باز کردن منو اصلی

خدیجه

نخستین همسر پیامبر اسلام و اولین زن ایمان آورنده به دین اسلام

خَدیجه دختر خویلد (۳ه‍. ق-۶۸ه‍.ق) نخستین همسر محمد، مادر فاطمه و اولین زن ایمان آورنده به اسلام است. نام کامل وی: خدیجه بنت خویلد بن اسد بن عبدالعزی بن قصی بن کلاب بن مرة بن کعب بن لؤی بن غالب به فهر بن مالک بن نضر بن کنانه. مادرش: فاطمه بنت زایده بن الأصم بن الهرم بن رواحه بن حجر بن عبد بن معیص بن عامر بن لؤی بن غالب بن فهر بن مالک. خدیجه در سال ۶۸ قبل از هجرت در مکه تولد شد. از القاب او در زمان جاهلیت «الطاهره» و «سیده قریش» بود.

خَدیجه دختر خویلد
Khadija al-Kubra.jpg
زادروز۵۵۵ میلادی
حجاز
درگذشت۶۱۹ میلادی (۶۴ سال)
مکه
آرامگاهجنت المعلی
محل زندگیمکه و مدینه
ملیتعربستانی
تبارعرب
لقبخدیجه کبری, ام المؤمنین
دورهصدر اسلام
دیناسلام
فرزندانهند ابن ابی هاله قاسم بن محمد
عبدالله بن محمد
زینب بنت محمد
رقیه بنت محمد
ام‌کلثوم بنت محمد
فاطمه زهرا
والدینخویلد بن اسد
فاطمه بنت زائده بن الاصم
خویشاوندانهاله بنت خویلد (خواهر)
ورقة بن نوفل (پسر عمو)

طبق عقاید شیعه و برخی دیگر از مسلمانان و تاریخ نویسان اسلامی، خدیجه عزیزترین زن پیامبر بود. عایشه نیز از محمد نقل کرده که او خدیجه را بهترین زنان خود می‌دانست.[۱] برخی مذهب خدیجه را قبل از اسلام، مسیحیت می‌دانند و برخی او را پیرو دین حنیف ابراهیم می‌دانند.[۲] اما در هر دو صورت باید گفت خدیجه قبل از بعثت نشانه‌های محمد را در کتب ادیان پیشین دیده بود. بیش از همه پسر عموی او ورقة بن نوفل که کشیشی پیر و نابینا بود، در این آگاهی او نقش داشت.[۳]

ازدواج خدیجه با پیامبر اسلامویرایش

خدیجه زنی بازرگان و دارا بود که به اِمرأةالقریش (یعنی شاهزاده خانم قریش) شهرت داشت. طبق برخی نقلهای ضغیف خدیجه پیش از پیامبر اسلام، دو بار ازدواج کرده بود (ابی هاله هند بن زراره تمیمی و عتیق بن عائد مخزومی). اما تعدادی از محققین شیعه از جمله جعفر مرتضی عاملی بر این عقیده‌اند که خدیجه قبلاً با کسی ازدواج نکرده بود و اولین و تنها ازدواج او، ازدواج با پیامبر اسلام بود.[۴] هر چند که در منابع آمده که او قبلا ازدواج کرده است اما با استناد به منابع او دوشیزه بود و قبل از ازدواج با محمد، با کس دیگری ازدواج نکرده بود.

خدیجه بیشتر در خرید و فروش ابریشم بود.[۵]

داستان ازدواج او با پیامبر اسلام چنین است که محمد ابتدا در کاروان‌های تجاری او کار می‌کرد و او از امانتداری و کاردانی او خوشش آمده بود و گفته می‌شود این خدیجه بوده‌است که از محمد خواستگاری کرده‌است.

