باز کردن منو اصلی

قبرستان بقیع قدیمی‌ترین و یکی از دو قبرستان مهم در اسلام است[۲] که در مدینه قرار دارد. تخریب بقیع اشاره به واقعه تخریب کلی قبرستان بقیع یک‌بار در سال ۱۸۰۶ میلادی و یک‌بار در سال ۱۹۲۶ میلادی (۳۱ فروردین ۱۳۰۵) دارد. این قبرستان بار اول توسط پیروان وهابیت و با کمک آل سعود تخریب شد و بار دوم نیز این کار توسط سلطان‌نشین نجد از زیرمجموعه آل سعود و پیروان وهابیت انجام گرفت.

تخریب بقیع
Jannatul-Baqi before Demolition.jpg
بقیع قبل از تخریب (دهه ۱۹۱۰ میلادی)
تاریخ۱۸۰۶ و ۱۹۲۶
موقعیتمدینه، عربستان سعودی
سازمان‌دهی توسطآل سعود
نتیجهتخریب کامل ساختمان‌ها و گنبدهای قبرستان
مقبره چهار امام شیعه به همراه عباس بن عبدالمطلب.[۱]
قبرستان بقیع سال ۲۰۱۱
آخرین ضریح ائمه بقیع که بعد از انهدام بقاع متبرکه، مفقود شد.

شرح ماجراویرایش

قبرستان بقیع در طی دو دهه سلطه سعودیون بر عربستان بارها مورد تعرض واقع شد اما عاقبت به صورت کلی در هشتم شوال سال ۱۳۴۴ پس از سلطهٔ دوبارهٔ ابن‌سعود، و تسلط بر شهر مدینه در ماه رمضان همان سال شیخ عبدالله، قاضی‌القضات خود را از مکه به مدینه اعزام داشتند تا موضوع تخریب مقابر موجود در مدینه را با علما و سران این شهر مطرح و موافقت آن‌ها را ولو به صورت ظاهری جلب کند و بدین منظور جلسه‌ای تشکیل گردید. شیخ عبدالله از حاضرین پرسید: «دربارهٔ تخریب این گنبد و بارگاه‌ها چه می‌گویید؟» بسیاری از آن‌ها از ترس جان‌شان جواب ندادند، بعضی دیگر هم اظهار موافقت کردند. وهابی‌ها نیز مردم را با زور اسلحه جمع کرده و به سوی بقیع حرکت دادند و آنچه گنبد و ضریح در شهر مدینه و بیرون از شهر بود، ویران کردند.

قبور و حرم‌های تخریب شدهویرایش

در این واقعه از جمله گنبد و بارگاه ائمهٔ بقیع. گنبدهای متعلق قبر ام‌البنین مادر ابوالفضل العباس، اسماعیل پسر جعفر صادق و حرم دختران و همسران پیامبر اسلام و حرم ابراهیم فرزند پیامبر اسلام و گنبد مالک ابن انس و عثمان نیز تخریب گردید.

سرقت ضریح نفیس اصفهانیویرایش

 
ضریحی که به اشتباه منسوب به ائمه بقیع می‌شود؛ در حالی که مربوط به مسجدی در پاکستان است.

ضریح فولادی ائمه بقیع را که در اصفهان ساخته شده بود و بر قبور امامان شیعه حسن بن علی، سجاد، محمد باقر و جعفر صادق قرار داشت از جای درآورده و بردند.

بعدها، با استناد به برخی تصاویر، ادعا شد که ضریح تکه تکه شده، و در ساخت دیواری پیرامون قبر شهدای احد نصب گردیده است.

استثناویرایش

وهابیون از ترس عواقب کار خود، از تخریب حرم نبوی خودداری کردند. این روز بعدها به نام یوم الهدم در حافظه تاریخ ثبت شد.[۳]

عکس العمل ایرانویرایش

در ایران برخی شخصیت‌ها و نهادها از جمله سید حسن مدرس و مجلس شورای ملی تحرکاتی برای مبارزه با عربستان در این واقعه انجام دادند.[۴]

بعدها، تلاش‌هایی برای احیاء بقیع و ساخت مجدد مقابر ائمه علیهم السلام در آن قبرستان توسط افرادی چون عبدالرحیم صاحب‌الفصول، سید حسن شیرازی، جلال آل احمد و برادرش صورت گرفت؛ اما بی‌نتیجه ماند.

آثار منتشر شدهویرایش

پیرامون این واقعه تاریخی، آثاری منتشر شده است:

  • مستند تصویری «پنجره‌های بهشت» (مرور تاریخ ساخت ضریح فولادی برای ائمه بقیع از اصفهان تا مدینه)
  • مستند تصویری «خسی در بقیع» (بازخوانی تلاش‌های جلال آل احمد و برادش برای احیاء بقیع)

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. "Why Wahhbis destructed al-Baqi". Cultural Department Ahl Al-Bayt World Assembly. Retrieved 9 March 2017.
  2. Danforth, Loring M. Crossing the Kingdom: Portraits of Saudi Arabia. Univ of California Press. ISBN 978-0-520-29028-0. Retrieved 28 February 2017.
  3. تاریخ المملکه العربیه السعودیه کما عرفت، صلاح الدین مختار (نویسنده و مورخ)
  4. اسناد روحانیت و مجلس، تدین پور و حائری، ۱۳۷۴.

× https://en.wikipedia.org/wiki/Demolition_of_al-Baqi

تاریخ سیاسی عربستان سعودی