Babylonia, Assyria (A).jpg

، پایتخت جمهوری آذربایجان، شرقی ترین پایتخت قاره اروپا[۵] و بزرگترین شهر و همچنین بزرگترین بندر جمهوری آذربایجان است. این شهر بر ساحل غربی دریای خزر در شبه جزیره آب‌شوران قرار دارد و یکی از مناطق نفت‌خیز جهان می‌باشد.

باکو پر جمعیّت‌ترین[۶] شهر قفقاز است. وجود تعداد بسیاری از پارک‌های ساحلی و برگزاری برنامه‌های متعدد هنری از جمله موسیقی، تئاتر و اپرا جذبه خاصی به این شهر داده‌است.

بخش قدیمی شهر باکو (İçəri Şəhər ایچری شَهَر)، همراه با برج و حصار قلعه شهر به خوبی از سده‌های میانه بجا مانده و یکی از آثار ثبت شده در یونسکو به عنوان میراث فرهنگ جهانی است.[۷] جمعیت شهری در ابتدای سال ۲۰۱۲ میلادی ۳٬۲۰۲٬۳۰۰ نفر برآورد شده‌است.[۸] در ابتدای سال ۲۰۰۳ بیش از ۱۵۳ هزار نفر از آوارگان داخلی (ناشی از جنگ قره باغ) و همچنین ۹۴ هزار نفر پناهنده خارجی در این شهر علاوه بر جمعیت اصلی وجود داشته‌اند.[۹]

در سال ۲۰۰۷ و در نشست وزرای فرهنگی اعضای سازمان کنفرانس اسلامی، باکو به عنوان پایتخت فرهنگ اسلامی برای سال ۲۰۰۹ اعلام شد.[۱۰] در سال ۲۰۰۰ بخش قدیمی باکو ((İçəri Şəhər ایچری شَهَر)) بعلاوه سرای شروانشاهان (به ترکی آذربایجانی، شیروانشاهلار سارایی) و قلعه دختر به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌اند.

باکو دارای ۱۱ منطقه شهری (اداری) شامل عزیزبایف، بیناغدی، قاراداغ، نریمانف، نسیمی، نظامی، صبالی، صابونچی، ختایی، سوراخانی و یاسامال و نیز ۴۸ شهر می‌باشد. شهرهای بناشده در جزایر موجود در خلیج باکو و شهر صخره‌های نفتی یا نفت داشلاری که در دریا ساخته شده‌اند و خارج از باکو و در داخل دریای خزر قرار دارند جز این ۴۸ شهر می‌باشند.[۱۱]

ریشه‌شناسی

نام باکو نامی پهلوی می‌باشد که از بادکویه گرفته شده‌است. باک از بک و بغ گرفته شده‌است به معنی خدا می‌باشد رواج نام بادکوبه که در فارسی گفتاری و آن را برآمده از شرایط طبیعی شهر می‌دانند نسبتاً جدید است. جمعیت ترک‌زبان از عنوان باکی استفاده می‌کنند که پس از رسمی شدن زبان ترکی آذری رسمیت یافته‌است.[۱۲]

ریشه نام باکو همانند قدمت ناحیه مسکونی ناروشن است. سرزمینی که بعدتر به عنوان شروان شناخته شد و باکو بندر و بعدتر پایتخت آن بود، در شرق اران، همان سرزمین قدیمی آلبانیای قفقاز واقع شده‌بود. ساکنان اصلی اران غیر ایرانی و غیر ترک بودند با اینحال در شروان تأثیر قابل ملاحظه ساسانیان به خصوص در نوار ساحلی از باکو تا دربند وجود داشت و بنابراین نظریاتی که ریشه نام را از بگاوان به معنی جایگاه خدا می‌دانند نامحتمل نیستند.[۱۲]

