زبان نورس باستان

(تغییرمسیر از زبان نروژی باستان)

نورس باستان یکی از زبان‌های ژرمنی شمالی بوده که در عصر وایکینگ‌ها در میان ساکنان اسکاندیناوی و سکونت‌گاه‌های ایشان در آن سوی دریاها گویشورانی داشته‌است. این زبان تا پیرامون ۱۳۰۰ میلادی زنده بوده‌است.

نورس باستان
dǫnsk tunga («دانمارکی»)
norrœnt mál («شمالی»)
زبان بومی دراسکاندیناوی، ایسلند، جزایر فارو و گرینلند
منطقهکشورهای نوردیک، بریتانیای کبیر، ایرلند، جزیره من، نرماندی، نیوفاندلند و ولگا
قومیتوایکینگ‌ها و نوادگانشان
دورهقرون هفتم تا پانزدهم
گونه‌های نخستین
زبان نیانورس
  • نورس باستان
خط رونی، بعداً لاتین (الفبای نورس باستان)
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۲non
ایزو ۶۳۹-۳non
گلاتولوگoldn1244[۱]
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.
کدکس رونیکوس، نمونه‌ای از قوانین اسکاندیناوی بر روی پوست گاو به خط رونی

این زبان از زبان کهن‌تر نیانورس در سدهٔ هشتم میلادی زاده‌شد. نوشته‌های نورس باستان به سدهٔ پانزدهم میلادی بازمی‌گردد.

نورس باستان سه لهجه داشته‌است: نورس خاوری باستان، نورس باختری باستان و گوت‌لندی باستان. لهجهٔ نورس خاوری باستان در شرق نروژ و نورس باختری باستان در غرب سوئد گویشورانی داشته‌است. زبان‌های ژرمنی شمالی کنونی از نورس باستان مشتق شده‌اند. این زبان‌ها عبارتند از ایسلندی، فاروئی، نروژی، دانمارکی و سوئدی. گویشوران به این زبان‌ها هنوز کمابیش قابلیت درک زبان‌های یکدیگر را دارا هستند.

زبان نورس باستان نخست با خط رونی نوشته می‌شد و سپس خط لاتین جایگزین رونی شد.

پیوند زبانی با زبان‌های کنونی اسکاندیناویویرایش

توسعهٔ آوایی زبان نورس باستان به زبان‌های کنونی اسکاندیناوی
نیاژرمنی

نورس باستان
ایسلندی باستان

ایسلندی کنونی

فاروئی کنونی

سوئدی کنونی
نمونه
a a <a> a a(:) a/ɛa: a/ɑ: <a> Ic land /lant/?، Fa land /?/ "سرزمین"; dagur Ic /daɣʏr/, Fa /deavur/ "روز"
æ: a: <á> a: au(:) ɔ/ɔa: ɔ?/o: <å> láta Ic [lau:ta], Fa [lɔa:ta] "اجازه دادن"
a: (+i-mut) ɛ: <æ> ɛ: ai(:) a/ɛa: ɛ/ɛ: <ä> mæla Ic [mai:la], Fa [mɛa:la] "سخن گفتن"
a (+i-mut) ɛ <ę> e <e> ɛ(:) ɛ/e: menn Ic/Fa [mɛnn] "مردان"
e e <e>
e: e: <é> e: jɛ(:) a/ɛa: <æ>
i i <i> i ɪ(:) ɪ/i: ɪ/i: <i> Ic/Fa kinn [cɪnn] "چانه"
i: i: <í> i: i(:) ʊɪ(:)
a (+u/w-mut) ɔ <ǫ> ɔ ø> œ(:) <ö> œ/ø: <ø>
a: (+u-mut) ɔ: <ǫ́> ɔ: a:> au(:) <á> ɔ/ɔa: <á> Fa nátt [nɔt:], [tɔa]
u (+a-mut) o <o> o ɔ(:) ɔ/o:
o: o: <ó> o: ou(:) œ/ɔu: ʊ/u: <o> bók Ic /bouk/, Fa [bɔuk], Sw bok /bu:k/ "کتاب"
u u <u> u ʏ(:) ʊ/u: ɵ/ʉ:? <u>
u: u: <ú> u: u(:) ʏ/ʉu: hús Ic /hu:s/، Fa [hʉu:s] "خانه"
a (+i-mut +w-mut) œ <ø₂> ø ø> œ(:) <ö> œ/ø: <ø>
e (+u/w-mut) ø <ø₁>
o: (+i-mut) ø: <œ> ø: ɛ:> ai(:) <æ>
u (+i-mut), i (+w-mut) y <y> y ɪ(:) ɪ/i: ʏ/y:? <y>
u: (+i-mut) y: <ý> y: i(:) ʊɪ(:)
au au <au> au øɪ(:) ɛ/ɛɪ: <ey> ɔ/ø: <o/ö> Ic tvau /tvøɪ:/، Fa tvey /tvɛɪ:/ "دو"
ai ɛi <ei> ɛi ei(:) ‎ ‎ aɪ(:) ?/e: <e>
‎ ai (+w-mut), au (+i-mut) ‎ ‎øy <ey> ‎ øy " ‎ei(:) ɔɪ(:) <oy> ‎

منابعویرایش

  1. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Old Norse". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.

Wikipedia contributors, "Old Norse," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Old_Norse&oldid=442174635 (accessed August 7, 2011).