باز کردن منو اصلی

جلفا (آذربایجان شرقی)

شهری در استان آذربایجان شرقی
(تغییرمسیر از جلفا (ایران))

جُلفا شهر گمرکی و مرزی ایران، در جنوب ساحل رود مرزی ارس در ۱۳۵ کیلومتری شمال تبریز و ۶۵ کیلومتری شمال مرند در استان آذربایجان شرقی واقع شده‌است.[۱] جلفا، به لحاظ جغرافیایی و به دلیل واقع شدن در نقطه صفر مرزی و همسایگی با کشورهای ارمنستان و آذربایجان و مهم‌تر از همه بهره‌مندی از خط آهن سراسری و اتصال آن به آسیای میانه و قفقاز از اهمیت فراوانی برخوردار بوده و یکی از شهرهای مهم و ترانزیتی کشور محسوب می‌شود.[۲] همچنین قرار گرفتن جلفا در منطقه آزاد تجاری-صنعتی ارس که در حال تبدیل به یکی از قطب‌های تجاری-صنعتی ایران و منطقه است، به اهمیت این منطقه افزوده‌است[۳][۴][۵] منطقه آزاد ارس و بخصوص جلفا دومین مقصد گردشگری استان بعد از تبریز محسوب می‌شود[۶] و با توجه موقعیت مناسب مرزی بین سه کشور ایران، جمهوری آذربایجان و ارمنستان[۷] دارای بازارچه‌های مرزی، مراکز خرید و مجتمع‌های تجاری بسیار زیادی می‌باشد.[۸][۹] وجود آثار تاریخی متعدد از جمله کلیساهای تاریخی مختلف و کاروانسراها نشان از تاریخ غنی این منطقه و اهمیت آن در گذشته می‌باشد. در کنار این پتانسیل‌ها، شهرستان جلفا به دلیل موقعیت ویژه و واقع شدن در منطقه تجاری ارس، قطب‌ مهم تجاری و بازرگانی ایران محسوب می‌شود.[۱۰]

جلفا
جولفا
فلکه جلفا.jpg
کشور ایران
استانآذربایجان شرقی
شهرستانجلفا
بخشمرکزی
مردم
جمعیت۸٬۸۱۰ نفر (سرشماری ۱۳۹۵)
اطلاعات شهری
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامیمحمد حسن‌نژاد
شهردارجواد کاموسی
وبگاهwww.jolfacity.ir
شناسهٔ ملی خودرو ایران ۲۵

نامویرایش

جلفا در لغت به معنی بافنده است. در گذشته این منطقه یکی از مراکز مهم پرورش کرم ابریشم بود و مردم آن در تولید ابریشم و پارچه‌های حریر تخصص داشتند.[۱۱] به دستور شاه عباس صفوی در حدود ۳ هزار نفر از اهالی جلفای ارس به جلفای اصفهان کوچ داده شدند تا در تولید و صدور ابریشم از راه خلیج فارس که مهم‌ترین کالای صادراتی ایران آن عصر بود، فعالیت نمایند و صنایع مختلف که ارامنه جلفای آذربایجان با آن آشنا بودند به ساکنان جلفای اصفهان یاد دهند. شاه عباس به خاطر راحتی و آسایش آن‌ها، شهری به شکل جلفا در کنار زاینده رود بنا کرد که به همین نام معروف است.[۱۱] طی عهد نامه ترکمان‌چای شهر جلفا به دو قسمت تقسیم شد که بخش بزرگ‌تر آن با نام جولفا (Julfa) در جمهوری خودمختار نخجوان در خاک جمهوری آذربایجان و بخش کوچک‌تر نیز در خاک ایران با نام جلفا (Jolfa) قرار گرفته‌است.[۱۲]

سابقه تاریخیویرایش

شهر جلفا از زمان‌های قدیم به خاطر موقعیت جغرافیایی و استراتژی اهمیت خاصی داشته و از لحاظ فرهنگی و مدنی دارای شهرتی بس فراوان بوده‌است. به طوری که اصحاب الرس در زمان حضرت سلیمان بن داود در این منطقه ظهور کرده و سبب ایجاد دوازده شهر در کنار رودخانه ارس شدند، که نام دوازده ماه بر آن‌ها اطلاق گردید.[۱۳]

اقلیت‌های مذهبی ایران در ایالات شمالغرب و به خصوص ارومیه از مسیحیان ارمنستان می‌باشند که اغلب ساکنین قدیمی جلفا بودند.[۱۳]

روز سوم اسفندماه ۱۳۹۳ روستای حق‌ویردی‌آباد به مساحت ۶۰ هکتار به شهر جلفا الحاق شد.[۱۴]

مردمویرایش

جمعیت شهر جلفا بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ خورشیدی ۸٬۸۱۰ نفر بوده‌است.[۱۵] مردم این شهر به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند.[۱۰]

اماکن تفریحیویرایش

پارک کوهستانویرایش

این پارک به وسعت ۲۶ هکتار در مجاورت رودخانه ارس و نقطه صفر مرزی ایران و آذربایجان با فاصله ۵ کیلومتری از شهر جلفا واقع شده‌است[۱۶] این پارک با داشتن چشم‌اندازهای زیبای کوهستانی و سواحل رودخانه ارس و همچنین قرار گرفتن در ابتدای ژئوسایت پرمین تریاس در طول سال میزبان گردشگران بسیاری می‌باشد.[۱۶] با توجه به موقعیت و فضای مناسب و امکانات این پارک، در طول سال میزبان نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های مختلف می‌باشد.[۱۶]