تاریخچه

 
مردم باکو تا سال ۱۸۸۷ تات بودند

اولین شواهد مستند مرتبط با باکو به قرن ششم میلادی برمی گردد.[۱۳] و از آنجا که از آن زمان اغلب بخشی از شاهنشاهی‌های ایرانی بوده‌است، پیوند تاریخی با آن‌ها دارد. پس از این که زمین لرزهٔ بزرگی در قرن ۱۲ میلادی شماخی پایتخت شروانشاهان را ویران نمود، آهسیتان اول باکو را به عنوان پایتخت جدید برگزید. در زمان ساسانیان حضور و نفوذ عنصر ایرانی در کرانه‌های اران از تالش و باکو تا دربند بسیار قوی و چشمگیر بود.[۱۴]

در دورهٔ شروانشاهان، باکو بخشی از شروان بود. شروان مانند بقیهٔ اران بخشی از سرزمین آذربایجان نبود. آذربایجان به منطقهٔ جنوب رود ارس گفته می‌شد. باکو پایتخت شیروانشاهان در سده‌های ۱۴ و ۱۵ میلادی بود و بعد بخشی از ایران صفوی شد.

حکومت عثمانی در قرن ۱۶ میلادی طی دوره‌ای کوتاه به قسمت اعظم قفقاز از جمله باکو حاکم بود. نادرشاه افشار توانست این قسمت از آران، گرجستان و منطقهٔ ارمنستان فعلی را دوباره به ایران بازگرداند. در جنگ‌های ایران و روس در زمان فتح علی شاه این ناحیه بر اساس عهدنامه گلستان و ترکمانچای از ایران جدا و به دست روس‌ها افتاد و باکو در اواخر قرن نوزدهم و دههٔ اول قرن بیستم از بزرگ‌ترین مناطق تولید نفت جهان بود.

اشارات قدیمی

باکو یا بادکوبه، کرسی آران بر ساحل غربی دریای خزر قرار دارد. باکوی بزرگ مشتمل بر شبه جزیره آب‌شوران است، و دارای بندرگاهی بزرگ و چندین نهاد فرهنگی است. نامش در مآخذ اسلامی به صورت باکویه، با کوه نیز ضبط شده‌است.

 
قلعه دختر، از آثار ایرانی باکو از دورهٔ ساسانیان.[۱۵]

اول بار در سدهٔ پنجم میلادی ذکر این شهر رفته‌است. مردم آن مانند بقیه مردم ایران آن روز زرتشتی بودند و برای آتش احترام قائل بودند. شعله‌های دائمی باکو که منبع آن‌ها گازهایی بوده که از چاه‌ها بیرون می‌آمده‌است بر سنت نیایش به آتش در منطقه تأثیر داشته و و شهر دارای آرامگاه‌های زردشتی بوده‌است. از جنبه‌های سیاسی مدتها تابع شروانشاهان بود، و پس از انقراض این دودمان (۹۵۷ هـ. ق) به تصرف صفویه درآمد. بعداً مدت کوتاهی تحت استیلای ترکان عثمانی بود (۱۵۸۳_۱۶۰۶ م)؛ دیگر بار به دست ایران افتاد و سرانجام در ۱۸۰۶ بتصرف روسیه درآمد؛ معاهده گلستان (۱۸۱۳)رسماً آن را به روسیه واگذاشت. صنایع نفت آن در اواخر قرن ۱۹ میلادی آغاز شد و باعث توسعه سریع آن شهر گردید. (مصاحب)

کتب و منابع قدیمی اسلامی به‌طور چکیده باکو را این‌گونه توصیف کرده‌اند (به نقل از لغت‌نامهٔ دهخدا):

باکو یا باکویه شهری است به عجم به شمال ایران در شبه جزیره آب‌شوران. این شهر را انوشیروان بنا کرد و دارای آتشکده معتبری بود و معادن نفت آنجا مشهور است. بزرگ‌ترین معدن نفت ایران‌زمین در باکویه واقع است و در آن آتش همیشه فروزان بوده‌است. مردمش اگرچه ترک‌زبانند اما لغت مخصوص[۱۶] نیز دارند، حاصلش زعفران و نفت سیاه.[۱۷]