و در برخی روایات آمده‌است که مراسم خواستگاری با حضور عموی پیامبر اسلام، ابوطالب و ورقة بن نوفل پسر عموی خدیجه، که مردی دانشمند و گریزان از پرستش بت‌ها بود، انجام شد. پس از خواندن خطبه عقد توسط ابوطالب، پیامبر اسلام از جای برخاست و آماده رفتن شد. در این هنگام خدیجه به او گفت: «إلی بیتک فبیتی بیتک و أنا جاریتک ' به سوی خانه خود بیایید که خانه من خانه شما و خودم خدمتکار شمایم. به گفته پیامبر اسلام هیچ‌کدام از زنان او به اندازه خدیجه نزد او گرامی نبوده‌اند. او تا زمان حیات خدیجه با زن دیگری ازدواج نکرد.[۶]

محمد در ۲۵ سالگی با خدیجه ازدواج کرد. گفته می‌شود که خدیجه در آن موقع ۴۰ سال داشت ولی با توجه به حمل فاطمه و ولادت او که در سال پنجم بعثت می‌باشد خدیجه میبایست در شصت سالگی وضع حمل کرده باشد و اینکار در این سن بعید بنظر میرسد، ازین رو اقوال دیگر همچون ۲۵ یا ۲۸ سال، که در برخی کتابها[۷] ذکر شده، معقولتر است. با استناد به منابعی همچون بیهقی (از علمای بزرگ اهل سنت)، ابن عماد حنبلی، حاکم نیشابوری، ابن اسحاق، بلاذری و تعداد زیادی از علما و مورخین، سن خدیجه به هنگام ازدواج در حدود 25 تا 28 سال دانشته اند.

خدیجه پس از ازدواج با محمد تمام ثروتش را برای دین اسلام خرج کرد. او سه پسر برای پیامبر آورد، قاسم و عبدالله و طاهر که همگی در کودکی مردند؛ چهار دختر هم داشت به نام‌های زینب، رقیه، ام کلثوم و فاطمه زهرا.[۸]

در مورد ازدواج محمد با خدیجه گفته شده‌است که محمد پیش از ازدواج با خدیجه برای خدیجه کار می‌کرد و خدیجه از زنان ثروتمند قریش بوده‌است. ثروت خدیجه و کارفرما بودن او نشان می‌دهد که پیش از محمد نیز زنان حق داشتن ثروت و حق کارفرما بودن را داشته‌اند و مردان از کار کردن برای زنان شرمسار نبوده‌اند.

فرزندان پیامبر اسلام از خدیجهویرایش

فرزندان محمد به جز ابراهیم که از ماریه قبطیه کنیز مصری بود و او را مقوقس حاکم مصر اهدا کرده بود، همه از خدیجه بودند که در عدد و نام آنان اختلاف است ولی مشهور آن است که شش تن بودند: دو پسر و چهار دختر.

  1. قاسم نخستین فرزند محمد که قبل از بعثت در مکه متولد شد و محمد بدین جهت کنیه ابوالقاسم گرفت. او در سن دو سالگی در مکه وفات کرد.
  2. زینب بزرگترین دختر پیامبر اسلام که در سن سی سالگی آن حضرت متولد شد و قبل از اسلام به ازدواج پسرخاله خود ابوالعاص بن ربیع درآمد و در سال هشتم هجرت در مدینه درگذشت.
  3. رقیه که قبل از اسلام و بعد از زینب متولد شد، قبل از اسلام به عقد عتبه بن ابی لهب درآمد و پس از نزول سوره مسد قبل از عروسی به دستور ابولهب و ام جمیل از شوهر خود جدا شد. سپس به عقد عثمان بن عفان درآمد که در اولین هجرت مسلمانان به حبشه با او همراه بود. آنگاه به مکه بازگشت و به مدینه هجرت نمود و سه روز بعد از جنگ بدر، روز رسیدن خبر فتح، در مدینه درگذشت.
  4. ام کلثوم که در مکه متولد شد، قبل از اسلام به عقد عتبه بن ابی الهب درآمد و مانند خواهر خود قبل از عروسی از او جدا شد. در سال سوم هجرت به ازدواج عثمان درآمد و در سال نهم هجرت وفات کرد.
  5. فاطمه که بنا به نقل صحیح و مشهور، پنج سال بعد از بعثت پیامبر اسلام در مکه تولد یافت، در مدینه به ازدواج علی بن ابیطالب درآمد و بعد از کشته شدن محمد در فاصله چهل روز تا هشت ماه (بنا به اختلاف روایات) کشته شد. سوره کوثر در شان وی نازل گردید.[۹]

به نظر می آید این نظریه درست است که برخی از اسامی اعلام شده در این صفحه دختران حقیقی محمد نبوده اند و ضمن همنام بودن با دختران پیامبر اسلام، محمد آن ها را به فرزندخواندگی قبول کرده است.