نقاط تاریخی و دیدنیویرایش

 
رودخانه ارس
 
کاروان سرای خواجه نظر

حمام جلفا، کلیسای سنت‌استپانوس (واقع در ۲۶ کیلومتری غرب جلفا)، پل ضیاءالملک (نخجوانی)، آبشار آسیاب خرابه (واقع در ۲۷ کیلومتری هادی‌شهر در حاشیه رود ارس)، امامزاده شعیب دوزال، امامزاده سید محمد نوجه‌مهر (از نوادگان امام موسی کاظم (ع))، روستای کردشت (شامل مجموعه تاریخی و حمام کردشت)، روستای اوشتبین (روستای پله‌ای)، منطقة حفاظت‌شده ارسباران (با وسعت ۷۲ هزار هکتار در کناره‌های جنوبی رود ارس)

وضعیت اقتصادیویرایش

منطقه آزاد ارس که بخش بزرگی از آن در شهرستان جلفا واقع شده با برخورداری از مرز مشترک با کشورهای آذربایجان، ارمنستان و جمهوری خودمختار نخجوان و وجود خطوط ارتباطی با اروپا و منطقه قفقاز، ترکیه و حوزه مدیترانه و قرارگیری در کریدورهای بین‌المللی حمل و نقل، پیشینه تاریخی اقتصادی قابل توجه، اقلیم مناسب، منابع غنی آب، مراتع و ذخیره‌گاه‌های جنگلی، قابلیت‌های توسعه گردشگری در زمینه‌های تاریخی، فرهنگی و طبیعی و ورزشی بین-المللی و پتانسیل بالای رشد و توسعه صنعتی، معدنی، کشاورزی، خدماتی و علمی و آموزشی به‌طور بالقوه نقش حائز اهمیتی را در ارتباط با چشم‌انداز بیست ساله به خود اختصاص داده‌است. وجود معادن غنی و ایجاد صنایع وابسته و نزدیکی به شبکه‌های زیربنایی، زمینه‌های توسعه تکنولوژی‌های نوین، (بیوتکنولوژی، نانوتکنولوژی وIT) بستر را برای حضور مؤثر در عرصه ملی در جهت رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی و کسب جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در منطقه، را فراهم می‌آورد. همچنین سابقه تاریخی مرکزیت تجاری منطقه و توانمندی‌های بالای صادراتی و با فراهم سازی زیرساخت‌های توسعه، فعالیت‌های بازرگانی در کنار گمرکات و مراکز تخلیه و بارگیری کالا می‌تواند بسترساز تعامل سازنده با جهان باشد. توسعه این شهرستان به ترتیب بخش‌های بازرگانی، خدمات و صنعت است. وجود منطقه آزاد صنعتی تجاری ارس در جوار شهرستان جلفا به عنوان بستری مناسب برای سرمایه‌گذاری صنعتی می‌باشد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. خاماچی، بهروز (۱۳۷۰). فرهنگ جغرافیایی آذربایجان شرقی. تهران: سروش (انتشارات صدا و سیما). صص. ۳۰۱–۳۰۲.
  2. جام جم (۱۶ خرداد ۱۳۹۰). «جلفا، شهر بدون گورستان». بانک نشریات کشور.
  3. «ارس قطب بزرگ تجارت و صنعت ایران می‌شود». ایسنا. ۲۰۱۴-۰۸-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۰۸.
  4. «ارس به قطب مهم اقتصادی منطقه تبدیل می‌شود - اخبار تسنیم - Tasnim». خبرگزاری تسنیم - Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۰۸.
  5. «استاندار ایالت آرداهان ترکیه: منطقه آزاد ارس بزودی به یکی از قطب‌های سرمایه‌گذاری صنعتی و تجاری در منطقه تبدیل می‌شود». ایسنا | آذربایجان شرقی. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۰۸.
  6. «آذربایجان شرقی، میزبان گردشگران نوروزی/ جشنواره نوروزی ارس». بانک نشریات کشور. ۲۷ اسفند ۱۳۹۴.
  7. «منطقه آزاد ارس> ارس> منطقه آزاد ارس> موقعیت جغرافیایی». www.arasfz.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۰۸.
  8. «بازارچه مرزی جلفا». سایت گردشگری ایران. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۰۸.
  9. سازمان منطقه آزاد صنعتی تجاری ارس. «بازارها و مراکز تجاری منطقه آزاد در جلفا».
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ سیستم، مدیر. «دربارهٔ شهرستان جلفا». www.jolfa.gov.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۲۱.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ خاماچی، بهروز (۱۳۷۰). فرهنگ جغرافیایی آذربایجان شرقی. تهران: سروش (انتشارات صدا و سیما). صص. ۳۰۲.
  12. جلالی عزیزیان، حسن (۱۳۷۸). تاریخ مرند. مشهد: وسسه فرهنگی و انتشاراتی گوهر سیاح. صص. ۱۹. شابک ۹۶۴-۹۰۵۵۵-۶-۸.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ «شهرستان جلفا - پایگاه اطلاع‌رسانی استانداری آذربایجان شرقی». www.ostan-as.gov.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۰۸.
  14. خبرگزاری ایلنا. بازدید: اسفند ۹۳.
  15. «درگاه ملی آمار> سرشماری عمومی نفوس و مسکن> نتایج سرشماری> جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال 1395». www.amar.org.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۳-۲۵.
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ «پارک کوهستان - جلفا پدیا». جلفا پدیا. ۱۳۹۶-۱۰-۲۱T13:18:31+00:00. دریافت‌شده در 2018-11-21. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)