باکو در پیرامون جزیره الله‌اکبر واقع است. آبش قلیل و خوشگوار و هوایش به گرمی مایل و زمینش ریگزار است. از بناهای انوشیروان و حصارش از شاهان شیروان است. این محل در نزد زرتشتیان از زمان‌های بسیار قدیم سرزمینی مقدس شناخته شده‌است و امروز نیز (زمان تألیف قاموس‌الاعلام ترکی) جمعی از زرتشتیان در آن جا سکونت دارند. کاخی بزرگ از آثار زمان شاه عباس صفوی در آن‌جا هست.[۱۷]

اطراف بادکوبه دریاچه‌های نمکین زیاد دارد و بیست و پنج پارچه دیه در ناحیه بادکوبه می‌باشد. از ابنیه قدیمه که در آنجا ملاحظه می‌شود برجی است بسیار مرتفع که موسوم به برج دختر. در ۱۷۳۵ م. /۱۱۴۸ ه'. ق. دولت ایران آن را از تصرف روس خارج و مسترد نمود و در ۱۸۰۵ یکباره بادکوبه بتصرف روس درآمد و آن جا را شهر نظامی و بندرگاه نمودند.[۱۷]

باکو از جمله شهرهایی است که بر طبق عهدنامه گلستان و سپس عهدنامه ترکمانچای (۱۲۲۸ ه'. ق) بعد از شکست عباس میرزا نایب السلطنه در جنگ‌های ایران و روسیه، از ایران جدا گردید و به روسیه سپرده شد. شهری است باحصانت و مستحکم، قلعه قدیمی از بنای ایرانیان در این شهر موجود است، بازار مسلمین در قلعه واقع شده‌است. لفظ باکو مأخوذ از کلمه بغ (خدا) است[نیازمند منبع] و برج دختر که در باکو است برجی مربوط به معبد آناهیتا بوده[نیازمند منبع] که در آن شهر وجود داشته و همچنین همه امکنه و ابنیه‌ای که بنام «دختر» شهرت یافته‌اند معابدی برای ناهید بوده‌اند. با آنکه در زبان مردمان خود آران و در کتابهای روسی و ترکی نام شهر «باکو» است. شکل بادکوبه گویا از زمان صفویه پیدا شده‌است.[۱۷]

آثار تاریخی

شهرهای خواهرخوانده

آب و هوا

داده‌های اقلیم Baku
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۶٫۶
(۴۴)
۶٫۳
(۴۳)
۹٫۸
(۵۰)
۱۶٫۴
(۶۲)
۲۲٫۱
(۷۲)
۲۷٫۳
(۸۱)
۳۰٫۶
(۸۷)
۲۹٫۷
(۸۵)
۲۵٫۶
(۷۸)
۱۹٫۶
(۶۷)
۱۳٫۵
(۵۶)
۹٫۷
(۴۹)
۱۸٫۱
(۶۵)
میانگین روزانه °C (°F) ۴٫۴
(۴۰)
۴٫۲
(۴۰)
۷٫۰
(۴۵)
۱۲٫۹
(۵۵)
۱۸٫۵
(۶۵)
۲۳٫۵
(۷۴)
۲۶٫۴
(۸۰)
۲۶٫۳
(۷۹)
۲۲٫۵
(۷۳)
۱۶٫۶
(۶۲)
۱۱٫۲
(۵۲)
۷٫۳
(۴۵)
۱۵٫۱
(۵۹)
میانگین کم‌ترین °C (°F) ۲٫۱
(۳۶)
۲٫۰
(۳۶)
۴٫۲
(۴۰)
۹٫۴
(۴۹)
۱۴٫۹
(۵۹)
۱۹٫۷
(۶۷)
۲۲٫۲
(۷۲)
۲۲٫۹
(۷۳)
۱۹٫۴
(۶۷)
۱۳٫۶
(۵۶)
۸٫۸
(۴۸)
۴٫۸
(۴۱)
۱۲٫۰
(۵۴)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۲۱
(۰٫۸۳)
۲۰
(۰٫۷۹)
۲۱
(۰٫۸۳)
۱۸
(۰٫۷۱)
۱۸
(۰٫۷۱)
۸
(۰٫۳۱)
۲
(۰٫۰۸)
۶
(۰٫۲۴)
۱۵
(۰٫۵۹)
۲۵
(۰٫۹۸)
۳۰
(۱٫۱۸)
۲۶
(۱٫۰۲)
۲۱۰
(۸٫۲۷)
میانگین روزهای بارندگی (≥ ۰.۱ mm) ۶ ۶ ۵ ۴ ۳ ۲ ۱ ۲ ۲ ۶ ۶ ۶ ۴۹
میانگین روزهای برفی (≥ ۱ cm) ۴ ۳ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۳ ۱۰
میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب ۸۹٫۹ ۸۹٫۰ ۱۲۴٫۰ ۱۹۵٫۰ ۲۵۷٫۳ ۲۹۴٫۰ ۳۱۳٫۱ ۲۸۲٫۱ ۲۲۲٫۰ ۱۴۵٫۷ ۹۳٫۰ ۱۰۲٫۳ ۲٬۲۰۷٫۴
[نیازمند منبع]