حضور در زایمان ام رومانویرایش

وقتی ام عمرو (قابله) از زنده ماندن ام رومان (همسر ابوبکر) پس از زاییدن عایشه ناامید شد. به درخواست ابوبکر، خدیجه را بر بالین ام رومان می‌آورند تا حضور و قدم خدیجه باعث راحتی و سلامت زایمان گردد. پس از حضور خدیجه بر بالین ام رومان، نوزاد و مادر هر دو پس از زایمان، سالم ماندند.[۱۰]

ویژگی‌هاویرایش

خدیجه زنی بود بسیار مهربان و بیشتر اوقات لباس زرد رنگ می‌پوشید زیرا می‌دانست همسرش محمد بن عبدالله رنگ زرد را در لباس او دوست دارد.[۱۱] او زنی مومن و فداکار بود و پیامبر اسلام به شدت او را دوست می داشت چنانکه پس از مرگش بسیار محزون شد و در فراغ او بسیار می گریست. خدیجه یکی از محترم ترین بانوان در نزد تمامی مسلمانان است.

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. مسند احمد بن حنبل، ج۶، ص ۱۱۷ [۱]
  2. «خبرگزاری فارس - جزئیاتی دربارهٔ مذهب خدیجه (س) و زندگی آن حضرت با پیامبر (ص)». خبرگزاری فارس. ۲۰۱۳-۰۱-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۲۴.
  3. «مسلمان شدن ورقهٔ بن نوفل پسر عموی خدیجه (س) | ام‌الکتاب، پایگاه اختصاصی حضرت خدیجه کبری سلام الله علیها». khadijeh.ommolketab.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۲۴.
  4. بنات النبی ام ربائبه[۲]
  5. عایشه بعد از پیغمبر نوشته کورت فریشلر انتشارات امیرکبیر ۱۳۴۳بخش زن زیبا و جوان ابوبکر در آستانه مرگ و زایمان صفحه 6.
  6. [سفینة البحار، ج 16 ص 279]
  7. الصحیح من السیره ج۱ ص ۱۲۶
  8. عایشه بعد از پیغمبر نوشته کورت فریشلر انتشارات امیرکبیر ۱۳۴۳بخش زن زیبا و جوان ابوبکر در آستانه مرگ و زایمان صفحه 6
  9. رسولی محلاتی، سید هاشم (۱۳۷۹). تاریخ اسلام جلد اول از پیدایش عرب تا پایان خلافت عثمان. دفتر نشر فرهنگ اسلامی. صص. ۵۶. شابک ۹۶۴-۴۳۰-۲۰۰-۱.
  10. عایشه بعد از پیغمبر نوشته کورت فریشلر انتشارات امیرکبیر ۱۳۴۳بخش زن زیبا و جوان ابوبکر در آستانه مرگ و زایمان صفحه 6 تا 13.
  11. عایشه بعد از پیغمبر نوشته کورت فریشلر انتشارات امیرکبیر ۱۳۴۳بخش زن زیبا و جوان ابوبکر در آستانه مرگ و زایمان صفحه 6

منابعویرایش

  • زوجات النبی صلی الله علیه وآله وسلم نوشته: امیر مهنا الخیامی.
  • هذا الحبیب یا محب نوشته: ابوبکر جابر الجزایری.
  • السیرة النبویه نوشته: ابوالحسن علی الحسینی الندوی.
  • بنات النبی ام ربائبه نوشته: جعفر مرتضی عاملی
  • وب‌سایت خدیجه