شاعران مشهور باکو

ورزش

بازی‌های اروپایی ۲۰۱۵ (به ترکی آذربایجانی:Bakı 2015 Avropa Oyunları) از ۱۲ ژوئن تا ۲۸ ژوئن سال ۲۰۱۵ در شهر باکو، جمهوری آذربایجان برگزار شد. این دوره، اولین دورهٔ بازیهای اروپایی است. آرم این بازی‌ها شامل سیمرغ، انار و فرش آذربایجانی به‌عنوان سه نشان تاریخی و فرهنگی جمهوری آذربایجان است. همچنین جمهوری آذربایجان قصد دارد مشعل این بازی‌ها، نه در کوه المپیای یونان، بلکه در آتشکده سوراخانیِ باکو روشن شود. رئیس کمیتهٔ ملی المپیک آذربایجان، با توجه به پیشینهٔ تاریخی آتش و دین زرتشتی در این کشور، که آذربایجان را با نام سرزمین آتش معروف کرده‌است، بر امکان روشن نمودن مشعل این بازی‌ها در این آتشکده تأکید کرد و چهارمین دوره المپیک کشورهای اسلامی در۱۲مای در شهر باکو برگزار شد و همچنین چندین دوره مسابقات اتمومبیل رانی در شهر باکو برگزار شده‌است

کتاب و ادبیات

مرکز کتاب باکو فعالیت های ادبیاتی و کتابی زیادی را ارائه می دهد و آنجا به مکانی عالی برای خوره های کتاب در پایتخت تبدیل شده است. این مرکز نوعی بهشت ​​برای همه دوستداران کتاب است. با تصمیم کمیته اجرایی CIS، مرکز کتاب باکو "به دلیل کار عالی در زمینه توسعه و توزیع داخلی کتاب و تبادل بین المللی کتاب در سال 2018" موفق به دریافت جایزه بین المللی و دیپلم افتخار شده است. تنها در یک سال این مرکز به موفقیت های بزرگی دست یافته و به یکی از جالب ترین و منحصر به فرد ترین مکان های پایتخت آذربایجان تبدیل شده است. مرکز کتاب باکو طیف گسترده ای از کتاب های ژانرهای مختلف را به زبان های آذربایجانی ، روسی ، ترکی ، انگلیسی ، چینی ، فرانسوی ، آلمانی ، عربی و سایر زبان ها ارائه می دهد. مرکز کتاب باکو در تاریخ 1 سپتامبر 2018 به طور رسمی برای بازدید کنندگان افتتاح شد که در نزدیکی پارک خاقانی واقع شده است. هدف اصلی این مرکز جلب توجه مردم به کتاب به عنوان حامل ارزشهای فرهنگی ، معنوی و دانش مفید است.[۲۳][۲۴]

اقتصاد

بزرگترین شاخص صنعت باکو نفت است و صادرات نفت آن باعث شده است تا سهم بزرگی در تراز پرداخت های آذربایجان داشته باشد. وجود نفت در این شهر از قرن هشتم شناخته شده است. در قرن 10 ، مسافر عربی، مارودی ، گزارش داد كه روغن سفید و سیاه هر دو به طور طبیعی از باكو استخراج می شوند. تا قرن 15، روغن برای لامپ ها از چاه های سطحی به صورت دستی حفر می شد. بهره برداری تجاری از سال 1872 آغاز شد و با آغاز قرن بیستم میادین نفتی باکو جزء بزرگترین ها در جهان بودند. در اواخر قرن بیستم ، با رو به اتمام بودن بخش اعظم نفت خام ساحلی،  حفاری ها به دریا گسترش یافت. در اواخر قرن نوزدهم ، تعداد کارگران و متخصصان ماهر رو به افزایش بوده و تا سال 1900 این شهر دارای بیش از 3000 چاه نفت بود که از این تعداد 2000 چاه در سطح صنعتی نفت تولید می کردند. باکو قبل از جنگ جهانی دوم به عنوان یکی از بزرگترین مراکز تولید تجهیزات صنعت نفت قرار گرفت. جنگ جهانی دوم و نبرد استالینگراد برای تعیین اینکه چه کسی کنترل میادین نفتی باکو را در اختیار دارد، جنگی درگرفت. پنجاه سال قبل از این نبرد، باکو نیمی از نفت جهان را تولید کرد.

در حال حاضر اقتصاد نفتی باكو در حال احیای مجدد است كه با توسعه میدان عظیم آذری-چیراگ-گونشلی (مناطق كم عمق گوناشلی توسط SOCAR ، مناطق عمیق تر توسط كنسرسیوم به رهبری BP) ، توسعه میدان گازی شاه دنیز ، گسترش ترمینال Sangachal و ساخت خط لوله BTC همراه بوده است.

بورس اوراق بهادار باکو بزرگترین بورس اوراق بهادار جمهوری آذربایجان و با سرمایه در بازار بزرگترین منطقه قفقاز است. تعداد نسبتاً زیادی از شرکتهای فراملی در باکو مستقر هستند. یکی از موسسات برجسته  مستقر در باکو، بانک بین المللی آذربایجان است که بیش از 1000 نفر در آن کار می کنند. بانکهای بین المللی با شعب در باکو شامل HSBC ، Société Générale و Credit Suisse هستند.

گردشگری و خرید در باکو

باکو یکی از مهمترین مقاصد گردشگری قفقاز است که هتل های این شهر در سال 2009 7 میلیون یورو درآمد داشته اند.  بسیاری از هتل های زنجیره ای قابل توجه در جهان، در این شهر حضور دارند. باکو دارای مناطق دیدنی و تفریحی گردشگری بسیاری است، از جمله آن می توان به میدان چشمه ها، ساحل یک و هزار شب، ساحل شیخوف و سنگ های نفتی اشاره کرد. در تاریخ 2 سپتامبر 2010، با افتتاح میدان پرچم ملی، مطابق کتاب رکوردهای گینس، باکو به دارنده بلندترین پرچم جهان تبدیل شد. با این حال در 24 مه 2011 باکو این رکورد را تنها با 3 متر (9.8 پا) به شهر دوشنبه در تاجیکستان از دست داد. از اکتبر سال 2017 ، پرچم برداشته شد و میدان پرچم ملی با نرده ها بسته شده است.

باکو چندین مرکز خرید دارد. معروف ترین مراکزاین شهر پورت باکو، پارک بولوار ، بازار گنجلیک ، پارک مترو ، 28 مال ، شهر ایگون و AF مال است. مناطق خرده فروشی شامل فروشگاه هایی از نوع زنجیره ای تا بوتیک های سطح بالا موجود است.[۲۵][۲]

مهم‌ترین دانشگاه‌ها

مترو

متروی باکو در سال ۱۹۶۷ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۳ خط و ۲۵ ایستگاه می‌باشد.

نگارخانه

منابع

  1. "Administrative, density and territorial units and land size by economic regions of Azerbaijan Republic for January 1. 2007". Archived from the original on 24 November 2007. Retrieved 17 July 2009.
  2. Demographia: World Urban Areas – Demographia, 2016
  3. The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, 2.5 Population by sex, economic and administrative regions, urban settlements at the beginning of 2012, retrieved on October 2, 2012 بایگانی‌شده در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine[پیوند مرده]
  4. Thomas de Waal (2010). The Caucasus: An Introduction. Oxford University Press. p. 16. ISBN 0-19-975043-2.
  5. «When in Baku…». New Eastern Europe - A bimonthly news magazine dedicated to Central and Eastern European affairs (به انگلیسی). ۲۰۱۳-۰۱-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۹.
  6. Azerbaijan, Baku - cost of living
  7. "The Executive Power of Baku City", Bakucity.az Retrieved on 2009-05-22.
  8. Population by economic and administrative regions, urban settlements at the beginning of the ۲۰۰۹ Retrieved on 2009-11-21.
  9. (روسی)Баку, 2007-07-01 Retrieved on 2007-07-15.
  10. «APA Azeri Press Agency». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۷ دسامبر ۲۰۰۹.
  11. باکو Retrieved on 2009-05-22.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ مدخل BAKU در دانشنامه ایرانیکا
  13. Azerbaijan - Walled City of Baku with the Shirvanshah's Palace..., 2008-01-02 Retrieved on 2007-10-14.
  14. دانشنامه ایرانیکا، سرواژه باکو[پیوند مرده]
  15. عباسقلی آقا باکیخانوف، گلستان ارم، چاپ عبدالکریم علیزاده و دیگران، باکو ۱۹۷۰، ص XI، نقل‌شده در: دانشنامهٔ جهان اسلام
  16. منظور فارسی تاتی است که هنوز در پیرامون باکو رایج است.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ ۱۷٫۲ ۱۷٫۳ لغت‌نامهٔ دهخدا، سرواژهٔ باکو، به نقل از منابع قدیمی.
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ ۱۸٫۲ ۱۸٫۳ ۱۸٫۴ Musa Gasymly (2005). "АЗЕРБАЙДЖАН В МЕЖДУНАРОДНЫХ КУЛЬТУРНЫХ СВЯЗЯХ(۱۹۴۶–۱۹۹۰ гг.)". Tbilisi: Artanuchi. Retrieved ۲۰۱۰-۰۲-۰۴. Unknown parameter |trans_title= ignored (help)
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ ۱۹٫۲ ۱۹٫۳ "ВСЕ ОСТАЕТСЯ ЛЮДЯМ". ۲۹ (۱۹۷۲۵). Vyshka. 2008-07-25. Retrieved ۲۰۱۰-۰۲-۰۴. Unknown parameter |trans_title= ignored (help)
  20. Flexibe Solutions (2007-10-26). "Embassy of Azerbaijan Republic in Italy". Azembassy.it. Archived from the original on 23 May 2011. Retrieved 2010-04-17.
  21. Maud Beck (2006). "Sister Cities: Baku and Houston. Celebrating 30 Years as Sister Cities". Azerbaijan International: ۶۸–۷۱. Retrieved ۲۰۱۰-۰۲-۰۴. Unknown parameter |month= ignored (help)
  22. "Izmir Metropolitan Municipality". Izmir.bel.tr. Archived from the original on 19 July 2011. Retrieved 2010-04-17.
  23. «مرکز کتاب باکو جایزه بین المللی دریافت کرد تور باکو». تور باکو (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۹-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۱۹.
  24. "Baku Book Center receives int'l award [PHOTO]". AzerNews.az. 2019-09-09. Retrieved 2019-09-19.
  25. «اقتصاد در باکو و آذربایجان؛ صنعت نفت تا گردشگری و خرید تور باکو». تور باکو (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۹-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۲۳.

پیوند به بیرون